De Armeense premier Pasjinjan en de Azerbeidzjaanse president Alijev hebben in het Witte Huis een vredesakkoord ondertekend dat een einde moet brengen aan 35 jaar conflict. Het lange en moeizame vredesproces, waarbij de provincie Nagorno-Karabach het voornaamste twistpunt was, lijkt daarmee afgesloten. Mooi meegenomen voor Trump: tijdens de ontmoeting sluit hij ook enkele zakendeals met beide landen én hij krijgt een eigen straat.
Armenië en Azerbeidzjan tekenen - onder goedkeurend oog van Trump - vredesdeal die einde moet brengen aan ruim 35 jaar conflict
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Het akkoord tussen Azerbeidzjan en Armenië is één van Trumps belangrijkste prestaties in zijn buitenlands beleid, vooral omwille van de rol van de VS in het onderhandelingsproces. Trump heeft heel wat druk uitgeoefend op de twee landen om zo snel mogelijk tot een overeenkomst te komen, en voor de president is het vooral een kans om zichzelf voor te doen als de wereldwijde vredestichter.
Donald Trump: "Meer dan 35 jaar hebben ze gevochten en nu zijn het vrienden"
Hij werd eerder 'geprezen' voor diplomatieke doorbraken tussen Rwanda en de Democratische Republiek Congo, India en Pakistan, en recent nog tussen Cambodja en Thailand, maar de beloofde vrede in Oekraïne en Gaza blijft voorlopig wel uit.
Einde van conflict?
Het vredesakkoord dat door de presidenten van Armenië en Azerbeidzjan wordt ondertekend, moet een einde brengen aan een decennialang conflict. Ondanks de inspanningen van talloze bemiddelaars en diplomaten, zijn er tienduizenden doden gevallen en werden honderdduizenden uit hun huis verdreven.
Sinds de jaren 80 liggen de landen openlijk met elkaar overhoop. Het conflict concentreert zich op de regio Nagorno-Karabach, een enclave binnen de grenzen van Azerbeidzjan, die echter overwegend bewoond wordt door etnische Armeniërs.
Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie escaleerde de spanning tot een openlijke oorlog. Armeense troepen kregen de controle over Nagorno-Karabach en zeven omliggende districten. Meer dan een miljoen mensen, voornamelijk etnische Azerbeidzjanen, werden verdreven uit hun huizen.
Na decennia van relatieve rust begon Azerbeidzjan in 2020 een grootschalig offensief. Dit resulteerde in een overwinning voor Azerbeidzjan, waarbij het een aanzienlijk deel van het verloren gebied terugveroverde.
In september 2023 voerde Azerbeidzjan een bliksemoffensief uit, wat leidde tot de totale verovering van Nagorno-Karabach. Als gevolg hiervan vluchtten bijna alle etnische Armeniërs (meer dan 100.000 mensen) uit de regio naar Armenië, wat een enorme humanitaire crisis veroorzaakte.
"Trump-corridor van de vrede"
Het door de VS onderhandelde vredesakkoord moet nu vrede en rust terugbrengen naar de regio, maar heeft ook een belangrijke economische component. Zo heeft Trump ook enkele belangrijke economische deals gesloten op het gebied van energie, technologie, economische samenwerking, grensbewaking, infrastructuur en handel. Concrete details over die deals zijn nog niet gekend.
Volgens het Witte Huis gaan beide landen ook akkoord met de aanleg van een nieuwe corridor van zo'n 43 kilometer, die de 'Trump-route voor Internationale Vrede en Welvaart' zal heten. De route verbindt Azerbeidzjan met de autonome regio en Azerbeidzjaanse exclave Nachitsjevan, een belangrijke eis van Azerbeidzjan en een struikelblok voor Armenië in het slepende vredesproces.
De corridor zou het reizen van mensen en goederen tussen Turkije en Azerbeidzjan, en verder naar Centraal-Azië, mogelijk maken zonder dat zij door Iran of Rusland moeten. Momenteel is dat niet mogelijk, omdat de grens tussen Armenië en Azerbeidzjan gesloten en zwaar bewaakt is.
Iran en Rusland verzetten zich fel tegen het project, terwijl Turkije er juist een sterke voorstander van is. De corridor wordt door Amerika gezien als een kans om nieuwe handelsroutes te openen, wat jaarlijks miljarden dollars aan extra handel zou opleveren. Door dit project zouden Rusland, Iran en China invloed verliezen in een regio die zij als hun eigen domein beschouwen.
Armenië heeft tijdens gesprekken met de VS de al lang bestaande tegenkanting tegen de corridor laten varen.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft ook aangekondigd dat de Verenigde Staten de beperkingen op militaire samenwerking met Azerbeidzjan zullen opheffen. Die aankondiging wordt gezien als een teken van de Amerikaanse steun voor dit vredesproces en voor de relatie met Azerbeidzjan. De Amerikaanse regering zegt dat dit akkoord de regionale stabiliteit kan bevorderen en dat "de verliezers hier China, Rusland en Iran zijn"
Een écht vredesakkoord ondertekenen de landen eigenlijk niet: het gaat meer om een princiepsakkoord, waarin ze zeggen dat ze zullen werken aan een duurzame vrede. Het akkoord was eigenlijk al dit voorjaar beklonken, alleen de handtekeningen moesten nog gezet worden. Dat gebeurde dus vandaag.
