Steeds meer werknemers binnen de gevangenissen vragen psychologische therapie aan na incidenten op hun werk. Dat blijkt uit cijfers van de FOD Justitie. Onder hen ook heel wat cipiers. "Ze worstelen met verbale en fysieke agressie en met bedreigingen", zegt klinisch psycholoog Anouck Heulot van therapeutisch netwerk Pobos.
Van 19 naar 135 dossiers: steeds meer gevangenispersoneel vraagt psychologische hulp na bedreiging of agressie
"Je moet al van beton zijn om niet zwaar aangedaan te zijn van zulke bedreigingen op een briefje onder je ruitenwisser," zegt klinisch psycholoog Anouck Heulot. Zij verwijst naar de boodschap "Kutcipier, ik weet u te vinden" die een gevangenisbewaker in Mechelen aan zijn auto terugvond.
Heulot is therapeut bij Pobos. Een netwerk van 200 therapeuten die mensen helpen die heftige of traumatische ervaringen hebben meegemaakt. Ook gevangenispersoneel.
Cipiers worstelen met agressie, bedreiging en de opeenstapeling van kleine problemen
Anouck heulot, klinisch psycholoog bij Pobos
Sinds najaar 2022 werkt de FOD Justitie met Pobos samen en kunnen gevangenismedewerkers die er nood aan hebben 10 gratis sessies volgen. Volgens cijfers van de FOD Justitie stijgt het aantal aanvragen van gevangenispersoneel voor psychologische hulpverlening. Dat gaat voor alle duidelijkheid niet alleen over cipiers. Bij de opstart in 2022 waren er 19 aanvragen voor psychologische bijstand. Dat werden er 75 in 2023, 135 in 2024 en al 108 in de eerste 7 maanden van dit jaar. Als die trend zich doorzet, wordt 2025 een recordjaar.
Bedreigingen en agressie
"Elke gevangenis heeft een eigen ondersteuningsteam, dat wij mee hebben opgeleid. Daar kunnen cipiers die iets heftigs hebben meegemaakt meteen terecht als ze iets willen bespreken. Vaak is dat al voldoende om gehoord te worden, maar als dat niet volstaat voor hun verwerking, kunnen ze in hun buurt bij één van onze psychologen terecht", zegt Heulot.
"Vaak worstelen cipiers met fysieke of verbale agressie in hun werksfeer, zijn er bedreigingen die ze meenemen naar huis of worden ze geconfronteerd met de zelfdoding van een gedetineerde" zegt Heulot.
"Maar meestal is het de opeenstapeling van vele kleine incidenten waardoor de emmer overloopt. Dan is het niet één voorval dat traumatisch is, wel de veelheid aan conflicten die blijven terugkeren. Bovendien is er vaak een hoge werkdruk."
Open gesprekscultuur
De therapeuten van Pobos zijn ook betrokken bij de versterking van de gesprekscultuur onder cipiers. "We leiden buddy's op die moeten stimuleren dat cipiers onderling meer praten over wat ze meemaken. Zodat er een open cultuur ontstaat waarbinnen incidenten en ervaringen besproken kunnen worden."
Dit jaar al 10 klachten voor bedreiging buiten gevangenismuren
Het Gevangeniswezen spreekt over 10 incidenten dit jaar waarbij er een officiële klacht is ingediend voor bedreiging van een cipier buiten de gevangenismuren. "Tegenover de voorbije jaren is dat een lichte toename", luidt het.
Soms gaat het over schriftelijke bedreigingen in de brievenbus of onder een ruitenwisser, zoals in Mechelen, maar er zijn ook gevallen waarbij voertuigen beschadigd werden of een molotovcocktail gegooid werd naar een woning.
In een aantal gevallen bleek dat de opdrachtgevers gedetineerden waren die handlangers inschakelden. De bedoeling van de criminelen is wraak nemen of cipiers intimideren. "Je komt in de gevangenis wel in contact met mensen die niet altijd appreciëren dat je je werk doet", zegt vakbondsman Robby De Kaey.
De Kaey pleit voor een strengere en daadkrachtige aanpak. "Daders moeten onmiddellijk gevolg zien in hoe hun leven eruitziet in de gevangenis, hen isoleren uit de grotere groep bijvoorbeeld, zodat ze die niet kunnen 'besmetten'. Het is echt wel tijd om daar de nodige centen én politieke wil voor in te zetten."
