Waarom Alaska? En wat gaan Trump en Poetin bespreken? Dit weten we over de nakende topontmoeting

Het is de eerste keer sinds de Russische invasie van Oekraïne in februari 2022 dat een Amerikaanse president zijn Russische collega zal ontmoeten (al hebben ze in februari ook al eens gebeld met elkaar). De ontmoeting op zich is al een symbolische overwinning voor Poetin, die door het Westen al jaren gezien wordt als een paria. 

Het idee voor de ontmoeting kwam in een stroomversnelling op woensdag, toen de Amerikaanse speciaal gezant Steve Witkoff naar Moskou vloog voor een urenlange vergadering. Dat was "een zeer productieve ontmoeting", aldus Trump. En dus is het tijd voor een volgende stap: een ontmoeting tussen Trump en Poetin in Alaska. 

De Verenigde Arabische Emiraten waren een optie. Ook Rome, Zwitserland en Hongarije of ergens anders in het Midden-Oosten werden geopperd. Toch viel de keuze voor de ontmoeting tussen Trump en Poetin uiteindelijk op Alaska, zo bevestigde Trump op Truth Social. 

Veel meer details over de ontmoeting zijn er (nog) niet. Het Witte Huis wil voorlopig niet zeggen waar de twee leiders elkaar precies zullen zien in Alaska, noch waarom er precies voor Alaska gekozen werd. Al zijn er wel een aantal redenen te bedenken. Het is eerst en vooral de Amerikaanse staat die het dichtste bij Rusland ligt, enkel de Beringstraat ligt tussen de twee landen. 

Het Kremlin heeft intussen bevestigd dat de meeting daar plaatsvindt. "Dat lijkt redelijk logisch", klinkt het bij Joeri Oesjakov. De Russische delegatie moet dan maar de Beringstraat en de maritieme grens tussen de twee landen oversteken. Volgens Ushakov heeft Rusland Trump trouwens al meteen uitgenodigd voor een vervolggesprek, in Rusland deze keer. 

Wat mogelijk toch ook meespeelt, is dat de Verenigde Staten geen deel uitmaakt van het Internationaal Strafhof. Dat heeft in 2023 een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd tegen Poetin. Italië bijvoorbeeld is wel lid van het Strafhof, en dus zou een ontmoeting in Rome een risico voor Poetin kunnen inhouden. Door de ontmoeting in Alaska te laten doorgaan, omzeilt Poetin dat probleem alvast. 

De gouverneur van Alaska heeft alvast laten weten dat zijn staat klaar is voor de topontmoeting. Hij noemt het "de meest strategische locatie ter wereld". "Eeuwenlang is Alaska een brug tussen landen geweest, en vandaag de dag zijn we nog steeds een toegangspoort voor diplomatie, handel en veiligheid in een van de meest kritieke regio's ter wereld. De wereld zal toekijken en Alaska is klaar om deze historische ontmoeting te organiseren."

We eindigen met een grappig historisch detail: Alaska behoorde ooit toe aan Rusland, maar het Russische Rijk verkocht het in 1867 aan de Verenigde Staten voor 7,2 miljoen dollar. Die kon Rusland wel gebruiken, want het land ging gebukt onder de oorlogsschulden. 

Het is weinig verrassend dat vooral de oorlog tussen Rusland en Oekraïne op de agenda staat. Aan journalisten heeft Trump intussen laten vallen dat Oekraïne mogelijk gebied zal moeten afstaan in ruil voor een vredesakkoord. "Je kijkt naar een gebied waar ze al 3,5 jaar vechten. Veel Russen zijn gestorven, veel Oekraïners zijn gestorven. Er zullen gebieden uitgewisseld worden ten gunste van de beide partijen."

Wat Trump precies bedoelt met "gebieden uitwisselen" is verre van duidelijk. Volgens The Washington Post wil Rusland de hele Donbas-regio in het oosten van Oekraïne, Loehansk en Donetsk dus, hebben in ruil voor een staakt-het-vuren. 

