Om de andere dag een schietpartij deze zomer en 1.250 drugsdealers opgepakt dit jaar: het Brusselse drugsgeweld in cijfers

De Brusselse procureur Julien Moinil heeft op een persconferentie (opnieuw) aan de alarmbel getrokken over het drugsgeweld en de veiligheid in Brussel.

"Het is tijd om wakker te worden en de wijken die overspoeld zijn door drugs op te kuisen. We komen van 20 à 30 jaar laksisme in Brussel." Om zijn boodschap kracht bij te zetten, gaf Moinil een overzicht met heel wat cijfers. Wij pikken er de 5 opvallendste uit.  

Sinds het begin van de zomer hebben in Brussel al 20 schietpartijen plaatsgevonden. Vooral in Anderlecht en Sint-Jans-Molenbeek is het wapengeweld alomtegenwoordig. Eind juli waren er 4 schietpartijen op 2 dagen. 

In totaal vielen er sinds begin juli al 2 doden en 8 gewonden. Niet elk van die schietincidenten is gelinkt aan drugsgeweld.

Bovendien benadrukte Moinil dat zelfs als het om geweld gaat tussen drugsbendes, elke Brusselaar gevaar loopt: "Iedereen kan geraakt worden door een verdwaalde kogel". Vorige week kwam zo een kogel terecht in de voorruit van een auto waarin een moeder met haar kind van 9 zat, gelukkig zonder ernstige gevolgen. 

Sinds begin dit jaar staat de teller op 57.

Sinds het begin van dit jaar zijn er al 1.250 dealers opgepakt en voorgeleid bij het parket. Moinil wil een nultolerantie hanteren. Iedereen die dealt, moet opgepakt worden en doorverwezen naar het parket. "Het is niet normaal dat je als burger je deur uitstapt en je ziet dat ze op straat drugs verkopen", aldus de procureur des Konings.  

In Brussel zijn zoveel dealers actief dat het op dit moment onbegonnen werk is voor de politie om die nultolerantie ook in de praktijk om te zetten. Wanneer een dealer opgepakt wordt, voorziet de drugsbende meteen een vervanger op die verkoopplek. Bovendien volgt na het oppakken en doorverwijzen van een dealer een hele procedure, die tot een halve dag in beslag kan nemen. Dat zijn kostbare uren voor de politie, die met capaciteitsproblemen kampt. 

"Als het aan mij ligt, staat de politie ’s ochtends, ’s middags en ’s avonds op de uitkijk, maar de politie heeft ook andere taken en moet zelf zijn prioriteiten bepalen", aldus Moinil. 

Zelfs als de politie erin slaagt om de dealers op te pakken, is dat nog geen garantie dat het probleem opgelost raakt. Dat beseft ook Moinil. "Er zijn voorbeelden waarbij men op maandag op een bepaalde plaats een dealer arresteert, we proberen die via snelrecht te bestraffen, maar de volgende dag staat hij er terug te verkopen. Er is gewoon niet genoeg afschrikking."

De drugsoorlog in Brussel gaat om territorium. Bendes controleren bepaalde straten of wijken waarin zij op vaste locaties hun dealers laten postvatten om via hen drugs te verkopen. Om die verkooppunten heerst een gewelddadige strijd. Via schietpartijen proberen bendes locaties te veroveren of heroveren. 

Dat de strijd hevig is, hoeft niet te verbazen. Eén verkooppunt kan tot 50.000 euro per week opleveren.

Het lijkt dweilen met de kraan open. Volgens Moinil zijn de dealers inwisselbaar. De bendes vinden altijd mensen om drugs te verkopen op straat. Die zijn bovendien tot veel in staat. "Voor 500, 1.000 of 2.000 euro zijn ze bereid iemand te doden of proberen doden."

Het frustreert Moinil dat ook vanuit de drugsoorlog aangestuurd wordt vanuit de gevangenis. "De meerderheid van de opdrachtgevers zit in de cel. Ik stel vast dat ze gewoon verder doen omdat ze toegang hebben tot gsm’s en een 4G-verbinding. Criminelen die bendes aansturen, zouden onder een veel strikter regime geplaatst moeten worden in de gevangenis."

In de hoofdstad verblijven veel mensen zonder papieren. Precieze cijfers zijn er niet, maar een schatting uit 2023 spreekt van 52.000 personen.

Mensen zonder papieren spelen zowel een rol aan de vraag- als aanbodzijde van het Brussels drugsprobleem.

Ze staan zelden hoog in de rangorde binnen een criminele organisatie, maar zijn wat Moinil "de arbeiders" van de Brusselse misdaad noemt. Er lopen in Brussel duizenden van hen rond, vaak in onwettig verblijf. Die vormen een makkelijke arbeidskracht en voeren de strijd op het terrein. De leiders van de bendes lopen niet op straat rond met een kalasjnikovs, dat is aan de loopjongens."

In totaal werden in Brussel sinds begin dit jaar 4.595 mensen opgepakt zonder geldige verblijfsdocumenten voor criminele feiten. Het gaat over alle soorten feiten, niet enkel gelinkt aan drugs.

Meestal komen die mensen terug op straat terecht. Moinil hoopt op een betere samenwerking met de Dienst Vreemdelingenzaken om meer van hen op te sluiten in een gesloten centrum. Slechts 1 op 10 van de opgepakte criminelen zonder papieren wordt daar vastgehouden.

De overbevolking van de gevangenissen heeft ook impact op de aanpak van het geweld en de onveiligheid in Brussel. “Iedereen die betrokken is bij een schietpartij en geïdentificeerd kan worden, wordt doorverwezen naar het parket. Maar de gevangenissen van Haren en Sint-Gillis zitten vol, soms moeten agenten met gedetineerden helemaal naar Aarlen rijden.”

Door de overbevolking beslissen rechters nu soms om alternatieve straffen op te leggen. Ze sturen mensen niet naar de gevangenis, maar laten de persoon bijvoorbeeld vrij onder voorwaarden. 

Volgens Moinil zijn er op dit moment in Brussel 130 mensen in Brussel vrij onder voorwaarden waarbij die voorwaarden op geen enkele manier gecontroleerd worden.

"Die worden niet opgevolgd. Het gaat om mensen veroordeeld voor onder andere drugsfeiten en intrafamiliaal geweld." Volgens Moinil is dat het gevolg van de "chronische onderfinanciering van justitie."