Regering verdeeld over aanpak Gaza, druk op N-VA groeit: "Met symboolpolitiek zijn Palestijnen niets"

De afgelopen weken bleef het opvallend stil aan N-VA-zijde. Pogingen om reacties te krijgen rond de humanitaire catastrofe in Gaza bleven lang zonder gevolg.

Terwijl landen als Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Canada inmiddels hebben aangekondigd Palestina als staat te zullen erkennen, en Nederland nationale sancties heeft opgelegd aan 2 extreemrechtse Israëlische ministers, neemt ook de druk vanuit de Belgische regeringspartijen toe. Coalitiepartners Vooruit, CD&V en Les Engagés roepen steeds nadrukkelijker op tot een strengere Belgische houding tegenover Israël.

Onder die groeiende binnen- en buitenlandse druk, voelde N-VA zich gisteren toch genoodzaakt een statement te delen. Voor het eerst koos premier Bart De Wever, die zich over de kwestie tot nu toe zo veel mogelijk op de vlakte heeft gehouden, toch voor iets forsere taal.

Zo kondigde hij op X aan dat Israël "als westerse democratie tot de orde moet worden geroepen". "Het leed van onschuldige burgers moet stoppen. De oorlog moet tevens beëindigd worden. De coëxistentie tussen Israël en een democratische Palestijnse staat is de enige weg naar vrede."   

Gesterkt door de uitspraken van De Wever, waagde voorzitter Valerie Van Peel zich gisteren in de VTM-studio om het over het standpunt van N-VA rond Gaza te hebben. De Palestijnse staat nu erkennen, zoals enkele andere Westerse bondgenoten van plan zijn, is volgens haar nog niet aan de orde.

"Daarvoor moeten onderhandelingen gestart worden om 2 staten te laten erkennen. Aan de ene kant Palestina, maar aan de andere kant ook Israël door de Arabische landen. Dan zit je in een onderhandelingsfase, maar daar zijn we vandaag spijtig genoeg niet", klonk het.

Volgens Van Peel moet eerst de humanitaire crisis in Gaza opgelost worden. "Dat doe je beter met sancties en door ervoor te zorgen dat je hulpmiddelen ook ter plekke krijgt. Die erkenning moet daarna komen en daar zijn wij absoluut vragende partij voor."

Een Palestijnse staat erkennen naast Israël, is dus wel het doel, zegt ook N-VA-kamerlid Kathleen Depoorter. Maar daar zijn voorwaarden aan gekoppeld, onder andere de vrijlating van de Israëlische gijzelaars, de erkenning van Israël door Arabische staten, en de demilitarisering van Hamas. "Die voorwaarden moeten waargemaakt worden. Je kan Palestina niet zomaar symbolisch gaan erkennen. Met symbolen zijn de mensen in Gaza niks."

"Als ik denk aan maatregelen, dan moeten dat er zijn die de ondervoede kinderen helpen. Dan wil ik die moeders die geen eten hebben voor hun kinderen gaan helpen. Dat is wat telt. Maar met symbolen komen we er niet", klinkt het.

Landen als het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk zien de erkenning van een Palestijnse staat vandaag echter wel als een politiek drukkingsmiddel om Israël een halt toe te roepen in Gaza. Maar voor N-VA moet de erkenning deel uitmaken van een breder vredesproces. "In principe doen we al wat andere landen zeggen te doen. Ook zij koppelen voorwaarden aan de erkenning", zegt Depoorter.

Sancties en diplomatie dus. Maar hoe dat in de praktijk precies vorm moet krijgen, blijft voorlopig vaag. Depoorter benadrukt dat eventuele maatregelen tegen Israël bij voorkeur via de Europese weg verlopen, om maximale impact te hebben. “Dat hebben we ook zo afgesproken in de resolutie", zegt ze.

Het zijn net economische sancties op Europees niveau die Israël het hardst kunnen treffen. Vraag is alleen hoe realistisch die precies zijn, aangezien dergelijke maatregelen vaak unanimiteit onder de lidstaten vereisen. En dat blijkt sinds de start van de oorlog in Gaza een hoge drempel te zijn in een verdeeld Europa.

