Er is vandaag te weinig wetenschappelijk bewijs dat sociale media slecht zijn voor het mentale welzijn. Dat blijkt uit een onderzoek van de UGent. De onderzoekers hebben 10 studies over het gebruik van sociale media geanalyseerd, en zelf de effecten gemeten. "Voor individuele cases kan er impact zijn, bijvoorbeeld bij jongeren. Maar, zeker niet voor iedereen."
"Te weinig wetenschappelijk bewijs dat enkel sociale media welzijn schaden", zegt nieuw onderzoek van UGent
Moonray Grunewald
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
In het kort:
Uit nieuw onderzoek van de Universiteit Gent en Universiteit Antwerpen blijkt dat er vandaag te weinig wetenschappelijk bewijs is dat sociale media het mentale welzijn schaden. "Er zijn net zoveel studies die negatieve, positieve als nul-effecten rapporteren", klinkt het.
Toch betekent dat niet dat er geen negatieve impact kan zijn op jongeren. Op individueel vlak kunnen er zich wel nog effecten voordoen die problematisch kunnen zijn.
De onderzoekers raden ouders aan om vooral te communiceren met hun kinderen over hoe ze sociale media gebruiken, in plaats van enkel beperkingen op te leggen.
De onderzoekers vonden dat de resultaten van bestaand onderzoek zeer gemengd zijn en er geen eenduidig oorzakelijk verband bestaat tussen socialemediagebruik en mentaal welzijn. "Er zijn net zoveel studies die negatieve, positieve als nul-effecten rapporteren", zegt hoogleraar klinische psychologie Ernst Koster (UGent).
De onderzoekers van de UGent, onder leiding van Laura Lemahieu, analyseerden 10 recente studies rond de effecten van socialemediagebruik. Daarvoor werkten ze samen met onderzoekers van de Universiteit Antwerpen. Hun onderzoek werd gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Scientific Reports.
Uit het onderzoek bleek dat bij veel studies gekozen wordt voor een onderzoek van enkele dagen of een week, een duurtijd die volgens de onderzoekers te kort is om de effecten op lange termijn te meten.
"Er wordt ook te vaak uitgegaan van enkel een negatief effect van sociale media op het welzijn van bijvoorbeeld jongeren, terwijl dat effect meestal heel beperkt is of zelfs niet aanwezig is", zegt Koster. "Daarom hebben we ook aanbevelingen gegeven hoe onderzoek in de toekomst beter kan ."
Bovendien wordt in de studies vaak niet duidelijk gespecifieerd wat 'socialemediagebruik' inhoudt. "Vaak is het onduidelijk welke platformen, apparaten, functies, interacties en inhoud eigenlijk onderzocht worden en hoe dit gemeten wordt", zegt Koster.
Professor Ernst Koster in De Ochtend
Ook uit eigen onderzoek geen duidelijke effecten
De onderzoekers van de UGent voerden ook zelf een onderzoek uit , waar het socialemediagebruik bij de ene groep werd beperkt en bij de andere groep niet. Ook daar vonden ze na een maand geen uitgesproken negatieve of positieve impact terug.
We dachten dat er effecten zouden zijn op de slaap of op het zelfbeeld van de deelnemers, dat vervolgens een effect zou hebben op angst en depressie, maar ook dat was het geval niet
"Er waren nauwelijks verschillen tussen de groepen, ze sliepen niet beter of ze voelden zich niet beter", zegt Koster. De onderzoekers waren zelf ook verbaasd over de resultaten van hun onderzoek. "We wisten eigenlijk van eerder onderzoek dat die studies niet zo'n heel sterk verband hadden gevonden."
"Maar we hadden zelf toch wel ergens gedacht dat er effecten zouden zijn, bijvoorbeeld een positief effect op de slaap of op het zelfbeeld van de deelnemers. Dat dan misschien een effect heeft op iets van psychische klachten zoals angst en depressie, maar dat was helemaal niet het geval."
Wel effecten op individueel niveau mogelijk
"Dat sociale media dé belangrijkste oorzaak zijn van psychische problemen bij jongeren, is een uitspraak waarvoor in het huidige onderzoek, dat zich vaak richt op groepen, dus weinig bewijs voor lijkt te zijn", zegt Koster. "Wat niet wegneemt dat er zich op individueel niveau wel effecten voordoen die we problematisch kunnen noemen."
"Bijvoorbeeld op het moment dat je zelfbeeld wat minder positief is", zegt Koster. "Als je net op dat moment vaak geconfronteerd wordt met beelden van je vrienden die op vakantie zijn, dan kan dat er natuurlijk wel aan bijdragen dat je je minder goed in je vel voelt."
Het zijn net die 'derde variabelen' of andere mogelijke invloeden waar in de studies vandaag te weinig rekening mee wordt gehouden.
Wat met ouders en overheden die sociale media willen beperken?
Heel wat ouders willen het sociale mediagebruik van hun kinderen beperken. En ook naar de overheid toe klinkt die vraag steeds sterker. Maar als er onvoldoende bewijs is voor een negatief effect op het mentaal welzijn, is die vraag dan onterecht? "Zeker niet", zegt Koster.
"Het is een heel interessante discussie. Al gaat het daarbij vaak over het brede gebruik van smartphones, en niet alleen over sociale media", zegt Koster. "Maar eigenlijk lopen beleidsinterventies die beperkingen willen opleggen voor op de bevindingen in de studies die vandaag zijn gepubliceerd."
"Communiceer met je kind over hoe ze sociale media gebruiken"
"Het effect verschilt van persoon tot persoon, daarom is het belangrijk om samen met de kinderen te kijken naar wat de positieve en negatieve zaken zijn van hun socialemediagebruik", zegt Koster, die dus ook wijst op de verantwoordelijkheid van ouders.
"Heel vaak is het een gemengd plaatje waarbij de communicatie langs de kant van de ouders belangrijk is, misschien wel belangrijker dan het idee dat ze zelf hebben over het gebruik van sociale media bij hun kind. Omdat er vaak erg negatieve ideeën bestaan over sociale media."
"En die ideeën zitten de communicatie erover in de weg. In plaats van beperkingen op te leggen of zaken te verbieden, is het belangrijker om er net heel goed over te communiceren", besluit Koster.
Wie als ouder met vragen zit rond het gebruik van sociale media bij kinderen, kan terecht op mediawijs.be . Daar vind je informatie en tools om actief, creatief, kritisch en bewust te leren omgaan met digitale technologie en (sociale) media.
Regionaal nieuws uit Antwerpen
Gepubliceerd:
