In Vlaanderen is in 2024 zo'n 209 hectare aan boskap vergund, goed voor zo'n 300 voetbalvelden. Dat schrijft De Morgen en is aan VRT NWS bevestigd. Dat is iets minder dan het jaar ervoor. 144 hectare daarvan is meteen gecompenseerd met nieuwe natuur elders. De rest is gecompenseerd met geld voor het bossenfonds.
300 voetbalvelden aan bomen: in 2024 is 209 hectare ontbost in Vlaanderen
Wie in Vlaanderen bomen wil kappen, bijvoorbeeld om plaats te maken voor bebouwing, moet daarvoor een vergunning aanvragen.
Dat moet je in principe bij de gemeente doen. Als het gaat om bomen in zogenoemde zachte bestemmingen zoals landbouwgebied, natuurgebied of parken heeft het Agentschap Natuur en Bos (ANB) vetorecht. Het ANB mag die aanvragen na onderzoek weigeren. Als de bomen op bouwgrond of industrieterrein staan, of ze staan in de weg van nieuwe wegen of fietspaden, kan het ANB enkel adviseren, maar niet weigeren.
Alles samen werden zo vorig jaar 1.014 kapvergunningen uitgereikt, goed voor 208,8 hectare aan ontbossing. Dat is een lichte daling van de ontboste oppervlakte in vergelijking met de voorgaande jaren. Dat blijkt uit cijfers die Vlaams Parlementslid Mieke Schauvliege (Groen) opvroeg bij minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V), en die bevestigd werden aan VRT NWS.
Gunstig advies voor 9 op de 10 aanvragen
De vergunningsaanvragen werden vorig jaar ingewilligd. 9 op de 10 aanvragen kregen een gunstig advies.
Wel werd het merendeel van de vergunningsaanvragen in zachte bestemmingen vorig jaar geweigerd. 35 van de 83 aanvragen werden goedgekeurd, goed voor 12,2 hectare aan ontbossing. De rest van de ontbossing vond plaats in harde bestemmingen.
Van de 208,8 hectare aan bos dat gekapt werd, werd 144 hectare rechtstreeks gecompenseerd met nieuwe natuur elders.
Sommige ontbossingen kunnen niet meteen gecompenseerd worden met nieuwe bomen. Daarom werd vorig jaar ook voor 6,7 miljoen euro aan compensatie betaald, waarmee in principe 139 hectare aan nieuw bos aangelegd kan worden.
In principe, want die compensatie verloopt niet altijd vlekkeloos. Zo ontdekte Pano in 2022 verschillende "spookbossen", bossen die enkel op papier bestaan. Het ging om hele terreinen met boompjes die ANB had aangeplant met geld uit het compensatiefonds, maar die nadien afgestorven bleken. Professor bosecologie Bart Muys (KU Leuven) schatte toen dat er tot 2019 elk jaar netto 500 hectare aan bos verdween in Vlaanderen.
Geen extra regels
Terug naar de cijfers voor 2024. Het kabinet-Brouns wijst erop dat als je de cijfers van daadwerkelijke compensatie en de financiële compensatie optelt, zelfs meer bos is gecompenseerd dan is gerooid. Als gekapt wordt, gaat het slechts in een "klein aantal" gevallen om waardevol bos.
Volgens het kabinet kwam er vorig jaar zelfs 770 hectare bos bij in Vlaanderen. "Er is dus geen sprake van een 'wildgroei' aan ontbossingen", concludeert minister Brouns. "De procedures zijn streng en zorgvuldig. Bos dat verdwijnt, wordt gecompenseerd en Vlaanderen zet tegelijk sterk in op bosuitbreiding."
Minister Brouns wil "geen extra wilgroei aan nieuwe richtlijnen of regels. Het is zo al complex genoeg. Wil je oude, waardevolle bossen beschermen, gebruik dan in de eerste plaats de procedures die vandaag al bestaan en die zorgen voor een duurzame bescherming."
Brouns verwijst daarmee naar de gewestelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen: door de bestemming van een stuk grond aan te passen, zijn de bossen meteen beschermd.
Schauvliege: "De kettingzaag blijft draaien"
Vlaams Parlementslid Mieke Schauvliege (Groen) vindt niettemin dat het niet kan dat nog steeds bos verdwijnt in Vlaanderen, en vindt ook dat het ANB te snel vergunningen goedkeurt.
"Er geldt een ontbossingsverbod. Je mag alleen nog bos kappen als je er een heel, heel goede reden voor hebt. Maar blijkbaar worden er in Vlaanderen nog steeds heel vlot vergunningen uitgereikt. De kettingzaag blijft draaien, en dat met toestemming van de overheid."
Schauvliege ontkent ook dat er minder gekapt wordt. "Als je naar de vorige legislatuur kijkt, dan is er evenveel ontbossing als in 2019. Er is helemaal geen kentering."
Het blijft moeilijk om nieuw bos te creëren in Vlaanderen. Van de 4.000 hectare die Zuhal Demir aankondigde, is nog niet de helft gerealiseerd
"Ook belangrijk: als je gekapt bos vervangt door nieuw bos, kleine twijgjes, dan moet je jaren wachten voor je opnieuw bos hebt. Wil je meer bos in Vlaanderen, dan moet je dus meer bijplanten maar vooral het bestaande bos behouden. Maar dat doen we in Vlaanderen nog steeds niet."
Bossen zijn belangrijk voor het ecosysteem. Daarnaast leveren bomen ook zuurstof en zuiveren ze de lucht, houden ze de bodem bijeen, slaan ze CO2 op en zorgen ze voor verkoeling in tijden van klimaatverandering. Het is dus wel degelijk belangrijk om waar mogelijk de bestaande bossen te behouden.
Nieuw bos creëren in het dichtbevolkte Vlaanderen, blijft immers erg moeilijk. Dat blijkt uit de cijfers. De vorige minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) nam zich in 2020 voor om tegen 2024 4.000 hectare bos bij te maken. Voorlopig is daar slechts 1.919 hectare van gerealiseerd, nog niet de helft dus.
