Céline belandde 38 uur in isolatiekamer in een psychiatrisch centrum: "Ik werd er alleen maar zieker van" 

"Ik ben 14 dagen opgenomen geweest in het psychiatrisch centrum. Niet uit vrije wil, maar via een gedwongen opname. Dat wil zeggen dat de politie mij thuis is komen halen", vertelt Céline*, die haar verhaal doet onder een valse naam. 

Ze wordt naar het psychiatrisch centrum Ariadne in Lede gebracht, in november 2024. Daar ontstaat een discussie en Céline wordt agressief. Uiteindelijk beslist het centrum om haar in een isolatiekamer te plaatsen, waar ze ruim 38 uur blijft. 20 uur daarvan wordt ze aan haar armen, benen en rond haar middel vastgemaakt. 

"Een isolatiekamer is een vrij kleine kamer, daar komt niet veel licht binnen" vertelt ze. De kamer is prikkelarm, zodat patiënten tot rust kunnen komen. "Daar is niets, alles is in beton. Er is in de grond een bed vastgemaakt, met een dun matrasje op. Een cel, zoals je je een cel zou inbeelden", zo ervoer Céline het. 

Céline gaat op dat moment door een moeilijke periode en heeft donkere gedachten. "Je hebt niets om naar te kijken, je hebt geen contact met de buitenwereld, dus je zit vast met je gedachten. Op dat moment waren dat suïcidale gedachten", vertelt ze. "In die cel raak je alles kwijt van jezelf, behalve die gedachten."

Later in haar opname zal Céline nog een 2e keer in de isolatiekamer worden geplaatst, voor 23 uur. Daarvan wordt ze ruim 4 uur gefixeerd. "Daardoor is ook al mijn vertrouwen in het personeel daar direct weggevallen. Ik heb me gedurende die 2 weken nooit durven openstellen om iets te vertellen, uit angst om opnieuw in zo'n cel te belanden."

Door de slechte ervaringen dient Céline een klacht in. De zorginspectie komt daarop begin juni onverwacht naar het psychiatrisch centrum in Lede, en controleert verschillende patiëntendossiers. Ze stellen vast dat niet alle richtlijnen rond afzondering en fixatie worden nageleefd. De zorginspectie baseert zich daarvoor op een referentiekader met richtlijnen van de Vlaamse overheid.  

Normaal moet een patiënt die in een isolatiekamer zit, elk uur een andere persoon te zien krijgen. Maar dat was niet het geval bij Céline en in 3 andere patiëntendossiers. "Voor het afwijken van de frequentie van toezicht in fysieke aanwezigheid kon geen motivatie gevonden worden in het dossier, zoals verwacht wordt in het referentiekader", stelde de zorginspectie vast. 

Na haar 2e moment in de isolatiekamer, werden met Céline een aantal afspraken op papier gezet. Daar stond op dat ze "bij weigering of aarzeling bij gemaakte afspraken" opnieuw in de isolatiekamer zou worden geplaatst en ook bij "niet-correcte inname van medicatie", zou ze in afzondering moeten en een inspuiting krijgen. 

Zulke afspraken gaan in tegen de regels, zegt de zorginspectie. Afzondering in een isolatiekamer mag nooit als straf worden voorgesteld aan patiënten. "Afzondering mag enkel gebruikt worden als een zeer uitzonderlijke veiligheidsmaatregel, in geval van een ernstig en acuut gevaar voor de fysieke of psychische integriteit van de zorggebruiker of andere personen" en als er geen alternatieven zijn, zegt de zorginspectie.

Het psychiatrisch centrum in Lede reageert dat afzondering en fixatie inderdaad "zeer ingrijpende gebeurtenissen zijn die voor patiënten traumatisch kunnen zijn". Volgens het centrum worden daarom enkel patiënten geïsoleerd als "een allerlaatste maatregel, enkel in crisissituaties waarin andere vormen van nabijheid, begeleiding of de-escalatie onvoldoende blijken". 

Het centrum mag niet ingaan op een concreet patiëntendossier. Toch erkennen ze dat niet alles ideaal verliep. "Vrijheidsbeperkende maatregelen mogen nooit als straf worden voorgesteld of toegepast", zegt het centrum over het blad met afspraken die Céline moest volgen. 

"Zorginspectie wijst terecht op een geïndividualiseerd afsprakenkader dat hieraan niet beantwoordde. Dit document werd intussen ingetrokken", zegt het centrum. "Het strookt immers niet met de herstelgerichte en respectvolle zorg waar wij als voorziening voor willen staan."

Dat patiënten te weinig persoonlijk worden gecontroleerd tijdens hun afzondering, spreekt het centrum tegen. "De betrokkenheid van zorgmedewerkers tijdens periodes van afzondering is steeds intens, nabij en contactgericht. Dit krijgt voorrang en kan daardoor aanleiding zijn tot onzorgvuldig registreren", klinkt het. 

Het centrum zegt nog dat ze in gesprek willen gaan met Céline en dat eerder ook al deden. "De klacht werd grondig geanalyseerd en leidde tot concrete verbeteracties. We blijven openstaan voor verder overleg met alle betrokkenen."

In het algemeen worden patiënten in psychiatrische centra en ziekenhuizen steeds minder in een isolatiekamer geplaatst, zegt de Vlaamse Vereniging voor Psychatrie. "Er wordt steeds minder gebruik gemaakt van vrijheidsbeperkende maatregelen", zegt voorzitter Kirsten Catthoor. "Psychiaters en artsen werkzaam in psychiatrische ziekenhuizen zijn ook verplicht om zich bij te scholen, minstens een keer per 4 jaar", zegt Catthoor. 

"We moeten rekening houden met de realiteit. Steeds minder mensen zijn werkzaam op de vloeren in psychiatrische ziekenhuizen. Er is een fors personeelstekort. En we moeten rekening houden met het feit dat het ook veilig moet zijn voor die afdeling, voor andere patiënten, en dat het soms ook helpend kan zijn om even wat rust te nemen en de prikkels en drukte van de afdeling te verlaten", zegt de voorzitter. 

Céline begrijpt enigszins dat het nodig was om haar even af te zonderen, maar vond de manier waarop en de duurtijd niet te verantwoorden. "In die isoleercel denk je zo veel na dat die gedachten ook alleen maar erger worden. En dan denk je: er is niemand die mij kan helpen, want anders zouden ze me niet in zo’n cel opsluiten", vertelt ze. "Dus dat heeft zeker niet bijgedragen aan mijn herstel."