Liga voor Mensenrechten en SOS Gaza klagen Israëlische spionagetechnologie bij Vlaamse politiezones aan

Het gaat om technologie van onder meer Cellebrite en BriefCam, 2 Israëlische bedrijven die gespecialiseerd zijn in respectievelijk het uitlezen van gegevens uit smartphones en het analyseren van camerabeelden. Ook andere Israëlische bedrijven zoals Radwin en Siklu, gespecialiseerd in draadloze communicatie, zouden contracten hebben met Belgische politiediensten.

Volgens het onderzoek van Apache maken minstens 39 Vlaamse politiezones gebruik van Cellebrite, en 4 zones van BriefCam. Voor veel andere zones is het onduidelijk of ze de technologie (nog) gebruiken. 

Kati Verstrepen, voorzitter van de Liga voor de Mensenrechten, vertelt in De Ochtend op Radio 1 dat het gebruik van zo'n technologieën problematisch is. De Liga vraagt samen met de pro-Palestijnse organisatie SOS Gaza een onderzoek door Comité P, het controleorgaan voor de politiediensten in ons land. 

Volgens Kati Verstrepen ligt het grootste probleem bij de manier waarop de technologieën tot stand zijn komen: "Om zulke technologieën te ontwikkelen, moeten die worden uitgetest op mensen. Het Israëlische leger (IDF) gebruikt de technologie op Palestijnen die in bezet gebied wonen".

Op de Westelijke Jordaanoever en in Oost-Jeruzalem worden Palestijnen onderworpen aan biometrische scans, voortdurende camerabewaking en digitale monitoring om zich vrij te mogen bewegen. "Zij kunnen daar geen toestemming voor geven, zij hebben geen privacyrechten", zegt Verstrepen. 

Kati Verstrepen benadrukt ook dat het gebruik van Israëlische technologie niet los te zien is van de context van het conflict in Gaza: "Het Internationaal Strafhof heeft vorig jaar een duidelijk signaal gegeven: er zijn ernstige aanwijzingen dat er een genocide aan de gang is in Gaza. Landen hebben de verplichting om ervoor te zorgen dat er niet meegewerkt wordt aan die genocide".

Opvallend is dat zeker 15 van de 39 contracten die Apache ontdekte, verlopen via interzonale samenwerkingen met de politiezone Antwerpen. Bij zo'n samenwerkingen verlenen politiezones elkaar bijstand, onder andere met gespecialiseerde apparatuur. 

Op die manier krijgen ook kleinere zones met beperkte middelen toegang tot de spyware, die ze bij Cellebrite kunnen aankopen via het Antwerpse contract. Dat is ook voor Antwerpen zelf voordelig: dankzij grote gezamenlijke bestellingen bij de bedrijven dalen de kosten en daarnaast rekent zone Antwerpen 4 procent administratiekosten aan voor de deelnemende zones. 

Uit een antwoord op een schriftelijke vraag van Kamerlid Peter Mertens (PVDA) blijkt dat politiezone Antwerpen naast Cellebrite ook contracten heeft met de 3 eerder genoemde Israëlische bedrijven: Briefcam en de telecommunicatiebedrijven Radwin en Siklu. 

De Liga voor de Mensenrechten heeft ook bezwaar tegen massasurveillance in het algemeen: "Het massaal monitoren van mensen vinden wij problematisch. Het verhoogt de veiligheid ook niet, alleen het veiligheidsgevoel", zegt Verstrepen.

Cellebrite levert bovendien aan autoritaire regimes over de hele wereld. Hun technologie werd ingezet door Rusland tegen oppositieleden en bij protesten in Hongkong. BriefCam werd recent dan weer gebruikt in Boedapest om deelnemers aan het Pride-protest op te sporen, dat verboden werd door de regering van Viktor Orbán.

SOS Gaza en de Liga willen nu dat Comité P de zaak ten gronde onderzoekt: "Wij vinden het onethisch dat zulke technologieën in België ingezet worden en we vinden het bizar dat hier nooit eerder vragen bij zijn gesteld".