Naast Loehansk en Donetsk heeft Rusland ook de regio's Cherson en Zaporizja deels in handen. The Washington Post heeft nog geen idee of Rusland bereid zou zijn om die op te geven, de Wall Street Journaal denkt dan weer te weten dat dat scenario toch op tafel ligt. Dat zou alvast een verrassing zijn, want via die twee regio's kan Rusland de Krim over land bereiken. In Zaporizja ligt ook een belangrijke kerncentrale - de grootste van Europa, en dus is het maar de vraag wat daar dan mee zou gebeuren. 

Hoe dan ook is het afwachten wat het voorstel is waarmee Poetin naar Alaska zal trekken. 

En dan is het nog maar de vraag of het ook kans op slagen heeft. Een van de hoofdrolspelers - Oekraïne - zit niet mee aan tafel, al heeft Trump aangekondigd dat hij snel ook met Zelensky zal samenzitten. Maar die afwezigheid maakt de kans op een succesvolle uitkomst al een pak kleiner. 

Op lagere niveaus hebben Rusland en Oekraïne al drie keer samengezeten in Istanbul, de laatste keer amper twee weken geleden. Daar gooide Poetin een waslijst aan extreme eisen op tafel. Zo moet het oosten van Oekraïne in Russische handen komen, mag Oekraïne geen lid worden van de NAVO, moet Oekraïne demilitariseren en moet er een nieuwe regering komen - die Rusland gunstig gezind is. 

Zelensky zelf heeft het voorstel nu ook al de grond ingeboord: "Oekraïne zal geen grondgebied afstaan aan bezetters", klinkt het in een eerste reactie. En: "Elke oplossing waarbij ons land niet betrokken is, is een oplossing tégen de vrede". Tegelijk zegt Zelensky ook dat hij "samen met president Trump klaar is om aan echte en duurzame vrede te werken". 

Ook Europa zit niet mee aan tafel. En ook daar klinken eerder sceptische geluiden. "Een officiële erkenning van een gebied dat met geweld veroverd is, zonder dat er iets tegenover staat, kan aanzetten om dat in de toekomst meer te doen. Het zou Rusland ertoe kunnen aanzetten om over een paar jaar opnieuw aanvallen op Oekraïne uit te voeren", zegt een functionaris anoniem aan CNN. 

Dat zijn dus niet meteen bemoedigende signalen. 

En zelfs als het een succesvolle ontmoeting is, is er nog heel wat werk aan de winkel. Want los van de discussie over grondgebied liggen er nog heel wat andere netelige kwesties op tafel: wat met garanties voor Oekraïne (en Zelensky) bijvoorbeeld? Of wat met de bevroren Russische tegoeden? 

Het is dus afwachten geblazen. 

Een van de campagnebeloftes van Trump was dat hij de oorlog in Oekraïne binnen de 24 uur zou beëindigen. Die deadline is inmiddels al (heel) lang gepasseerd, maar toch beschouwt hij zichzelf als de "peace president". Hij zou ook dolgraag de Nobelprijs voor de Vrede winnen, en heeft die gekoppeld aan inspanningen die hij in verschillende conflictgebieden levert. 

"President Poetin wil vrede, geloof ik, en Zelensky wil vrede. (...) Mijn instinct zegt me dat we een kans hebben op vrede", klonk het bij Trump voordat hij zijn ontmoeting in Alaska aankondigde. 

Al draait zijn standpunt over Rusland en Oekraïne meer dan eens met de wind. In februari leek de Oekraïense president Zelensky definitief afgedaan na een veelbesproken dramatische ontmoeting in de Oval Office, maar in de maanden daarop groeide de frustratie van Trump over Poetin. Alleen al in juli gaf Trump Poetin verschillende deadlines: 

• Op 14 juli gaf Trump Poetin 50 dagen de tijd om de oorlog te beëindigen, anders zou hij de tarieven serieus omhoog drijven. Die dag kondigde hij ook aan dat de Verenigde Staten opnieuw wapens zou leveren aan Oekraïne. 

• Op 28 juli kortte Trump de deadline voor een staakt-het-vuren in tot "10 tot 12 dagen". 

• Een dag later, op 29 juli, zette Trump de deadline op 8 augustus - gisteren dus. 

Die dreigingen tot sancties werden steeds meer overschaduwd door de nakende topontmoeting en uiteindelijk ging de deadline geruisloos voorbij. "We gaan zien wat hij te zeggen heeft", zei Trump daar nog over. "Het is aan hem."