Verdwenen toerisme: Hoe de Limburgse Lourdesgrotten opnieuw aantrek vinden

Het is 1858. De 14-jarige Bernadette Soubirous krijgt in de grot van Massabielle, in de buurt van Lourdes, een visioen van Maria. In totaal zal ze de moeder van Jezus naar eigen zeggen 18 keer zien verschijnen. Het stadje, niet ver van de Spaanse grens, trekt al snel pelgrims aan. De aanwezige bron zou wonderlijke krachten bezitten. 

Het Heiligdom van Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes groeit uit tot een van de drukst bezochte bedevaartsoorden ter wereld. "Mijn pa bezocht Lourdes 27 keer en mijn ma 9 keer", vertelt Lambert Bijnens (78), bij de Lourdesgrot in Dorne, in Limburg.

"Dat waren echte Mariavereerders. Mijn pa ging daar zieken helpen verzorgen, als mijnwerker-brancardier. En zo is die grot hier in Dorne ontstaan. Omdat niet iedereen het geld had om naar Lourdes te gaan, hebben ze begin jaren 50 'onze' unieke grot gebouwd, met zwerfkeien uit de streek." 

De ouders van Lambert Bijnens schonken begin jaren 50 de grond in Dorne, om een replica te bouwen van de grot van Massabielle. 3 jaar lang werd gezwoegd met de keien, soms wel 3.500 kilo zwaar.

Uiteindelijk werd op 8 mei 1954 de Lourdesgrot van Dorne plechtig ingezegend door monseigneur Pieter Jan Broekx. Zieke streekgenoten werden naar de grot vervoerd, ze kwamen kaarsen branden en ontvingen een zegening.

Er liep een grote processie van het dorp naar de grot, om te kijken hoe het Mariabeeld in de nis werd geplaatst. 

Dorne is geen alleenstaand geval. In Nederlands en Belgisch Limburg telde Lambert Bijnens 117 replicagrotten en Mariakapellen. Hij bezocht ze allemaal. "Maar de onze in Dorne vind ik toch de mooiste", glundert Bijnens. 

De replica's waren big business van 1930 tot 1960: er ontstonden gespecialiseerde firma's die betonnen grotten verkochten. Die in Dorne is eigenhandig gemetseld. Aan de wand naast het altaar hangt een ingekaderd brokje rots uit de grot van Massabielle, met certificaat.

De schattingen voor Vlaanderen liggen wat uit elkaar, maar het gaat om vele honderden grotten, in zowat elke (deel)gemeente. De website lourdesgrotten.com probeert ze allemaal in kaart te brengen en registreerde ondertussen al 2.185 grotten in België.

Geen enkele Lourdesgrot ziet er hetzelfde uit. Op heel wat plaatsen worden ze ook goed onderhouden, door zogenoemde grotcomités. Mensen als Josée Smeets in Neeroeteren en Gaston Thevissen in Dilsen zetten zich fier in voor 'hun' Lourdesgrot. 

De grot in Neeroeteren werd al in 1932 gesticht, met een Mariapark erbij. Het religieus park(je) ligt niet toevallig aan de Grotlaan in Neeroeteren, deelgemeente van Maaseik.

8 kilometer verder vind je het mooi gelegen, stemmige Mariapark van Dilsen. Daar werd in 1961 nog een grot nagemaakt. Die vind je tegenover de 'Oude toren', de torenruïne van een vroegere kerk.

Het hoogtepunt van de Mariaverering leek dan al voorbij. "Na de jaren 60 is die verering beginnen te verwateren. Maar rond de eeuwwisseling kwam dat weer stilletjes terug en ontvingen we opnieuw meer volk", vertelt Lambert Bijnens.

Concrete cijfers zijn er niet, maar bij de 3 Lourdesgrotten in Dorne, Neeroeteren en Dilsen zijn ze stellig: er komen weer meer mensen. Vooral de pandemie zou voor een ommekeer hebben gezorgd. Dat merken ze aan de verkoop van de noveenkaarsen.

"De kaarsenverkoop piekt. Sinds de corona is dat een massaverkoop geworden", stelt Bijnens. En ook jongeren zouden hun weg weer vinden naar de grotten. Ze knopen zo aan bij een traditie van hun grootouders. 

"De mensen moeten ergens een houvast hebben. Dat hebben ze hier nu weer gevonden, denk ik, na de coronatijd", zegt Gaston Thevissen. Josée Smeets vult aan. "We merken dat er steeds meer jongelui zich naar de grot begeven en een kaarsje aansteken." 

Ook Lambert Bijnens ziet daar een verschil met 30 jaar geleden. "Volgens mij is het geloof terug aan het opkomen. De jeugd komt hier weer een kaarsje branden. De kerken worden gesloten, maar de grotten in de streek worden allemaal druk bezocht. Hier kan men dag en nacht terecht. Even 5 minuten onder het afdak zitten tegenover het Mariabeeld, de rust opzoeken." 

Na haar dood werd Maria volgens de overlevering met lichaam en ziel 'ten hemel opgenomen'. Dat wordt elk jaar gevierd op 15 augustus en staat bekend als Maria-Tenhemelopneming. In België is het een erkende feestdag.

Het is misschien wel de belangrijkste dag van het jaar voor de vele grotcomités. Vrijdag staan dan ook verschillende misvieringen op het programma. Alleen al in Dorne verwachten ze vrijdag om 9.30 uur tot 400 mensen. 

Er komt ook een delegatie mijnwerkers-brancardiers uit Genk in traditionele klederdracht, met mijnwerkerslamp. Daarna worden de auto's in Dorne gezegend. Maar de échte ervaring in Lourdes, in Frankrijk? Die valt volgens Lambert Bijnens met niets te vergelijken.