 “Als de humanitaire hulp onvoldoende opgeschaald wordt, als er geen zichtbare verbetering op het terrein komt, dan volgen we de lijn van de EU-buitenlandchef Kaja Kallas en komen er sancties." Pas dan kan het Associatieverdrag tussen de EU en Israël herzien worden, zegt Depoorter.

Nationale sancties nemen tegen Israël sluit N-VA niet uit. Dat Nederland een inreisverbod afkondigde voor 2 Israëlische ministers, is "iets wat België ook zou kunnen doen", erkent Depoorter. Daarnaast ziet het N-VA-Kamerlid ook mogelijkheden in de deelakkoorden van het Associatieverdrag. "Met een gekwalificeerde meerderheid kunnen we bekijken hoe we die deelakkoorden van het verdrag kunnen opschorten waarmee je druk kan zetten op Israël."

Tegelijkertijd waarschuwt ze ook voor juridische onzekerheden. "De maatregelen moeten rechtsgeldig en uitvoerbaar zijn."

De meningen over een hardere aanpak van Israël liggen binnen de regering gevoelig. Partijen zoals CD&V en Vooruit vragen expliciet om sancties en vinden dat er te weinig gedaan wordt. Dat spreekt Depoorter tegen. "Onze premier heeft een statement gegeven, we hebben een resolutie gestemd in het parlement, de koning heeft een speech gegeven waar de premier toestemming voor heeft gegeven, we hebben droppings vanuit de lucht aangekondigd."

Toch is het nodig om een krachtiger standpunt in te nemen over de toestand in de Gazastrook, klinkt het bij enkele coalitiepartners. Dat dat vandaag nog steeds niet lukt, wijt men vooral aan MR en N-VA die nog op de rem blijven staan.

Depoorter erkent dat het “een gevoelige crisis” is, maar benadrukt dat de regering in het verleden wel degelijk tot gezamenlijke standpunten is gekomen: “We hebben steeds in consensus gehandeld, en ik zie niet in waarom dat nu niet zou lukken.”

Vooruit-voorzitter Conner Rousseau is een pak scherper. Want als de situatie zo blijft aanslepen dan is het conflict in Gaza een regeringscrisis waard voor de regeringspartij, aldus Rousseau vanmorgen in De Ochtend.

"Laten we daar niet flauw over doen, iedereen weet dat de regering het hierover niet eens is. Maar als je ziet wat er nu gebeurt in Nederland, in Frankrijk, in Engeland, in Canada, dan zijn er voor ons geen argumenten meer om niet één, maar verschillende stappen verder te gaan, van sancties tegen Israël tot het associatieverdrag, tot ook de Palestijnse staat erkennen. Laten we met zoveel mogelijk westerse landen de druk op Israël verhogen."

"We moeten de ministerraden afwachten, maar ik kan niet beloven dat wij altijd meestemmen met de regering als men ons blokkeert om ons eigen standpunt na te komen. Ik ben heel loyaal, maar we moeten ook vooral loyaal zijn voor onze principes. Op een bepaald moment zal de regering dus in crisis kunnen gaan als we er niet uitgeraken." 

Hij tempert wel door te stellen dat hij op dit moment denkt dat het niemand zal helpen. "Als iemand mij kan bewijzen dat we daarmee mensen helpen in Gaza, zal ik het direct doen. Maar ik denk niet dat ik daar iemand mee geholpen heb. Dus dat is ook weer zo'n politieke symboliek. En nogmaals, dit moet de partijgrenzen even overstijgen.Dit moet vooral partijgrenzen overstijgen", benadrukt hij.

Over 2 weken komt de Kamercommissie Buitenlandse Zaken vervroegd bijeen om de situatie in Gaza opnieuw te bespreken. De vraag is of de regering dan wél tot een gezamenlijk standpunt komt.