1 op de 20 inwoners van Herenthout is van Portugese afkomst: hoe komt dat?

Een bezoek aan burgemeester Sander Ooms (Eenheid-N-VA) van Herenthout levert al meteen exacte cijfers op. In het meest recente rapport 'Lokale cijfers diversiteit 2024' staat dat er 396 Portugezen wonen in zijn gemeente. Omgerekend is dat 1 op de 20 inwoners. Dat is opvallend veel, en ze blijven komen.

"Ze zijn hier trouwens van harte welkom", benadrukt de burgemeester. "We merken hier een hele mooie synergie tussen de Herenthoutenaren en de Portugezen. Ze zijn een echte meerwaarde voor ons dorp."

De Portugezen in Herenthout komen allemaal uit dezelfde stad: Guimarães, in het noorden van Portugal. Voor een verklaring stuurt de burgemeester ons naar het schoonmaak- en dienstenchequebedrijf D’ouro iets verderop. Dat werd uit de grond gestampt door Carla Pinto Vieira. "Haar verhaal zal veel duidelijk maken en het mysterie oplossen", verzekert Ooms. 

Het verhaal van Carla Pinto Vieira in Herenthout begint bij haar ouders, die hier in 2002 terechtkwamen als seizoenarbeiders in de tuinbouwsector. Een jaar later volgde haar broer, en 2 jaar later kwam Carla mee, samen met haar man en hun 11 maanden oude baby.

Na verloop van tijd besliste ze om voor langere tijd te blijven, met een betere toekomst voor haar gezin voor ogen. "Ik had mijn eigen zaak in Portugal, maar sinds de invoering van de euro ging en gaat het slecht met de economie in mijn land. Ik besefte dat ik in België meer werkzekerheid zou hebben."

Dat Carla en haar familie nu net in Herenthout terechtgekomen zijn, is eerder toevallig. "Mijn ouders kozen wel bewust voor België, maar zijn dan per toeval op een vacature in een serre in Herenthout gebotst. Tijdens onze eerste jaren hier was het plan om terug naar Guimarães te gaan op het moment dat ons zoontje naar het 1e leerjaar moest, maar het is anders gelopen", vertelt ze.

"Mijn zoon zit ondertussen in het laatste jaar van de universiteit, en ik woon hier nu bijna evenveel jaren als mijn leeftijd toen ik hier aankwam. Ik was 26 toen, en woon en werk intussen al 21 jaar in Herenthout."

Carla vond al snel werk als poetshulp bij een bedrijf in Herenthout. Haar ondernemingszin zorgde ervoor dat ze daar vlug een coördinerende functie kreeg. Elke keer als ze met vakantie ging in haar thuisland kreeg ze van familie en vrienden de vraag of ze ook hén aan een job in België kon helpen. Zo gezegd, zo gedaan.

"Ik kende ondertussen genoeg mensen in Herenthout die een poetshulp konden gebruiken. De mannen zochten werk in de serres, en ik hielp de gezinnen om een huis te zoeken en een school voor de kinderen."

In 2010 zette Carla de stap naar haar eigen schoonmaakbedrijf, D’ouro. Dat levert poetshulpen aan bedrijven en huishoudhulp met of zonder dienstencheques. "Het komt dus inderdaad door mij dat er nog altijd elke maand 2 tot 3 koppels naar Herenthout verhuizen om hier te komen wonen en werken", legt Carla uit.

"De economische situatie blijft slecht. Het minimumloon in Portugal is 850 euro bruto, maar het leven is er even duur of zelfs duurder dan in België."

De Portugese gemeenschap in Herenthout groeit dus jaar na jaar aan, en dat wordt ook meer en meer duidelijk in het straatbeeld. Zo komen we op de Markt terecht in Café Bryaf, uitgebaat door Vitor Hugo Mendes Marques. Er hangt een authentieke Portugese sfeer, met bijvoorbeeld zowel de televisie als de radio die aan staan.

"De televisie is om het nieuws uit Portugal te volgen, en de radio om Belgische muziek te horen", legt Vitor uit. Aan de muur hangt ook een kaart waarop hij trots zijn ouderlijk huis in Guimarães toont. "Maar nu voel ik mij hier ook helemaal thuis!", voegt hij er meteen aan toe.

"Samen met mijn broers ben ik 15 jaar geleden vanuit Portugal naar Herenthout gekomen om hier te werken. Dat is dankzij Carla, die dat allemaal mee in gang heeft gezet", vertelt Vitor.

"Ik baat het café Bryaf uit, waar uiteraard veel Portugezen komen, maar stap voor stap komen hier ook meer en meer Herenthoutenaren. Dat vind ik heel fijn", zegt hij met een brede glimlach. "En ik laat mijn klanten graag onze typische snack proeven: een sandwich met een speciale saus en een biefstuk tussen. Daar heb je stevig mee gegeten", lacht hij.

In café Bryaf ontmoeten we ook Christel De Vries. Zij was één van de eersten met wie Carla Vieira in contact kwam, toen ze op zoek was naar een woning in Herenthout. "Wij hadden een huis te huur staan en daar kwam zij met haar man en kind op af", vertelt Christel.

"Er was meteen een fijn contact, ondanks de vreemde taal die ze spraken. Ze hebben ons huis gehuurd, en we zijn dikke vrienden geworden en gebleven. Ze is dan ook bij mij komen poetsen, en later ook bij mijn vader. De klik was en is er, er is vooral wederzijds respect, ook voor de andere Portugese mensen die hier wonen. Ik noem hen eigenlijk niet graag zo, want voor mij zijn ze niet anders dan wij. Ze zijn net als wij ook harde werkers. Ze zonderen zich ook niet af, ze willen er echt graag bij horen."

Naast Christel zit Gunter Nevelsteen, de voorzitter van Peer Stoet. Dat is de oudste carnavalsvereniging van België.

"Iets meer dan 20 jaar geleden is Carla tot bij mij gekomen", steekt Gunter van wal. "Ze kwam me vragen hoe dat hier in Herenthout zit met carnaval, en of zij en haar Portugese vrienden en familie mochten meevieren. En zo hebben ze ondertussen hun eigen wagen in onze stoet en doen ze ook altijd een traditionele Portugese dans."

We ronden ons bezoek aan Café Bryaf af met een gedicht dat de plaatselijke dorpsdichter Gustaaf Versweyveld – kortweg eSVee - geschreven heeft. "Ik ben niet geboren in Herenthout, maar ik woon hier ondertussen al meer dan 40 jaar. Ik ben zo geïnspireerd geraakt door de Portugese aanwezigheid hier dat ik een ode voor hen gemaakt heb. Zo wil ik de verbinding tussen de mensen in dit dorp verstevigen."

Gustaaf krijgt het hele café stil als hij zijn gedicht voorleest aan Vitor. Een spontaan applaus zegt genoeg: iedereen is ontroerd en heft oprecht het glas op de verbinding tussen de Herenthoutenaren en de Portugezen, met de ondernemende Carla Pinto Vieira in gedachten. Zij zal altijd aan de basis blijven van het mysterie waarom er zoveel Portugezen een nieuwe thuis in Herenthout hebben gevonden.