Ons land zal stemmen voor een gedeeltelijke opschorting van de deelname van Israël aan het Horizon Europe-programma. Deze maatregel zou voor het eerst een EU-sanctie betekenen tegen de Israëlische regering. Wat is Horizon Europe en wat betekent deze sanctie? Vier vragen.
België gaat voor het eerst (beperkte) Europese sanctie tegen Israël steunen: wat houdt die precies in?
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
1. Wat heeft de regering beslist?
België zal stemmen voor een gedeeltelijke opschorting van de deelname van Israël aan het Horizon Europe-programma. Dat heeft minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) laten weten. Het is een stellingname van de voltallige regering, beklemtoont zijn kabinet.
De mededeling is opmerkelijk, want het zag er aanvankelijk naar uit dat België zich zou moeten onthouden bij de stemming - niet vóór en niet tegen stemmen dus. De regeringspartijen zitten namelijk niet op dezelfde lijn als het gaat over sancties tegen Israël. Met name Franstalige liberalen van MR lagen steevast dwars, maar lijken nu dus toch te zijn bijgedraaid.
Minister Prévot noemt de steun van België "een krachtig politiek signaal van onze regering". Hij vraagt de Europese Commissie ook om snel met andere concrete voorstellen tot maatregelen te komen binnen het associatieakkoord met Israël.
"De druk op de Israëlische regering moet worden opgevoerd zodat volledige en ongehinderde humanitaire toegang tot Gaza kan worden gegarandeerd. Tegelijk roepen wij Hamas opnieuw op om Israëlische gijzelaars van voedsel te voorzien en hen onmiddellijk en zonder voorwaarden vrij te laten. Respect voor mensenrechten is en blijft niet onderhandelbaar."
2. Wat is Horizon Europe?
Horizon Europe is een uitgebreid academisch onderzoeksprogramma van de Europese Unie. Het loopt sinds 2021 en staat gepland tot 2027. Gespreid over die 7 jaar wordt er 95 miljard euro in geïnvesteerd.
Universiteiten, onderzoeksgroepen en organisaties werken samen over thema's als klimaat en duurzaamheid of competitiviteit. Instellingen uit de EU-lidstaten kunnen projecten indienen, maar ook landen als Noorwegen, Canada en Israël maken deel uit van het Europese academische netwerk.
Wegens de deelname van Israël liggen de onderzoeksprojecten van Horizon Europe al geruime tijd in het vizier van studenten, maar ook onderzoekers, professoren en decanen die een academische boycot vragen tegen Israël.
3. Wat betekent een mogelijke sanctie?
De voorgestelde maatregel geldt niet voor het volledige Horizon Europe-programma. Hij heeft alleen betrekking op de deelname van Israëlische organisaties aan de zogeheten European Innovation Council Accelerator.
Dat programma steunt start-ups en kmo's die baanbrekende innovaties en opkomende technologieën ontwikkelen. Met name in gevoelige sectoren zoals cybersecurity, drones en kunstmatige intelligentie. Het gaat om technologie die mogelijk zowel voor civiele als militaire doeleinden kan worden gebruikt.
Als de maatregel zou worden goedgekeurd, verliest Israël de toegang tot naar schatting 400 miljoen euro aan subsidies en investeringssteun die nog beschikbaar zijn voor het EIC Accelerator-programma
Internationale samenwerkingen tussen universiteiten en lopende projecten worden niét getroffen door de voorgestelde maatregel. De opschorting geldt alleen voor toekomstige aanvragen. Projecten die eerder werden goedgekeurd voor financiering blijven buiten schot.
4. Komt de sanctie er daadwerkelijk?
De gedeeltelijke opschorting van de Israëlische deelname aan Horizon Europe was een van de maatregelen die de Europese Commissie vorige week voorstelde om de druk op Israël te verhogen.
Of de maatregel er ook komt, moet nog blijken. De Europese lidstaten buigen zich nog over het voorstel in de Raad van de Europese Unie.
Pas als het voorstel een gekwalificeerde meerderheid van de lidstaten achter zich krijgt, komt het op de agenda van de vergadering van de ambassadeurs van de lidstaten bij de EU. Dat zou op 13 augustus moeten gebeuren.
Twee lidstaten lijken dwars te liggen: Italië en Duitsland.
