De tweede hittegolf van het jaar is officieel een feit. Zo'n hittegolf wordt steeds minder uitzonderlijk. Maar wat leren hittegolven ons eigenlijk over hoe warm een zomer is? "Het is een kwestie van punten en komma's."
Tweede hittegolf van het jaar is officieel een feit, maar wat zegt de term "hittegolf" over warme zomers?
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
De temperatuur in Ukkel is vandaag opnieuw boven de 30 graden geklommen. Daarmee zijn de voorwaarden voor een hittegolf gehaald: 5 opeenvolgende dagen boven de 25 graden, waarvan 3 boven de 30 graden. De tweede hittegolf van het jaar is daarmee een feit. Eerder hadden we er al een van 28 juni tot en met 2 juli. Het werd toen op 1 juli maar liefst 35,9 graden in Ukkel.
Hittegolven worden in ons land steeds minder zeldzaam, zegt David Dehenauw, hoofd weersvoorspellingen bij het KMI. Dat komt door de klimaatverandering. Maar de stijging verloopt niet rechtlijnig. Zo telden we in 2022 slechts 1 hittegolf, en vorig jaar zelfs geen enkele.
Toch zegt een hittegolf niet alles over hoe heet een zomer is. Dat heeft te maken met de criteria om over een hittegolf te kunnen spreken. Die zeggen niets over de duur van een hittegolf, zolang de grens van 5 dagen maar gehaald wordt. Of het nu 5 dagen lang heet is of 2 weken, doet er niet toe.
Omgekeerd dreigen we lange warme periodes die net géén hittegolf waren, zo te vergeten. "Vorige zomer bijvoorbeeld hebben we ook warme dagen gehad", herinnert weervrouw Sabine Hagedoren zich. "Maar dat was geen hittegolf. Dat verdwijnt dan uit de statistieken."
Hoe arbitrair het allemaal soms wordt, blijkt uit de zomer van 2018. Toen beleefden we 2 hittegolven. De eerste duurde 15 dagen. Daarop volgde 1 dag onderbreking, en vervolgens een hittegolf die 10 dagen duurde. Was die ene dag onderbreking er niet geweest, dan stond er vandaag 1 enkele hittegolf in de statistieken, ook al zou die dan 26 dagen geduurd hebben.
Zomerse en tropische dagen
Hebben we dan eigenlijk wel iets aan die definitie? Hagedoren vindt alvast van wel. "Het is een kwestie van punten en komma's", geeft ze toe. "Maar je hebt toch criteria nodig om warme periodes door de eeuwen heen met elkaar te vergelijken. Je moet ergens een lijn trekken."
Sleutelen aan de definitie van een hittegolf zélf is volgens Dehenauw van het KMI niet aan de orde. "Als je dat doet, kan je de statistieken uit het verleden in de prullenmand gooien. Dan moet je die allemaal herberekenen. Dat zou een enorm werk zijn."
"Wat we wel kunnen doen, is meer kijken naar de duur en de intensiteit van een hittegolf. Dan gaat het bijvoorbeeld om de maximumtemperaturen en het aantal dagen dat een hittegolf aanhoudt."
Hittegolven worden door de klimaatverandering intenser en duren ook langer. Die van 2020 duurde bijvoorbeeld 12 dagen.
"Daar zien we een duidelijke evolutie in", beaamt Dehenauw. "Al moet je daar ook mee oppassen, want in het verleden zijn er ook lange hittegolven geweest. Een van de langstdurende hittegolven in ons land was die van 1947. Die duurde 19 dagen." Dat jaar kreeg ons land maar liefst 4 hittegolven over zich heen.
Nog een optie: kijken naar het aantal zomerse en tropische dagen per jaar, waarin de temperatuur respectievelijk boven de 25 en de 30 graden uit stijgt. Kregen we in de jaren 70 gemiddeld 1,4 tropische dagen per jaar, dan is dat tegenwoordig 5,6 tropische dagen. In dezelfde periode is het aantal zomerse dagen gestegen van gemiddeld 18 naar 34 dagen in een jaar.
"Maar sowieso kijken wij vooral naar de gemiddelde temperatuur om zomers met elkaar te vergelijken", besluit Dehenauw.
