Hoe MR-voorzitter Bouchez al jaren op ramkoers ligt met de Franstalige omroep: "In mijn ideale scenario zouden we RTBF helemaal of gedeeltelijk privatiseren"

Wie een blik op zijn sociale media werpt, ziet het meteen: Georges-Louis Bouchez is geen fan van de RTBF. Met de regelmaat van de klok neemt hij op X de verslaggeving van de Franstalige openbare omroep op de korrel. 

Afgelopen week deelde hij er bijvoorbeeld kritische posts van andere gebruikers over de RTBF-berichtgeving over Hamas en de radicale pro-Palestijnse beweging Samidoun. Eind juli klaagde hij op X aan dat een deel van de Formule 1 GP van België – Bouchez is betrokken bij de organisatie – pas op het derde kanaal van de omroep werd uitgezonden. "De RTBF moet uitleg geven over de redactionele keuzes die het met publiek geld maakt", klonk het. 

Eind juni schreef hij op datzelfde X over een journalist van de omroep: "Hij is geen journalist maar een activist." Nu een telefoongesprek tussen een razende Bouchez en een RTBF-journaliste is gelekt, bereiken de spanningen een nieuw hoogtepunt. 

De moeilijke relatie tussen Bouchez en de RTBF gaat ver terug. Het magazine Wilfried diepte een tweet op uit 2012. De toen 26-jarige Bouchez werkte op dat moment op het kabinet van toenmalig minister Didier Reynders.

Bouchez schreef dat "de journalisten van de RTBF juichen bij het idee dat Sarkozy verliest. Triest." Ook andere media en journalisten moesten het vaak ontgelden de afgelopen jaren, maar vaak is de openbare omroep het mikpunt. 

Bouchez maakt op die manier deel uit van een lange traditie bij de Franstalige liberalen.

Jean Gol, MR-boegbeeld uit de jaren ’80, had het steeds over de RTBS, "la radio-télévision belge socialiste", als hij over de net gesplitste en sterk gepolitiseerde omroep had. Ook voormalig vicepremier Didier Reynders had een moeilijke relatie met de omroep.

"Ik ben niet anti-RTBF", verdedigde Bouchez zich in een interview dit voorjaar in het magazine Wilfried. Met Hadja Lahbib bombardeerde hij immers een voormalige RTBF-journaliste enkele jaren geleden uit het niets tot minister. Over het algemeen levert de omroep kwaliteit, vindt hij. "Maar ik denk dat er bij de RTBF veel meer plaats moet zijn voor debat en diversiteit."

Volgens Bouchez zijn de Franstalige media in het algemeen te links. Wat de RTBF betreft, stoort hij zich vooral aan La Première, de radionieuwszender. "Telkens als ze iemand uitnodigen met een zogezegd neutrale opinie, is dat een linkse opinie", vindt hij. "RTBF-journalisten verwarren soms hun missie van publieke dienstverlening met een messias-achtige missie."

De verhouding tussen RTBF en de MR is fundamenteel veranderd sinds juni vorig jaar. Bouchez maakte na decennia PS-heerschappij van zijn partij de grootste van Wallonië. De man van de kritische tweets is sindsdien diegene die mee beslist over de Franstalige omroep. 

Net als in Vlaanderen valt de openbare omroep onder de bevoegdheid van de regionale regering. De MR domineert de Franse gemeenschapsregering en levert met de ervaren Jacqueline Galant de minister van Media. 

Dat is geen toeval. "Ik heb haar niet voor niets gekozen", legde Bouchez in een interview uit. "Ik had een bulldozer nodig op die post". Die moet mee orde op zaken stellen bij de openbare omroep. "Het is gedaan met de cadeaus", klonk het bij Bouchez aan het adres van de RTBF een paar dagen nadat de regering gevormd was. 

In november raakten de details van een groot besparingsplan bekend. Tot 2029 zal de dotatie niet geïndexeerd worden. Goed voor een besparing van opgeteld bijna 70 miljoen euro. Sinds ruim een decennium kon de Franstalige openbare omroep jaarlijks rekenen op een verhoging van de dotatie van 2 procent bovenop de index. 

