Meer vrouwen op het podium en in het publiek en de stress na annulaties: programmator Eppo Janssen blikt terug op 40 jaar Pukkelpop

"Op 40 jaar Pukkelpop kan ik meer dan 30 edities afvinken", vertelt programmator Eppo Janssen (49) aan VRT NWS. "In 1987 en 1988 was ik er voor het eerst als kind van 11/12 jaar met mijn papa Luc (Janssen, radiopresentator en voormalig presentator op Pukkelpop, red.) Onrechtstreeks ben ik via zijn passie voor muziek in dit vak gerold: eerst bij de Humanistische Jongeren van Leopoldsburg die Pukkelpop organiseren en later als programmator."

"Van mijn eerste Pukkelpop in 1987 herinner ik me vooral dat ik onder de indruk was van het uiterlijk van het punk- en new wave-publiek. Hun hanenkammen, de zwarte leren jassen en de donkere make-up. Ook de speciale energie op het festivalterrein vergeet ik nooit."

"Toen ik in 1988 voor het eerst de Ramones zag is, er een wereld voor mij opengegaan. Aan dat gevoel toets ik vandaag nog altijd artiesten af. Wat ik toen beleefd heb als bezoeker, probeer ik nu te vinden als programmator, omdat ik elke jongere op Pukkelpop dezelfde ervaring toewens."

"Onze line-up moet een speelse energie uitstralen door de mix van genres. Aan de affiche wil ik de tijdsgeest in de alternatieve muziek aflezen. Over 5 jaar wil ik aan de editie van 2025 met Doechii en Chappell Roan zien waar de muziekwereld stond."

"Voor de programmatie blijft onze band met de humanistische jongeren van groot belang. Hun jeugdhuis is net onder onze kantoren in Leopoldsburg. Ik ga op woensdag en in het weekend luisteren welke muziek ze draaien en horen waarmee ze bezig zijn. Niet toevallig zat Pukkelpop vrij snel op TikTok."

Over de voorbije 40 jaar valt 1 evolutie op: er staan een pak meer vrouwen op het podium en in het publiek dan in de beginjaren van het festival. "Ik ken de exacte cijfers niet, maar we hebben al jaren meer vrouwelijke bezoekers dan mannelijke. Een groot verschil met de jaren 80 en 90, toen festivals een mannenzaak waren."

"Festivals zijn nu een pak beter georganiseerd dan voor 2000, zeker qua hygiëne. 4 dagen in hetzelfde T-shirt rondlopen was vroeger geen probleem. Nu zijn er fatsoenlijke douches en toiletten en is alles professioneler geworden. Dat apprecieert iedereen, maar zeker vrouwen."

"Ook de programmatie is geëvolueerd. Voor de komst van sociale media bepaalden wij samen met Humo en de radiozenders wat cool was. Nu moeten we de smaak van ons publiek volgen. Als er voor een artiest geen interesse is, dan boek ik die zelden voor Pukkelpop, of mijn buikgevoel moet me iets anders vertellen."

Een extra graadmeter zijn de zogenoemde 'wishlists' die duizenden jongeren invullen. "We laten ons op die manier adviseren door ons publiek. Al blijft artiesten boeken een kwestie van buikgevoel. Onze wishlist is geen heilige graal, maar een handige tool."

"Wat ik het liefst doe, is hun verzoekjes overlopen tot ik een naam zie die ik niet ken. Zo is Macklemore ooit op mijn radar gekomen. In de wishlists zagen we de toenemende populariteit van Pommelien Thijs: de bevestiging dat ze perfect bij ons Pukkelpop-DNA past."

Hoewel artiesten steeds langer op voorhand worden geboekt, wil Janssen zich niet laten opjagen. "Voor 2026 zijn er nog geen handtekeningen gezet, maar er lopen al gesprekken. Als festival in augustus hebben we meer tijd om knopen door te hakken. Tegelijk valt de komst van iemand als Chappell Roan niet uit de lucht: daar is lang aan gewerkt."

