Medewerkers van het Wereldnatuurfonds (WWF) hebben de voorbije week duizenden jonge steuren uitgezet in de Donau in Bulgarije. De steur, wiens eitjes bekend zijn als de culinaire delicatesse kaviaar, is ernstig bedreigd. Met de universiteit van Wenen is een programma opgezet om de soort te redden, door een kweekprogramma op een boot. Tussen nu en 2030 zouden er zowat 1,6 miljoen visjes kunnen worden uitgezet, in een poging om de 200 miljoen jaar oude soort te redden.
Kan kweekprogramma '200 miljoen jaar oude kaviaarvis' redden? Duizenden jonge steuren uitgezet in Donau
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Er zijn bijna 7.000 jonge visjes uitgezet in Belene, in het noorden van Bulgarije. Het gaat om de soort Acipenser gueldenstaedi of Russische steur die met uitsterven bedreigd is. De visjes zijn 3 maanden oud en ongeveer 15 centimeter lang. De jonge Russische steuren werden gemerkt met een kleur, om ze in de toekomst te kunnen opvolgen.
De soort is er slecht aan toe, zegt Céline De Caluwé, een bio-ingenieur die voor WWF België de steur van nabij opvolgt. De situatie zou nog slechter zijn dan die van de zwarte neushoorn: "De vis is echt met uitsterven bedreigd. De enige plek in Europa waar ze nog voorkomen, is in de Donau." De soort deed het vroeger uitstekend, maar sinds de jaren 60 gaat het bergaf.
Ook in de Garonne komt nog steur voor, maar daar gaat het om de Europese steur of Acipenser sturio.
Verlies van habitat, dammen en illegale vangst
De voornaamste problemen zijn illegale vangst en het verlies van leefgebied. De vis is beschermd, maar kaviaar haalt bijzonder hoge prijzen op de zwarte markt.
Tegelijk heeft de toenemende scheepvaart - waarvoor de rivier wordt uitgediept - een impact, net als het opdelven van stenen uit de rivier voor de bouwsector. De steur legt immers zijn eitjes tussen de stenen. Daardoor verdwijnt er habitat. Ook grote dammen die de rivier in stukjes opdelen, vormen een groot probleem.
De steur en kaviaar
Kaviaar bestaat eigenlijk uit de onbevruchte eitjes van een vrouwtjessteur. 1 vrouwtje kan duizenden eitjes dragen. Steuren zijn migratievissen: ze trekken naar zee, maar keren daarna terug naar de rivier om hun eitjes te leggen. Er bestaan verschillende soorten. Zo is er ook de Chinese steur, maar ook die is ernstig bedreigd.
De Russische steur heeft een leefgebied in de Zwarte Zee en de Donau, een van de langste rivieren van Europa waar de soort in het verleden uitstekend kon gedijen. De Donau is een van de weinige plekken waar de soort zich nog voortplant.
Bijzonder oude 'giganten' die tot 6 meter lang worden
Steuren zijn volwassen vanaf anderhalve meter, maar kunnen tot ruim 6 meter lang worden. Ze kunnen tot 100 jaar worden. "Het zijn echt gigantische dieren. In Bulgarije zeggen ze dat toen de soort het nog goed deed, het leek of de hele rivier in beweging was en als het ware borrelde toen de vis vanuit zee stroomopwaarts trok, een massa dieren vergelijkbaar met de migratie van gnoes", zegt steur-experte De Caluwé.
Het dier leefde al in de tijd van de dinosauriërs, zowat 200 miljoen jaar geleden. "Dat de soort nu bedreigd is, is heel erg en daarom doen we er alles aan om de soort te beschermen."
Naar 1,6 miljoen visjes om uit te zetten de komende jaren
Er is in samenwerking met de universiteit van Wenen een kweekprogramma opgestart op een boot, LIFE-Boat4Sturgeon gedoopt , om de soort van de ondergang te behoeden. De aantallen visjes die de komende jaren zullen worden uitgezet, zullen snel stijgen. Tussen nu en 2030 zou het gaan om 1,6 miljoen visjes. Die zullen in verschillende landen in Oost-Europa worden uitgezet in de Donau.
De overlevingskans is minder dan 1 procent, maar we verhogen de kans wel door ze in de Donau zelf op te kweken
Céline De Caluwé volgt voor het Europees programma van WWF de steur op
"1,6 miljoen klinkt veel, maar in de natuur is er een overlevingskans van minder dan 1 procent. Hoeveel er uiteindelijk zullen overleven, is moeilijk om te zeggen omdat er heel wat bedreigingen zijn. Ze kunnen bijvoorbeeld opgegeten worden door andere vissen, of gevangen worden", schetst De Caluwé.
De projectboot zelf is een omgebouwd vrachtschip en ligt in Wenen op de Donau. "Wij verhogen die overlevingskans significant door de visjes 3 maanden in de kwekerij te houden. Het is belangrijk dat ze in de Donau opgroeien, want nadat ze naar de zee zijn getrokken, zullen ze naar de Donau terugkomen als ze geslachtsrijp zijn."
