Recyclagebedrijf Campine uit Beerse is aan een topjaar bezig. De beurswaarde van het bedrijf is meer dan verdrievoudigd in amper 1 jaar tijd en Campine is de wereldwijde marktleider in de sector. En dat dankzij China, dat vorig jaar de export van een aantal kritieke grondstoffen aan banden heeft gelegd. Al zou het bedrijf volgens Oekraïense onderzoekers ook sancties tegen Rusland omzeild hebben, schrijft De Morgen.
Hele wereld kijkt naar Kempens bedrijf voor export van kritieke grondstof, al zijn er vragen over omzeiling sancties tegen Rusland
Het gaat hard voor recyclagebedrijf Campine. Het bedrijf is het voorbije jaar uitgegroeid tot de grootste leverancier van antimoontrioxide in de wereld. Dat is een wit poeder dat vooral wordt gebruikt als vlamvertrager in allerlei materialen.
"In isolatiepanelen bijvoorbeeld, auto-onderdelen, elektriciteitskasten en elektrische kabels", zegt CEO Wim De Vos. "Maar ook gordijnen, tapijten en zetelstoffen bevatten antimoontrioxide, om ervoor te zorgen dat het textiel minder snel brandt."
Het poeder is ook nodig om bepaalde pigmenten te maken en bij de productie van petflessen en ultratransparant glas voor zonnepanelen. Kortom, veel fabrikanten hebben antimoontrioxide hard nodig. Maar de prijzen zijn het voorbije jaar gigantisch gestegen.
Wat is antimoon?
Antimoon (of stibium, Sb) is een scheikundig element dat in de aardkorst voorkomt. Het behoort tot de metalloïden of semi-metalen. Antimoon is zilverkleurig en werd vroeger gebruikt als braakmiddel en cosmetica. Vandaag wordt het als grondstof gebruikt in van alles en nog wat. Het wordt meestal gemengd met andere metalen tot een legering voor buizen, platen, batterijen en (vooral vroeger) zelfs voor munitie.
Antimoontrioxide is de witte poedervorm van antimoon en wordt vooral als brandvertrager gebruikt in plastic en textiel. Sommige antimoonverbindingen kunnen in hoge concentraties schadelijk zijn voor de gezondheid.
"Dat heeft alles te maken met een beslissing van China in augustus vorig jaar", zegt De Vos. "De Chinezen waren jarenlang de afgetekende marktleider, dankzij hun eigen mijnen waar ze antimoonerts kunnen ontginnen. Maar sinds een tiental jaar raken hun mijnen stilaan uitgeput."
Deels om hun eigen markt te beschermen en deels als reactie op de handelsconflicten met de Verenigde Staten hebben de Chinezen daarom de export van antimoon, en een aantal andere kritieke grondstoffen en zeldzame aardmetalen, naar het westen aan banden gelegd.
Recordwinst dankzij China
Sindsdien kijkt de hele westerse wereld naar Campine. "Wij hebben als enige in de wereld een technologie ontwikkeld om antimoon uit afgedankte autobatterijen en ander metallurgisch afval te recycleren", zegt De Vos. "Antimoon wordt meestal in combinatie met lood of andere metalen gebruikt. Het is heel moeilijk om dat antimoon er nadien weer zuiver uit te filteren."
Beluister het volledige gesprek met Wim De Vos in De Ochtend.
Toch is dat wat Campine dagelijks doet en hen een recordwinst oplevert. Het beursaandeel van Campine steeg van 75 euro in juli vorig jaar naar 250 euro vandaag. Het bedrijf boekte vorig jaar een brutowinst van 42 miljoen euro.
"Dankzij de Chinezen is onze recyclagetechnologie plots 10 keer meer waard. We hadden dat zelf ook niet zien aankomen", zegt De Vos.
Hoe gaat Campine te werk?
Campine recycleert 20.000 loodzuurhoudende autobatterijen per dag. Naast 110.000 ton lood haalt het bedrijf ook elk jaar 7.000 ton andere metalen uit de batterijen en ander industrieel afval, zoals zilver, goud, tin en dus ook antimoon.
