De onderhandelingen voor een eerste wereldwijd plasticverdrag in Genève zijn vandaag (officieel) aan hun laatste dag bezig, maar wellicht moet er komende nacht verder worden gepraat om alsnog iets uit de brand te slepen. Alles verloopt erg moeizaam. Het ging al om een extra top, waarin verlengingen gespeeld worden na de mislukte gesprekken in Zuid-Korea vorig jaar. Velen zien Genève als de laatste kans, maar gisteren nog werd een tekst van tafel geveegd wegens onverteerbaar voor ruim 120 landen.
Gesprekken over groot plasticverdrag lopen moeizaam: "Wat op tafel lag, was onaanvaardbaar voor toekomstige generaties"
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Waarover gaat dit?
Het proces om tot een wereldwijd verdrag te komen om de plasticvervuiling aan te pakken, is al jaren aan de gang. Er moet iets gebeuren, want de plasticvervuiling is enorm. De milieuschade is al duidelijk zichtbaar, maar nu wordt ook steeds meer duidelijk dat de risico's voor de menselijke gezondheid beter niet in de wind worden geslagen. Het onderzoek naar microplastics in ons lichaam loopt volop, waarbij de eerste studies een belangrijke waarschuwing vormen.
Als er niets gebeurt, dan zal de plasticproductie volgens de OESO verdrievoudigen tegen 2060, terwijl ze nu al ongeveer 450 miljoen ton per jaar bedraagt. Sinds het jaar 2000 is er al meer plastic geproduceerd dan de 50 jaar daarvoor. In Genève zitten onder de vleugels van de VN 184 landen samen. België onderhandelt er onder de paraplu van de EU.
Komt er nog een beperking van de productie?
Heel wat onderhandelaars zouden graag een juridisch bindende beperking zien op de productie, en/of een betere monitoring van het gebruik van schadelijke chemicaliën bij de productie. Het eerste wordt wellicht heel moeilijk, het tweede zou eventueel nog kunnen.
Een derde punt is een betere recyclage en hergebruik. Dat lijkt het minimum, en het is iets waar vooral landen op hameren die geen productiebeperking willen. Maar zolang er aan de bron niets gebeurt, lijkt het dweilen met de kraan open.
Kloof olieproducerende landen en anderen die sterk verdrag willen (zoals België)
Landen die liever geen productiebeperking willen, zijn onder meer de olie- en gasproducerende landen zoals Saudi-Arabië en andere Golfstaten, en de VS. Zij willen een tekst zonder enige productiebeperkingen, en zijn ook gekant tegen beperkingen op chemische grondstoffen. Maar zowat 120 van de 184 onderhandelende landen willen dat wél.
De tekst die gisteren op tafel lag was naar verluidt zo zwak, dat hij van tafel is geveegd door de landen die een sterk verdrag willen. De delegatie van Colombia noemde de tekst "compleet onaanvaardbaar, niet in evenwicht en te weinig ambitieus".
Dit is onaanvaardbaar voor toekomstige generaties
Canada over de compromistekst die gisteren op tafel lag
Spelers die wel voor een krachtig verdrag willen gaan, zijn onder meer de Europese Unie (met België daarbij), Canada, Australië, Nieuw-Zeeland, het Verenigd Koninkrijk, verschillende landen uit Latijns-Amerika en Afrika, en kleinere eilandstaten. "Dit is onaanvaardbaar voor toekomstige generaties", liet de Canadese delegatie optekenen.
David Azoulay van CIEL, het Centre for International Environmental Law, zegt dat wat op tafel lag "er eigenlijk op neerkwam dat er niets zou veranderen". De kloof is diep, voorlopig lijkt er niet meteen een doorbraak aan te komen. Ngo's wijzen daarbij ook op de aanwezigheid van een pak lobbyisten van de olie-industrie.
Het wereldwijde verdrag om plastics te beperken zou het eerste zijn in zijn soort. Het zal dienen als basis voor toekomstige maatregelen en gesprekken. Zo komen er in de toekomst COP's (zoals voor Klimaat en Biodiversiteit) waarin verdere engagementen zullen worden uitgewerkt. Die COP's zouden er kunnen komen over 2 jaar, nadat de landen het verdrag hebben geratificeerd.
Sophie Mirgaux (België): "Tekst was beneden alle peil"
Sophie Mirgaux, co-delegatieleider voor België, bestempelt de tekst van gisteren als "beneden alle peil". "We willen absoluut een verdrag, maar niet ten koste van alles", vertelt ze aan de telefoon.
Volgens haar vatte de VN goed samen wat een compromistekst moet zijn: iedereen moet er "equally unhappy" van worden, even ongelukkig. Want je kan nu eenmaal nooit iedereen zijn zin geven. Dat was gisteren niet het geval, met landen die blij waren en andere landen die boos waren.
Houdt China de sleutel in handen?
Misschien houdt China wel de sleutel in handen, denkt Mirgaux. Het land maakt geen deel uit van de ambitieuze coalitie, maar stelt zich wel constructief op.
In ieder geval beter dan landen die helemaal op de rem staan, en naar verluidt zelfs moeite hebben met het minst controversiële gedeelte, over recyclage en hergebruik. Daar zou een verplichting bij horen om er bijvoorbeeld elke 2 jaar over te rapporteren, maar ze zouden geen vorm van verplichting willen.
Mirgaux hoopt dat een eventuele eindtekst tenminste toch ruimte laat om bepaalde zaken zoals de chemicaliën in plastics later nog verder te bespreken. In ieder geval wordt straks een heel nieuwe tekst verwacht om verder over te spreken. Wellicht tot in de vroege uurtjes.
