Het is vandaag exact 50 jaar geleden dat in Frankrijk duizenden vakantiegangers vaststonden in 'de file van de eeuw'. Urenlang was het voor automobilisten op de autoweg RN10 richting Spanje bumper aan bumper rijden in een loden hitte. Er vielen tientallen doden. 2 augustus 1975, een dag die de Franse verkeersgeschiedenis zou ingaan.
Een vleugje Joe Dassin, maar ook hitte en tientallen doden: precies 50 jaar geleden kende Frankrijk 'de file van de eeuw'
Gianni Paelinck
Gepubliceerd:
Zomer 1975. Joe Dassin scoort een hit met 'l'Eté indien'. "On ira, où tu voudras, quand tu voudras", klinkt het in het liedje. Maar dat zinnetje is voor de vakantiegangers op de RN10 de 2e augustus van dat jaar minder evident.
De Route nationale 10 is nog altijd dé weg richting de Atlantische zuidkust van Frankrijk en vooral Spanje. Aan de autosnelweg A10 wordt namelijk nog volop gebouwd. Rond de stad Tours moeten de automobilisten de snelweg verlaten en komen ze op die goeie ouwe RN10 terecht.
Maar die Route nationale is helemaal niet meer aangepast aan het snel toegenomen verkeer halverwege de jaren 70. Het verkeer passeert er door stadscentra, met verkeerslichten. Bovendien vertrekt vrijwel iedereen in dat eerste augustusweekend van 1975 op vakantie omdat heel wat fabrieken gelijktijdig sluiten voor de zomer. Niet zelden bengelt er ook een caravan aan de trekhaak.
Dodelijk
Het gevolg is hallucinant. Op een afstand van zo'n 500 kilometer raken vele tienduizenden automobilisten geblokkeerd. Sommigen doen er 5 uur over om de stad Poitiers te doorkruisen. "Overal waren er auto's", herinnert Yves Naulet zich , toen een 22-jarige politieagent in Châtellerault. "Toen we om 2 uur 's nachts gingen slapen, was het nog niet opgelost." Ook alternatieve wegen bieden geen soelaas.
Bistrots krijgen van de overheid toelating om tot lang na sluitingstijd open te blijven, bakkers en beenhouwers langs de route worden overstelpt. Mensen stappen uit hun wagen en zoeken verkoeling op in de fonteinen, want het is heet. Tot 39 graden en in de auto's is nog lang geen sprake van airco.
Heel wat mensen raken die dag niet meer op hun bestemming. "Onze buren hebben een koppel Belgen te slapen gelegd in hun kelder", blikt geschiedkundige Laurent Carré terug.
Hitte, frustratie, in sommige gevallen ook alcohol achter het stuur... Het blijkt een dodelijke combinatie. Dat zwarte verkeersweekend zullen liefst 145 mensen het leven laten door een hitteberoerte of in een auto-ongeval.
Uit het archief: Panorama volgde in de zomer van '75 de toeristenstroom naar het zuiden
Bison futé
De overheid krijgt kritiek en beslist om het probleem aan te pakken met adequate verkeersinformatie over verwachte files en alternatieve routes. Er komt ook een mediacampagne.
Vanaf de zomer van 1976 worden automobilisten in Frankrijk begeleid door de populaire indianenleider 'Slimme Bizon', oftewel 'Bison Futé'. "Binnen enkele dagen zullen er tussen Tours en Spanje vele bleke gezichten en zenuwinzinkingen zijn. Maar ik, Bison Futé, zal er zijn met mijn tips. Ik zal jullie op het juiste moment de minst drukke weg tonen. Open jullie ogen, volg mijn pijlen en hou de zenuwen onder controle", klinkt het in juni 1976 op de Franse radio .
Bison Futé wordt een begrip in Frankrijk, al evolueert het systeem natuurlijk mee met de jaren en de techniek. Maar ook de zwarte zaterdag van vandaag 2 augustus 2025 op de Franse wegen werd aangekondigd door Bison Futé .