"Van het antimoon uit de recyclage van onder meer batterijen kunnen we iets meer dan 10 procent van onze totale hoeveelheid antimoontrioxide maken. De overige 12.000 ton kopen we aan uit Aziatische mijnen buiten China, zoals in Myanmar en Tadzjikistan. We zijn ook volop bezig om onze recyclagetechnologie verder te verfijnen. Zodat we in de toekomst nog meer antimoon uit verschillende metallurgische afvalstromen kunnen halen."
Sancties omzeild?
Al zouden de producten van Campine volgens de Raad voor Economische Veiligheid van Oekraïne ook in Rusland terechtgekomen zijn. Dat schrijft De Morgen op basis van de onderzoeksdata van die instelling. De export van metaaloxiden naar Rusland is nochtans verboden, sinds de EU-sancties van december 2023.
Uit het onderzoek blijkt dat Rusland in 2024 voor ongeveer 16 miljoen euro aan antimoonoxides geïmporteerd heeft, waarvan meer dan een kwart (minstens 300 ton) afkomstig zou zijn van bij Campine. Dat zou gebeurd zijn via andere bedrijven in bijvoorbeeld Turkije en Oezbekistan. De Oekraïense instelling vraagt de Belgische overheid om de zaak te onderzoeken.
"In maart 2022, vlak na de start van het conflict, hebben wij beslist om niet meer te leveren aan Rusland. We hadden daar een grote klant, maar hebben dus zelf maatregelen genomen, ruim voor de sancties van kracht waren", klinkt het bij De Vos.
"Maar we werken in een 40-tal landen met distributeurs. Zij kopen ons product en verdelen het verder", legt hij uit. "In 2024 hebben wij gemerkt dat een aantal distributeurs plots hogere volumes afnamen. Je merkt dat niet onmiddellijk, maar we zijn dat beginnen te bekijken, omdat we vermoedden dat ons materiaal naar Rusland doorgesluisd werd."
"We hebben die bedrijven dan gevraagd om een document te ondertekenen waarin ze beloven om niet naar Rusland te exporteren. Daarna zagen we de volumes afnemen, maar die bedrijven hebben ons nooit bevestigd dat zij effectief naar Rusland uitvoerden."
Wat de Oekraïeners vooral zorgen baart, is dat antimoontrioxide ook militaire toepassingen heeft. "Antimoontrioxide heeft minder duidelijke militaire toepassingen dan antimoonmetaal zelf, maar het wordt bijvoorbeeld gebruikt in tentzeilen. Het materiaal kan die zeilen namelijk minder zichtbaar maken op infraroodcamera's. Of het ook gebruikt kan worden in ontstekers, zoals De Morgen schrijft, weet ik niet."
Stel ik verkoop een product aan u, u verkoopt dat aan uw buurman en uw buurman verkoopt dat aan iemand in een andere stad? Dan wordt het heel moeilijk om dat product nog te traceren
Wim De Vos, CEO van Campine
De Vos begrijpt de vraag van de Oekraïners om de zaak te onderzoeken, maar denkt niet dat het bedrijf veel meer kan doen. "Ik vind het logisch dat zij extra onderzoek vragen. Wij wisten het gewoon niet."
"Wij gaan onze distributeurs nog eens op het hart drukken dat ze onze producten niet mogen doorverkopen, aan Rusland, omdat dat illegaal is. We hebben van de meeste distributeurs al een ondertekend document en gaan nog eens een rondje doen."
"We proberen om meer te doen, maar dat is heel moeilijk", besluit hij. "Stel ik verkoop een product aan u, u verkoopt dat aan uw buurman en uw buurman verkoopt dat aan iemand in een andere stad? Dan wordt het heel moeilijk om dat product nog te traceren."
"Ik zie helaas veel dossiers van ondernemers die sancties omzeilen zonder dat ze het door hebben. Op elke ondernemer rust de plicht om te checken wie de eindgebruiker is. Ik raad iedereen aan om 'end user statements' te eisen van leveranciers", zegt sanctieadvocate Heleen over de Linden dan weer in De Morgen. Dat je het niet wist, is volgens haar geen geldig excuus in Europa.
Regionaal nieuws uit Antwerpen
Gepubliceerd:
