Op de foto op festival of evenement? Organisatie mag jouw afbeelding gebruiken, zélfs soms om reclame te maken

Wanneer iemand jou prominent en herkenbaar in beeld wil brengen (bv. op een foto of in een video), dan moet die persoon eerst jouw "vrije, specifieke, geïnformeerde en ondubbelzinnige"  toestemming krijgen. Die kun je schriftelijk, maar evengoed mondeling geven. Zelfs een impliciete toestemming - bijvoorbeeld door het feit dat je gewillig poseert voor een fotograaf - is voldoende. Al zal vooral een schriftelijke toestemming eventuele discussies achteraf kunnen vermijden.

Als de fotograaf of organisator die foto- of videobeelden van jou nadien ook ergens voor wil gebruiken, bijvoorbeeld voor een aftermovie of een promotiefolder, moet die daarvoor opnieuw toestemming vragen. Die toelating geldt dan ook enkel voor wat er onderling is overeengekomen.

Als je er bijvoorbeeld enkel mee akkoord gaat dat je opduikt in een filmpje op de sociale media van een festival, maar je bent nadien ook nog te zien in een tv-spot ter promotie van het festival, dan mag dat niet.

In de praktijk zullen festivalbezoekers of concertgangers van wie foto's of video's op sociale media of andere kanalen van het evenement te zien zijn, daar wellicht op het moment van de opnames niet altijd toestemming voor hebben gegeven. Toch wil dat niet zeggen dat de organisator daarom in de fout is gegaan. Hoe kan dat?

De organisatie van een festival of ander evenement mag sowieso altijd zonder toestemming niet-gerichte foto’s of videobeelden van je maken. Een festival is een openbare plaats, net zoals een winkelstraat of een terrasje. Voor het maken en verspreiden van ruime sfeerbeelden op een openbare plaats moeten de mensen die in beeld komen nooit toestemming geven.

Organisatoren moeten bezoekers daar wel duidelijk vooraf over informeren. Dat kan bijvoorbeeld door aan de ingang of kassa een bord te hangen waarop staat dat tijdens het evenement foto's en videobeelden zullen worden gemaakt van het publiek.

Wanneer organisatoren heel gericht mensen in beeld willen brengen, dan moeten ze daar wél toestemming voor vragen. Veel organisatoren doen dat uit praktische overwegingen door er expliciet naar te verwijzen in hun algemene voorwaarden. Die vind je doorgaans terug op de website van het evenement.

Je gaat automatisch met alle voorwaarden akkoord wanneer je een ticket koopt of het evenement bezoekt. Hoewel wellicht niet veel mensen dat grondig doen, word je verondersteld om die voorwaarden te hebben gelezen.

Live Nation, de organisatie achter Rock Werchter, formuleert het bijvoorbeeld zo :

"Er worden tv-opnames gemaakt tijdens het festival/concert. De kans bestaat dat de koper/bezoeker wordt gefilmd. Bij betreding van het festivalterrein of een camping doet de koper/bezoeker afstand van het portretrecht."

In de voorwaarden van Pukkelpop  staat er:

"Op het festivalterrein kunnen we uw afbeelding vastleggen als deel van het promotiemateriaal dat wij maken tijdens onze evenementen (foto’s, video’s). Dit materiaal kan gedeeld worden op onze website of sociale media, of kan worden uitgezonden op televisie."

In theorie kan je als festivalbezoeker dus via de algemene voorwaarden zelfs de toestemming geven om beelden van jou te gebruiken op affiches, flyers of andere manieren om het evenement te promoten. Al is de kans klein dat er binnenkort een grote affiche met jouw gezicht erop zal verschijnen langs de E40.

Het is een prima manier voor organisatoren om vooraf de toestemmingen eenvoudig in orde te brengen, vindt Flip Petillion van advocatenkantoor Petillion. "Als je naar een evenement gaat, sluit je een toetredingscontract af met de organisator. Je moet dan de voorwaarden aanvaarden als je toegang wilt krijgen, maar je kunt er ook voor kiezen om niet te gaan als je dat niet wilt."

