Kunstroute Sint-Denijs-City nodigt uit tot verlangzamen: "Kijk, de aarde ademt hier"

Een 15e-eeuwse boerderij buiten Sint-Denijs. Een genereuze boomgaard, een weids uitzicht op de verte. Op een akker liggen grote roze bollen, als een vergeten petanquespel van reuzen. Het is een kunstwerk van het Belgische duo Jon Barron (c.c.). 

Aan de hoevemuur zie je, als je goed kijkt, enkele stukjes aarde op en neer en open en dichtgaan. Alsof de grond ademhaalt. “Dit is een levend kunstwerk. Kunstenaar Ruben Bellinkx herinnert ons eraan dat we dankbaar mogen zijn dat wij op de aarde leven. Dit is een ode aan het leven,” zegt Jan Leysen, curator van Sint-Denijs-City.  

Het is de 2e editie van deze kunstbiënnale. Als bezoeker wandel je een kleine 7 kilometer langs trage wegen - de oude kerkwegels - rond Sint-Denijs, deelgemeente van Zwevegem, in het zuiden van West-Vlaanderen, vlakbij Henegouwen. Onderweg kom je tientallen werken tegen van zo’n 50 hedendaagse kunstenaars. 

Op spannende locaties: in prachtige oude hoeveschuren, verlaten huisjes, schuilhokken voor het vee op de weide, maar ook in het dorpscafé, de kerk en het trogbolderslokaal van Sint-Denijs. “Zowat een kwart van de werken is speciaal voor dit kunstparcours gemaakt,” vertelt Jan Leysen. 

De 'city' in Sint-Denijs-City is natuurlijk een knipoog.  “Voor kunstenaars is het interessant om de spanning tussen stad en platteland duidelijk te maken,” zegt mede-organisator Wim Vandecauter. Dat is al helemaal gelukt met het werk van Roeland Tweelinckx.

In een weide staan 2 reclameborden: ‘Te koop: vijf luxe-appartementen verscholen onder de kerktoren van het idyllische en landelijke Sint-Denijs’. Met een foto van een wit appartementsgebouw, zoals er tegenwoordig zoveel als paddenstoelen verrijzen in heel Vlaanderen. Als je de QR-code van ‘Immo Roeland’ scant, dan kom je op de website van de kunstenaar.

“Toen ik de reclamepanelen aan het plaatsen was, kwamen mensen vragen: is dit echt? Ik hield me van de domme, ik zei dat ik enkel de borden kwam zetten. Maar ik hoorde wel de mensen met elkaar praten. Fijn en interessant dat dit gebeurt, “ zegt Roeland Tweelinckx.

Zoals in veel andere dorpen zijn sommige inwoners bang dat ‘buitenstaanders’ huizen en grond komen opkomen. “Het was de bedoeling om wat commotie te creëren,” zegt de kunstenaar. Maar anderzijds: “Als ze doorhebben dat het niet echt is, komt een grote smile op hun gezicht. Ik wil de mensen wat laten lachen. Humor is belangrijk in de kunst.”

Ingetogener is het vervallen huisje dat kunstenaar Ronny Delrue naar zijn hand heeft gezet als een ‘Casa del tempo’. De staande klok heeft geen wijzers meer, een kast herbergt herinneringen, op een tafelkleedje staan de levensjaren van de kunstenaar geborduurd. Hier gaat het over het verstrijken van de tijd, het verschijnen en verdwijnen van mensen en dingen. 

“Toevallig vond ik hier buiten een grote platte steen,” zegt Ronny Delrue. Daarin staat nu gegraveerd: ‘Was. Is. Will be’. “Wie een bezoek brengt aan dit huisje, loopt letterlijk en figuurlijk op zijn eigen tijdslijn.” 

In de kerk van Sint-Denijs is de confrontatie met de eigen vergankelijkheid nog sterker. Boven een ‘paradijsdeur’ naar het kerkhof loopt een lichtreclame. “Zoals de beenhouwer 3 koteletten voor de prijs van 2 aanprijst,” lacht curator Jan Leysen. De boodschap van kunstenaar Anthony Duffeleer is van een heel andere orde: ‘You are reading this prior to your death’.

Voor ons laatste uur geslagen heeft, is er tijd zat voor een trage wandeling rond Sint-Denijs. ‘Slow is fast enough’ is te lezen op een schuur, een interventie van Stanislas Lahaut. Joëlle Dubois laat grote witte lakens wapperen in de wind, als ode aan haar overleden moeder. De jonge Antwerpse Diane Marie Uwase vult met haar hemelsblauwe schilderijen de nissen van een oude hoevemuur. 

Curator Jan Leysen combineert gevestigde namen uit de hedendaagse kunst, zoals Koen Vanmechelen, met minder bekende en jonge mensen. Alle genres zijn vertegenwoordigd: schilderijen, foto’s, video, sculpturen of installaties. 

Hoe kijkt het dorp Sint-Denijs naar al dit artistieke, zachte geweld?  Isabel Devriendt woont hier en is mede-organisator. “De eerste keer was er wat argwaan. Maar sindsdien is het enthousiasme alleen maar groter geworden. Het helpt natuurlijk dat dit initiatief groeit vanuit het dorp zelf. Mensen  komen ons nu vragen of er ook in hun weide, in hun café een kunstwerk kan komen.”

In 2023 ontdekten 8.700 mensen de eerste editie van Sint-Denijs-City. Nu hopen de organisatoren op 10.000 bezoekers. "Kunst van hoog niveau, van geëngageerde kunstenaars, in combinatie met het landschap hier: daar krijgen bezoekers een goed gevoel van," stelt Jan Leysen vast. De kunstroute werkt met een klein vast team en een groot aantal vrijwilligers. Het budget komt deels van de provincie West-Vlaanderen en van privé-sponsors.

Ook in buurgemeente Spiere-Helkijn, op de taalgrens, is er een kunstwerk te zien: een enorm bronzen geraamte dat al vissend een prehistorisch dier aan de haak heeft geslagen. De visser stond eerst aan een kanaal in Venetië, en nu aan de Schelde, bij een verlaten openluchtzwembad. 

De kunstenaar is Tom Herck. In Sint-Denijs zelf toont hij ook zijn 'Holy cow', de gekruisigde koe, die eerder in Limburg werd neergehaald door fanatieke katholieken die er aanstoot aan namen. De daders zijn intussen gestraft en koe en kruis liggen nu neer in een weide in Sint-Denijs, met politie-attributen errond, een plaats delict. Met een nieuwe titel 'Do not cross'.