Naast de inhoudelijke kritiek vinden de liberalen dat er veel te veel geld gaat naar de openbare omroep. De regering vindt daardoor dat de RTBF te bepalend is voor het Franstalige medialandschap én te weinig kwaliteit levert. In 2025 bedraagt de dotatie ongeveer 350 miljoen euro. Ter vergelijking: de VRT ontvangt de komende jaren normaal gezien zo’n 300 miljoen euro aan belastinggeld.

Bouchez windt er geen doekjes om dat hij verder wil gaan. "In mijn ideale scenario zouden we RTBF helemaal of gedeeltelijk kunnen privatiseren, zolang de publieke opdracht maar behouden blijft", zei hij in het interview met het magazine Wilfried. 

Sinds de MR mee aan de knoppen zit, kan het de inhoudelijke kritiek op de omroep meer slagkracht geven. De partij heeft sinds haar verkiezingsoverwinning 5 zitjes in de raad van bestuur. Onder meer Axel Miller, de voormalige rechterhand van Bouchez, is sinds december bestuurder.

Minister Galant vroeg in januari de RTBF formeel om uitleg na de uitzending van de inauguratie van Amerikaans president Donald Trump. Kijkers kregen die niet live te zien, maar met 2 minuten vertraging. Die ingreep maakt deel uit van het Franstalige cordon sanitaire médiatique tegen extreemrechts. Door met vertraging uit te zenden kan er ingegrepen worden wanneer er wordt aangezet tot haat en geweld. 

"De directie Informatie van de RTBF is niet het ministerie van Censuur en Propaganda. Dit laten wij niet zomaar voorbijgaan", reageerde Bouchez toen. "Niets rechtvaardigt deze behandeling van een democratisch verkozen president door kleine chefs van de gedachtepolitie."

Ook op het meest recente conflict met de RTBF reageert Bouchez met een sneer naar de journalistiek. "Te veel journalisten voelen zich almachtig, vertellen te vaak maar wat, en beroepen zich vervolgens op de persvrijheid als schild om te ontsnappen aan de verplichtingen die bij deze vrijheid horen."

Dat het de voorzitter van MR om meer gaat dan een economische kwestie – minder overheidsgeld naar de publieke omroep – verbergt hij ook zelf niet.

Volgens hem is het deel van "de cultuuroorlog" die hij wil voeren, legde hij in het verleden in interviews al uit. Bouchez werd naar eigen zeggen geen minister om als voorzitter een rol te kunnen blijven spelen in het maatschappelijk debat. Met provocerende stellingen “het debat openen” is essentieel volgens hem, “want anderen durven het niet te openen”. 

De RTBF-top gaat voorlopig niet in de tegenaanval. Bij de hoofdredactie en CEO heerst radiostilte, ook bij vorige uithalen van Bouchez.

De Journalistenvereniging van de RTBF reageert wel. "Dit is een bijzonder gevaarlijke ontwikkeling die de persvrijheid in een democratie ondermijnt", klinkt het vandaag. "Ondanks de pogingen om ons te destabiliseren, zullen de journalisten van de RTBF niet toegeven aan druk van buitenaf en zullen ze hun werk onafhankelijk, nauwkeurig en transparant blijven doen".

De kans is groot dat de MR zijn greep op de RTBF volgend jaar nog kan vergroten. In februari eindigt het mandaat van CEO Jean-Paul Philippot. Hij heeft een uitgesproken PS-signatuur – hij werkte er jarenlang op kabinetten – en staat al 23 jaar aan het hoofd van de RTBF. Officieel kan hij zich opnieuw kandidaat stellen.

Nu al is er discussie binnen de raad van bestuur en de regering over het precieze verloop van de procedure. Wat vaststaat: het is uiteindelijk, net als bij de VRT, de regering die officieel de nieuwe topman benoemt.