De handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en Zwitserland dreigt volledig te escaleren nu president Donald Trump vasthoudt aan een importheffing van 39 procent op Zwitserse producten. Op het eerste gezicht lijkt vooral goud, het favoriete gele edelmetaal van de president, kop van Jut. De onzekerheid op de markt duwt de prijs voor termijncontracten van goud alvast naar een recordhoogte.
Escalerende handelsoorlog tussen VS en Zwitserland doet prijs van goudcontracten exploderen
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
In het kort:
De Verenigde Staten voeren een importheffing van 39 procent in op Zwitserse producten, waardoor vooral de export van goud zwaar getroffen wordt.
Door de onzekerheid op de markt stijgt de prijs van termijncontracten op goud naar een recordhoogte, omdat beleggers hun toevlucht zoeken tot het edelmetaal.
Zwitserse bedrijven worden het hardst getroffen door de hoge tarieven, terwijl onderhandelingen tussen Zwitserland en de VS tot nu toe weinig resultaat opleveren.
Op 31 juli kondigt president Donald Trump aan dat exportproducten van Zwitserland bedoeld voor de Amerikaanse markt onderhevig zullen zijn aan een importheffing van 39 procent. Dat betekent dat de Amerikaanse consument een stuk meer zou moeten betalen voor producten die vanuit Zwitserland naar de VS worden getransporteerd.
Weinig analisten hadden zien aankomen dat het land zo'n hoge importheffing opgelegd zou krijgen. Op Liberation Day, de dag waarop Trump zijn handelstarieven voor de rest van de wereld aankondigde, werd al duidelijk dat Zwitserland er niet goedkoop vanaf zou komen, maar dat de tarieven zo hoog zouden zijn - zeker in vergelijking met de 10 procent heffingen op Britse producten of 15 procent op Europese producten - had niemand echt zien aankomen.
Donald Trump verwijst vaak naar wat hij het handelsoverschot noemt: Zwitserland exporteert veel meer goederen naar de VS dan omgekeerd. Volgens data van het World Integrated Trade Solution (WITS) bedroeg dat verschil in 2024 zo'n 48 miljard dollar (iets meer dan 41 miljard euro). Trump beschouwt dat (volgens economen onterecht) als "geld stelen" van de Amerikaanse burgers.
Gele edelmetaal
Terecht of onterecht: Zwitserland krijgt het hard te verduren. Kop van Jut lijkt daarbij het favoriete gele metaal (lees: goud) van de president te zijn. In een gemiddeld jaar exporteert Zwitserland voor zo'n 4 miljard euro aan goud naar de VS (bron: WITS).
Dat is op zich ook niet vreemd. Zwitserland is een van de grootste verwerkers van goud ter wereld. Het land koopt het edelmetaal in grote hoeveelheden aan in het buitenland, smelt het en giet het in mallen, en transporteert het dan naar andere, vaak overzeese, gebieden. Daardoor lijkt de handelsstroom van Zwitserland misleidend groot.
Normaal valt goud niet onder de (Amerikaanse) importheffingen, omdat het niet wordt gezien als een traditioneel industrieel product. Landen willen de vrije doorstroom van goud behouden om financiële stabiliteit te waarborgen en hun goudreserves te beschermen.
Maar nu hebben de Verenigde Staten specifieke tarieven aangekondigd op goudstaven van 1 kilogram, toevallig net de staven die veel in de handel tussen Zwitserland en de VS worden gebruikt. Die blijken onder een douanecode te vallen die wel onderhevig zijn aan de tarieven. Een nieuwe, serieuze tegenslag voor Zwitserland.
De recente beslissing van de VS om toch tarieven op te leggen aan Zwitsers goud heeft de markt verrast en verstoord. De prijs van termijncontracten (futures) van goud stijgt daardoor naar recordhoogten. Goud wordt nog altijd gezien als een veilige haven, en door de onzekerheid op de internationale markt zoeken veel beleggers hun toevlucht in goud, dat zijn koopkracht beter behoudt.
Pillen en siropen
Naast goud wordt ook een ander, belangrijker exportproduct van Zwitserland door de VS van dichtbij in de gaten gehouden: farmaceutische producten. In 2024 exporteerde het land voor een indrukwekkende 30 miljard euro aan farmaceutische producten naar de VS, maar daar wil Trump nu verandering in brengen.
De Amerikaanse president vindt het belangrijk dat de VS meer medicijnen zelf gaat produceren en minder importeert uit het buitenland. Zo hoopt hij de prijzen van geneesmiddelen drastisch naar beneden bij te stellen.
Gelukkig voor Zwitserland zijn de Verenigde Staten er nog niet helemaal over uit wat hun globale standpunt nu precies is met betrekking tot farmaceutische producten. Tot dat standpunt er is, blijven de heffingen voorlopig op 0 procent. Maar, net als veel Europese landen, blijft het spannend afwachten over de koers die de VS daar zal varen.
De keerzijde van de medaille: het zijn nu vooral Zwitserse bedrijven die de kostprijs van de torenhoge tarieven moeten betalen. Zij worden misschien wel het grootste slachtoffer van de ongezonde focus van Donald Trump op bilaterale handelsstromen.
Ondertussen proberen bedrijfsleiders en politici er alles aan te doen om met de VS te onderhandelen over een beter akkoord. Een paar dagen geleden reisde Zwitsers president Karin Keller-Sutter naar Washington om er te spreken met Trump, en onderhandelaars zaten eergisteren tot diep in de nacht samen.
Het grootste probleem is: Zwitserland heeft de VS niet veel te bieden in onderhandelingen. De importheffingen die het land heft op Amerikaanse producten zijn zo laag, dat ze bijna niet lager kunnen. Ze zullen dus moeten rekenen op mededogen van de Amerikaanse president, een gedachte die op dit moment niet veel hoop brengt bij de Zwitserse bedrijven.
