Tientallen Democratische politici vertrekken uit Texas om te voorkomen dat de Republikeinse partij bij de volgende verkiezingen meer zetels krijgt. De partij van de Amerikaanse president Donald Trump heeft momenteel een nipte meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. Volgens de Democraten wil de president daar tijdens de tussentijdse verkiezingen in 2026 - de midterms - verandering in brengen door Amerikaanse kiesdistricten te hertekenen.
Politieke gok: Democraten verlaten Texas tijdelijk om Trumps plan voor meer Republikeinse zetels te dwarsbomen
Emilie Joubert
Gepubliceerd:
Tientallen Democratische politici zijn tijdelijk uit Texas vertrokken en zouden nu een week in Illinois verblijven. Het is hun ultieme poging om een voorstel van de Republikeinen tegen te houden. Met dat voorstel willen Trump en zijn partij de kiesdistricten hertekenen, iets wat vaker voorkomt in de VS. Met dit voorstel zouden de Republikeinen 'gerrymanderen': de grenzen hertekenen op een manier die hun eigen partij 5 extra zetels (en dus Republikeinse stemmen) kan bezorgen in het Huis van Afgevaardigden.
In een verklaring beschuldigen de Texaanse Democraten hun tegenhangers van een "lafhartige capitulatie" voor Donald Trumps beleid.
De Democraten willen dat beleid nu dwarsbomen door niet met genoeg aanwezig te zijn om de stemming te laten beginnen. "We ontvluchten Texas om te strijden voor de Texanen" klinkt het bij de Democraten. "We protesteren tegen een kapot systeem dat weigert te luisteren naar de mensen die we vertegenwoordigen."
Wat is gerrymandering, de term voor een ingewikkeld politiek spel?
Gerrymandering is een tactiek om de districten van de Amerikaanse staten zo te hertekenen dat het voordeliger uitkomt voor een van de politieke partijen.
Elke staat is opgedeeld in verschillende districten. De volksvertegenwoordigers van het Huis van Afgevaardigden worden verkozen per district. En deze districten komen niet uit het niets. De grenzen worden getekend aan de hand van een aantal criteria. Zo moeten districten onder meer de gemeenschappen met gedeelde belangen en kenmerken bij elkaar houden en mogen ze de stemkracht van minderheidsgroepen niet verminderen.
Omdat de bevolking steeds verandert, worden districten om de 10 jaar aangepast in de 'decennial census'. Het is de bedoeling dat de districten op die manier representatief en accuraat blijven.
Het hertekenen kan een grote impact hebben op de macht van politieke partijen in een staat. Als een staat bijvoorbeeld 60 procent Democratische kiezers heeft en 40 procent Republikeinse kiezers, kan het zijn dat - afhankelijk van de grenzen van de districten - er toch meer Republikeinse afgevaardigden verkozen worden.
Texas is een overwegend rode, Republikeinse staat: 25 van de 38 Texaanse Afgevaardigden zijn Republikeinen. Maar in het Huis kan elke stem een verschil maken. Vooral als de meerderheid zo nipt is als nu. Beide partijen beseffen dus goed dat de inzet hoog is voor de volgende verkiezingen in 2026.
De Republikeinen stelden het plan met de hertekende kiesdistricten afgelopen week voor. Normaal gezien zou er vandaag over worden gestemd.
Zoals het ernaar uitziet, zal die stemming vandaag dus niet kunnen doorgaan. Maar de Democratische exodus uit Texas is niet zonder risico. De Texaanse Democraten zouden een boete van 500 dollar per dag kunnen krijgen en zelfs gearresteerd kunnen worden. De Texaanse gouverneur, Greg Abbott, dreigt er ook mee om de Afgevaardigden uit hun ambt te ontheffen.
Maar voor de Democraten is deze gok het waard. Met de hertekende kiesdistricten zouden immers 3 zetels in de eerder Democratische grootsteden Austin, Dallas en Houston op het spel staan. Daarnaast zouden door de hertekening 2 zuidelijkere districten Republikeins blijven, terwijl de meerderheid nu net naar de Democratische kant begint te neigen.
Door die aanpassingen zouden bijvoorbeeld zwarte en Latino Texanen worden benadeeld, zeggen de Democraten. Ze noemen het "illegale onderdrukking van de kiezers" en "extreme discriminatie".
Gevolgen voor de hele Amerikaanse democratie
Normaal gezien worden de kiesdistricten pas geëvalueerd vanaf 2030. Maar als Texas beslist om nu al de kiesdistricten te hertekenen, zouden andere staten wel eens kunnen volgen. En dat kan een gevaarlijk precedent scheppen volgens de Texaanse Democraten: "Als Trump dit in Texas mag verwezenlijken, zal zijn plan zich als een lopend vuur over het hele land verspreiden. Iedereen die om deze democratie geeft, moet in actie komen tegen deze illegale kaart."
Tegelijk probeert ook de Democratische partij hier en daar om aan 'gerrymandering' te doen, zeggen de Republikeinen. Zo zouden de Democraten in sommige districten in Californië, New York en Illinois een beduidend voordeel hebben.
Enkele Democraten reageerden al op het nieuws uit Texas. Suzan DelBene, Democratisch afgevaardigde voor Washington, zei dat ze niet bij de pakken zouden blijven zitten. "Als de Republikeinen deze weg inslaan dan gaan we daar zeker op reageren. We gaan niet gewoon toekijken hoe de Republikeinen de stemmen van het Amerikaanse volk ondermijnen."
