Hoe streven naar "streaks" niet altijd even onschuldig is: "Door zulke apps gaat smartphone met ons gedrag aan de haal"

Elke 24 uur een foto sturen naar een Snapchat-vriend, elke dag een korte les Spaans afwerken op Duolingo, of elke dag je training registreren op Strava: zo bouw je "streaks" op. Hoe langer je dit volhoudt, hoe meer dagen achtereen, hoe hoger je "streak-cijfer". Dat cijfer doet dienst als een beloning en zou je moeten motiveren om consequent te blijven sturen, studeren of lopen. 

Een nobel idee, maar niet zonder gevaar, volgens verslavingsexpert Paul Van Deun. Dat zegt hij in De Wereld Vandaag op Radio 1. "Dit type apps leidt ertoe dat de smartphone met ons gedrag aan de loop gaat. Zeker jongeren kunnen enorm sterk gebonden zijn aan de verplichting van zo'n "streak". Dat ruikt wat naar verslaving, want verslavende producten gaan ook met ons gedrag aan de haal."

Van Deun zou wel niet definitief van een verslaving spreken, want er is nog geen wetenschappelijk onderzoek naar het effect van dit soort systemen: "Een verslaving is iets waar je veel meer last van hebt, waar je veel meer negatieve gevolgen van hebt dan alleen maar een app openen en een berichtje verzenden of een foto doorsturen".

Het is wel aannemelijk dat het systeem dwanggedrag in de hand werkt. "Als je begint te denken 'ik moet eerst mijn spelletjes spelen, voor ik iets anders kan doen', dan ruikt het wel een beetje naar obsessief-compulsief gedrag."

"Wat er gebeurt, is dat gezonde overlevingsmechanismen gekaapt worden, omdat er beloningen aan vastgemaakt worden. Die overlevingsmechanismen worden al zeker geactiveerd omdat die beloningen ook afgenomen kunnen worden als de keten doorbroken wordt."

Toch kan het systeem ook positieve effecten hebben: ""Streaks" spelen in op gewoontegedrag, waardoor je bepaalde handelingen met weinig moeite kan uitvoeren. Als je daardoor nog eventjes een kruiswoordraadsel invult of een taalles afwerkt, zonder dat je er echt veel moeite voor moet doen, dan is dat ook goed."