Het waterpeil van de Dode Zee, het zoutste en laagst gelegen meer ter wereld, blijft dalen. Een zorgwekkende evolutie, en dus ook de reden voor experten uit Israël, Jordanië en Palestina om alarm te slaan. Er zijn scenario's om de Dode Zee te redden, maar het conflict in het Midden-Oosten maakt elk plan moeilijk.
Het waterpeil van de Dode Zee daalt steeds verder, en daar zit ook het conflict in het Midden-Oosten voor iets tussen
Lies Wijns
Gepubliceerd:
Sinds de jaren 1970 is het waterpeil van de Dode Zee met meer dan 40 meter gedaald. Dat is op zich niets nieuws: "De Dode Zee bevindt zich in een droge en warme streek en verdamping is een natuurlijk proces", verklaart Stefan Deconinck in De Wereld Vandaag op Radio 1. Hij is politiek wetenschapper en werkt al sinds 1995 rond de (geopolitiek van) waterschaarste in de Jordaanregio.
Waterpeil van de Dode Zee blijft dalen: "Elke dag dat we wachten wordt de kwestie dringender"
"Maar ook het uitputten van de rivier de Jordaan zorgt ervoor dat de Dode Zee langzaam aan uitdroogt."
Die rivier is namelijk de enige toevoer van water voor het befaamde zoutmeer, maar wordt vandaag erg intensief gebruikt voor landbouw - en ook steeds vaker om huishoudens van water te voorzien.
Daardoor komt amper 2 procent van de natuurlijke Jordaanstroom effectief nog in de Dode Zee terecht. "Die menselijke interventie in de bovenloop van de Jordaan versnelt het uitdrogingsproces dus alleen maar."
Oplossingen
Het dalende waterpeil werkt bovendien gevaarlijke situaties in de hand. "Omdat het waterpeil zo snel daalt, storten ook de oevers van de Dode Zee in en dan ontstaan gaten (sinkholes), die bijvoorbeeld wegen onveilig maken."
Volgens Deconinck liggen er wel verschillende oplossingsscenario's op tafel. Zo zou het een optie zijn om de natuurlijke waterloop van de Jordaan terug te herstellen. "Maar dan moet wel eerst een oplossing gevonden worden voor de waterschaarste in de regio", voegt Deconinck er aan toe.
Ook het graven van een kanaal van de Rode Zee naar de Dode Zee ligt al jaren op tafel. Al is dat volgens de politiek hydroloog iets moeilijker haalbaar in de praktijk.
Verder haalt Deconinck 'The Green Blue Deal' aan. In het kader van die overeenkomst zou Jordanië hernieuwbare energie (zonne-energie) aan Israël leveren.
"Israël zou op zijn beurt dan met die energie zout water uit de Middellandse Zee ontzilten en een deel daarvan aan Jordanië geven als oplossing voor de waterschaarste." Het water dat Israël verder niet zelf gebruikt, kan beschikbaar zijn om in het meer van Galilea te laten stromen. En dat kan de Jordaan - en dus ook de Dode Zee - ten goede komen.
Plannen 'on hold'
Een strak en helder plan, al maakt het huidige conflict in het Midden-Oosten de samenwerking moeilijk: "Officieel is het plan voor de uitwisseling van energie en water niet volledig stilgelegd, maar op dit moment ligt dat partnerschap politiek wel te gevoelig."
Iedere dag dat we daarmee wachten, wordt de kwestie dringender
Alleen wordt de situatie steeds prangender en dus trekken verschillende experts aan de alarmbel. "Iedere dag dat we wachten, wordt de kwestie dringender", herhaalt ook Deconinck.
"Maar zelfs als die samenwerking erdoor komt, blijft het de vraag of beleidsmakers zo'n duur water wel in de Dode Zee willen investeren", sluit de politieke wetenschapper af.
