Obsessieve superfans van Eminem staan centraal in nieuwe documentaire 'Stans': "Ik zou gerust met hem kunnen trouwen"

In het jaar 2000 brengt Eminem de wereldhit 'Stan' uit. Het nummer vertelt het verhaal van een obsessieve fan. Stan richt brieven aan Eminem - zijn grote idool - en wordt alsmaar kwader en wanhopiger wanneer die maar niet antwoordt. Het verhaal eindigt in een familiedrama wanneer Stan met zijn zwangere vriendin in de wagen van een brug rijdt.

Of Stan echt bestaat, laat Marshall Matters (echte naam van Eminem, red) in het midden, maar het nummer is minstens gebaseerd op waargebeurde feiten. 'Stan' is een boodschap van Eminem aan de fans die zijn - vaak gewelddadige of seksistische - teksten net iets te letterlijk opvatten. In de fanmail die hij krijgt, leest hij heel wat verontrustende zaken. 

Bekijk: Eminem ft. Dido - 'Stan'

De term 'Stan' belandt in 2017 in de Oxford English Dictionary en betekent "overenthousiaste of obsessieve fan van een bepaalde beroemdheid". Het woord heeft een zeer negatieve bijklank, maar de 'echte' Eminem-fans dragen de titel trots als geuzennaam.

Het zijn die 'Stans' die de rode draad vormen van de gelijknamige documentaire die vanaf vandaag te zien is in de bioscoop. Ze herkennen zich stuk voor stuk in zijn muziek en hebben net als hun idool een moeilijke jeugd gehad of werden gepest op school en vinden steun in de teksten van de Amerikaanse rapper. 

De bekendste 'Stans' die aan bod komen, zijn de Britse zanger Ed Sheeran en de Amerikaanse komiek Adam Sandler. Toch zijn het vooral kleurrijke personages als Zolt (een Franse Eminem-lookalike), Katie (uitgedost in dezelfde cape die Eminem draagt in de videoclip van 'Without me') en Nikki (die met 22 Eminem-tattoos op haar lichaam een Guinness-wereldrecordhoudster is) die de show stelen. 

"Ik ben verslaafd aan Eminem", geeft een van de 'Stans' toe. "Ik zou gerust met hem kunnen trouwen", zegt een andere. Toch wil niemand zich vereenzelvigen met de Stan uit de gelijknamige wereldhit. "Ik volg Eminem overal, maar niet letterlijk, want dat zou 'creepy' zijn", aldus superfan Kripa.

Gewelddadige of noodlottige anekdotes blijven gelukkig uit, maar dat de 'Stans' ver gaan voor hun held is duidelijk. Een van hen woonde meer dan 30 optredens bij in 7 verschillende landen. Een andere verhuisde naar Detroit in de hoop om Eminem op een dag tegen te komen in zijn thuisstad. De plaats waar zijn ouderlijk huis stond, is een bedevaartsoord voor fans geworden.

In een wereld die steeds digitaler wordt, verenigen de 'Stans' zich ook online. Op Reddit verzamelen honderdduizenden fans van over de hele wereld om hun ervaringen te delen, maar ook om intieme informatie uit te wisselen over de artiest. Wanneer Eminem verhuist, duurt het nooit lang voor iemand zijn nieuwe adres online gooit. 

De fans die aan het woord komen in 'Stans' hebben - op een enkeling na - hun idool nooit ontmoet, maar hebben net als Stan en duizenden andere fans wel brieven of mails aan hem gericht. We krijgen ook enkele van die brieven te zien en die bevatten inderdaad verontrustende uitspraken. 

Eminem neemt in de documentaire ook zelf het woord. Zo geeft hij toe dat hij in de beginjaren van zijn carrière niet klaar was om om te gaan met de emoties van zijn fans. "Mijn teksten zijn rauw. Ze gaan over echte situaties. Ik denk dat sommige mensen zich herkennen in die situaties, maar ik was nog niet klaar om daarmee om te gaan."

De meest pakkende getuigenis gaat over de donkerste periode uit zijn leven. Toen zijn beste vriend DeShaun Holton (beter gekend als rapper Proof) in 2006 werd neergeschoten in Detroit, verloor de rapper alle controle. Een jaar later belandde hij in het ziekenhuis na een bijna dodelijk overdosis.

"Ik wist dat ik het niet zou overleven, als ik geen actie ondernam." Met vallen en opstaan slaagde de rapper erin om af te kicken en zichzelf opnieuw uit te vinden. "Ik moest iets nieuw proberen", vertelt hij daarover. "Waarom niet eens de soberheid omarmen? Sindsdien beschouw ik dat net als een superkracht."

In 2009 - 5 jaar na zijn laatste album - brengt Eminem het album 'Relapse' uit, een jaar later volgt 'Recovery'. In die albums stelt hij zich kwetsbaarder dan ooit op en rapt hij ook over verlies, angst en mentale gezondheid. "De kwetsbaarheid die zijn muziek bevat, is de reden waarom hij zo succesvol is", analyseert dr. Dre, de man die Eminem destijds groot heeft gemaakt. 

De fans vinden ook in het nieuwe repertoire van Eminem een houvast. Ze luisteren naar zijn muziek om het verlies van dierbaren te verwerken. Superfan Ramon vertelt hoe hij dankzij het nummer 'Not afraid' zijn drugsprobleem onder controle heeft gekregen. "Toen ik dat nummer voor de eerste keer hoorde, had ik het gevoel dat hij tegen mij persoonlijk sprak. Op dat moment heb ik besloten: ik ben er klaar mee."

Hoewel slim verpakt, is 'Stans' eigenlijk gewoon een klassieke muziekdocumentaire. Aan de hand van de verhalen die de fans linken aan bepaalde nummers, albums of gebeurtenissen gidst Eminem - die de 'promofilm' zelf heeft geproducet - ons chronologisch door zijn carrière.

Aangezien de rapper de regie van de docu zelf strak in handen had, zal je geen kritische noten - bijvoorbeeld over zijn controversiële teksten - aantreffen in 'Stans'. Ook de gezondheidsexpert van de universiteit van Chicago die de gevaren toelicht van het aanbidden van een beroemdheid, en de muziekkenner die Eminem al van bij het prille begin volgt, uiten zich al vrij snel als echte 'Stans'.

'Stans' is duidelijk een documentaire door en voor fans. Eminem neemt zelf het laatste woord: "Mijn echte diehard-fans begrijpen me absoluut door en door. Ze begrijpen dat ik een gewone mens ben. Ze connecteren met me, omdat ze een deel van zichzelf zien in mij. Misschien zijn ze gepest of kregen ze gewoon de verkeerde kaarten gedeeld."

Hij richt ook een dankwoord aan de fans die hem al steunen sinds het prille begin. "Ik hou van jullie. Ik zou hier niet staan zonder jullie. Ik dank mijn leven aan jullie. Ik blijf muziek maken voor jullie. En 'fuck' alle anderen. You don't like it? Eat a fat dick", eindigt hij in typische Eminem-stijl.

Bekijk: de trailer van 'Stans'