Ingewikkelder wordt het voor organisatoren wanneer beelden van minderjarige bezoekers worden gemaakt. "Als een 16-jarige een festivalticket koopt en er worden op dat festival beelden van hem gemaakt zonder toestemming van zijn ouders of voogd, dan is dat strafbaar."

"Ook al is de minderjarige akkoord gegaan met de algemene voorwaarden. Minderjarigen mag je nooit afbeelden zonder toestemming van hun ouders of voogd. Daar kan je niet omheen."

De Gegevensbeschermingsautoriteit, de overheidsinstelling die toeziet op de bescherming van de privacy bij de verwerking van persoonsgegevens in ons land, wil liever niet ingaan op concrete voorbeelden.

Wel heeft de instelling bedenkingen bij organisaties die enkel toestemming vragen via de algemene voorwaarden. "De toestemming verstoppen in algemene voorwaarden is in principe niet voldoende, omdat de betrokkene vaak niet weet dat hij toestemming geeft, omdat hij geen actieve handeling moet doen. Bijvoorbeeld het aanvinken van een aparte checkbox om een duidelijk en specifiek akkoord te geven."

Toch wil de instelling niet uitsluiten dat organisatoren voor het gebruiken van de afbeeldingen van bezoekers een beroep kunnen doen op een andere wettelijke rechtsgrond: het gerechtvaardigd belang.

"Daarvoor is geen toestemming nodig, maar of de organisator ook daadwerkelijk een geslaagd beroep kan doen op het gerechtvaardigd belang zal hij zelf moeten kunnen aantonen volgens een aantal voorwaarden. Bovendien moet de organisator het publiek daarover informeren. Dat kan dan weer wel in de algemene voorwaarden of privacyvoorwaarden staan."

Hoewel veel mensen het net heel aangenaam kunnen vinden om even wereldberoemd te worden in Vlaanderen op de sociale media of andere kanalen van hun favoriete festival of concertzaal, kunnen anderen dat dan weer erg vervelend vinden. Vraag dat maar aan de CEO en HR-directeur van het Amerikaanse bedrijf Astronomer over hun bezoek aan een concert van Coldplay.

Wanneer in de algemene voorwaarden van het evenement staat dat je als koper of bezoeker akkoord gaat met de verspreiding van beelden, zul je daar weinig tegen kunnen doen. Al kan het nooit kwaad om de organisator vriendelijk te vragen je beelden toch te verwijderen.

"Veel organisatoren zullen daar wellicht mee instemmen als de beelden makkelijk weg te halen zijn en hen dat geen geld of niet veel moeite kost. Niemand wil graag discussies over portretrecht, dat is slecht voor hun imago."

Sommige organisaties kiezen ervoor om meteen opties aan te bieden om je vooraf te verzetten. Zo schrijft het KMSKA-museum in Antwerpen in zijn bezoekervoorwaarden : "Het is mogelijk dat de bezoeker tijdens het bezoek aan het KMSKA gefotografeerd of gefilmd wordt. Deze opnames kunnen gebruikt worden in de communicatie van het KMSKA. De bezoeker wordt gevraagd bezwaar hiertegen onmiddellijk te melden aan de betrokken fotograaf of cameraman."

Staat echter niets over het gebruik van beelden van bezoekers in de voorwaarden en heb je ook op geen enkele andere manier toestemming gegeven voor het maken of verspreiden van jouw afbeelding, dan zitten de zaken anders. Want dat is verboden.

"Als er geen gehoor wordt gegeven aan jouw vraag om de beelden te verwijderen kan je de organisator een ingebrekestelling sturen. Dat is vaak al een voldoende drukkingsmiddel om ervoor te zorgen dat ze de nodige maatregelen nemen. Doen ze daarna nog moeilijk, dan kan je naar de rechtbank stappen om je rechten af te dwingen."

Je kan ook aan de Gegevensbeschermingsautoriteit vragen om te bemiddelen tussen jou en de persoon of organisatie die een afbeelding van jou heeft gebruikt zonder toestemming. Dat kan voldoende zijn om verdere juridische (en soms dure) stappen te vermijden.