"We willen op Pukkelpop artiesten die relevant zijn voor een jong publiek en een publiek dat jong is van geest. Het is elk jaar een berekende gok en een moeilijk evenwicht. Omdat er steeds meer festivals zijn, zowel in Europa als in de VS en Azië, moeten we snel genoeg headliners boeken. Zij zijn de motor van de ticketverkoop, waardoor we ook voor de kleinere podia een mooie programmatie kunnen maken." 

In de geschiedenis van Pukkelpop is de editie van 2011 er een met een zwarte rand. Door een zware lokale storm komen 5 mensen om het leven en raken 10 mensen zwaargewond. Pukkelpop wordt opgeschort.

"Een zware periode, maar de storm heeft een positieve evolutie gehad op de hele festivalsector qua organisatie. Als het gaat over de tenten die we bouwen, een eigen weerman op het terrein of extra gsm-masten zodat iedereen bereikbaar is tijdens het festival: daar werd voor 2011 minder over nagedacht. Tegelijk blijft extreem weer een kwetsbaarheid voor elke organisator."

"Qua programmatie heeft de storm weinig invloed gehad. Het is zeker niet zo dat artiesten Pukkelpop daarna hebben gemeden. Foo Fighters was in 2012 al terug."

Sinds de doorstart na de coronacrisis heeft Pukkelpop pech gehad met zijn headliners. Florence and the Machine komt in 2023 niet, Queens of the Stone Age zegt in 2024 af en dit jaar geven Michael Kiwanuka en ASAP Rocky verstek.

"Vergelijk het met een voetbalmatch: we kunnen niet snel een van onze bankzitters optrommelen. De perfecte 1 op 1-vervanger bestaat nooit, dus ik snap de teleurstelling bij ons publiek als hun favoriete artiest afhaakt."

"Soms hebben we geluk: toen Florence and the Machine in 2023 enkele dagen vooraf pas annuleerde, liep de manager van Balthazar hier toevallig backstage rond. In enkele uren tijd was hun vervanging geregeld. Dat is uitzonderlijk, want achter elke artiest zit een bedrijf met tientallen mensen die je niet zomaar optrommelt." 

"In de annulaties zien we een verschuiving. Artiesten trekken sneller aan de alarmbel om gezondheidsredenen en zeker rond hun mentaal welzijn. Een positieve evolutie, want touren is slopend en als ik me niet goed voel, ga ik ook niet werken. Al bezorgt het mij als programmator altijd stress, want ik heb nooit een plan B."

In 40 jaar Pukkelpop zijn er enkele artiesten die Janssen bijblijven. "Voor de belichting van Fred Again en Charlotte de Witte hebben we ons hoofdpodium aangepast. Als ik zie welk decor Chappell Roan bijheeft, voor haar show meteen na Oscar and the Wolf en zijn grote ledkubus, dan wil ik ons productieteam bedanken voor wat ze allemaal realiseren vrijdagavond." 

"Tijden en podia zijn enorm veranderd. De piramide van Daft Punk was in 2006 indrukwekkend. Die constructie zou nu veel minder impact hebben."

"We wisten toen niet wat te verwachten, want wij waren een van de weinige festivals die Daft Punk hadden geboekt. Tot we via YouTube, dat nog niet lang bestond, de eerste beelden uit de VS zagen. Toen wisten we dat we iets unieks hadden. Wie erbij was, zal die show nooit vergeten."

Enkele amateurbeelden van Daft Punk uit 2006 (voor er massaal gefilmd werd met smartphones):

"De rode draad in de geschiedenis van Pukkelpop is volgens mij dat we tegen de stroom durven ingaan. Wij durven artiesten boeken voor hun eerste festival in België of Europa. Het is een wisselwerking geworden, omdat boekers weten dat wij artiesten kansen geven. Natuurlijk zijn we fier dat Doechii's debuut in België bij ons is."

"Als we iets nieuws doen, dan loopt de ticketverkoop soms wat minder, maar op de lange termijn zijn we gegroeid. Toen we in de jaren 90 eerst de Dance Hall en dan de Boiler Room introduceerden, waren beats op een rockfestival taboe. Nu is de Boiler bijna een festival binnen Pukkelpop geworden, al was dat nooit onze bedoeling."