Omstreden investeringen en lage royalty's: verschillende artiesten verlaten Spotify, maar waar kunnen ze dan terecht? 

"Misschien niet onze slimste beslissing, maar we zullen wel een klein beetje beter slapen." Zo motiveerde Hairbaby, de band van presentator Otto-Jan Ham, gisteren de beslissing om streamingdienst Spotify te verlaten.

Hairbaby haalt al zijn muziek er weg omdat Spotify-CEO Daniel Ek, volgens de bandleden "een van de grootste eikels van alle tech-bro's", investeert in AI-oorlogsvoering. Recent verliet ook een handvol andere bands als King Gizzard & the Lizard Wizard (uit Australië), Deerhoof en Xiu Xiu (allebei Amerikaans) om dezelfde reden Spotify.

Geen evidente beslissing op commercieel vlak, zegt expert en docent mediabusiness Steven De Hertogh (Thomas More Hogeschool): "Het was Hairbaby wellicht vooral om het statement te doen en iemand als Otto-Jan Ham zal zijn geld ergens anders verdienen, maar commercieel schieten ze zich uiteraard in de voet."

Waarom is het voor artiesten dan allesbehalve evident om Spotify te verlaten? "Het heeft een bereik van 30 procent op de internationale muziekmarkt, terwijl de grootste concurrenten nog niet aan de helft komen", aldus De Hertogh.

"Spotify is gewoon heel dominant geworden. Dingen als Spotify Wrapped, een persoonlijk jaaroverzicht voor elke gebruiker, leven echt onder de mensen. Spotify is een supersterk merk."

Volgens De Hertogh gedraagt Spotify zich als monopolist op de markt: "Als je zo'n groot marktaandeel hebt en de concurrentie bijna niets, is dat duidelijk. Spotify kan zich weinig aantrekken van de klant in zijn prijzen en van labels en artiesten, maar dat is iets voor instituten als de EU om in de gaten te houden."

Een "monopolist" waar artiesten niet aan kunnen ontsnappen zonder zichzelf in de voet te schieten, Spotify lijkt de hele muziekwereld in zijn greep te hebben. Nochtans zijn nog tal van andere grote muziekstreamingdiensten actief in ons land. Hieronder een bloemlezing:

• Apple Music: de streamingdienst van Apple, maar ook te beluisteren op andere apparaten. Kost 10,99 euro per maand en biedt meer dan 100 miljoen nummers aan.

• Tidal: een streamingdienst in handen van voormalig Twitter-CEO Jack Dorsey, maar ook grote sterren als Jay-Z en Beyoncé bezitten er aandelen van. Kost 10,99 euro per maand en biedt meer dan 110 miljoen nummers aan.

• Deezer: van oorsprong een Frans bedrijf opgericht in 2007. Kost 11,99 per maand en biedt meer dan 120 miljoen liedjes aan.

• Amazon Music: de streamingdienst van Amazon onder leiding van multimiljardair Jeff Bezos. Kost 10,99 euro per maand en biedt meer dan 100 miljoen songs aan.

• YouTube Music: de streamingdienst van de bekende videowebsite YouTube. Kost 10,99 euro per maand en biedt meer dan 100 miljoen songs aan.

(Ter vergelijking: Spotify kost 11,99 euro per maand en biedt meer dan 100 miljoen songs aan. Alle prijzen en aantal nummers zijn gebaseerd op de websites van de streamingdiensten zelf)

Artiesten of consumenten die niet meer op Spotify actief willen zijn, hebben dus keuze te over tussen andere grote streamingdiensten. Al moeten de verschillen op ethisch vlak volgens De Hertogh niet overschat worden: "Achter al die andere platformen zitten ook grote investeerders: Apple, Jack Dorsey van Twitter... Zitten daar geen 'rare gasten' achter? Je zal daar ook wel altijd iets vinden."

Naast de grote streamingdiensten zijn er ook nog verschillende kleine onafhankelijke platformen om muziek te luisteren of aan te bieden. Dan gaat het over Bandcamp of Soundcloud. Grote artiesten zullen er het verschil niet voelen, maar voor kleine bands, als Hairbaby, liggen daar volgens De Hertogh kansen:

"Soundcloud is voor hen een interessant alternatief. Daarachter zit een heel actieve community van mensen die elkaars muziek delen en ermee aan de slag gaan. Daar zit echt een intens publiek."

Naast de onvrede over de investeringen van CEO Daniel Ek, gaat vooral de kritiek op de lage royalty's die Spotify uitbetaalt al veel langer mee. Dat is het geld dat artiesten ontvangen wanneer mensen hun liedjes op Spotify beluisteren.

Kunnen artiesten dan elders meer verdienen per stream? Dat is moeilijk te zeggen. Streamingplatformen zijn namelijk niet happig om financiële details te delen met het grote publiek. Op het internet doen wel bedragen de ronde.

Volgens Royalty Exchange , een platform dat muzikanten aan investeerders koppelt, staat Spotify met gemiddeld 0,0037 euro per stream ergens midden in de rangschikking. Tidal zou het meeste betalen (0,015 euro per stream), YouTube Music het minste (0,0023 euro per stream).

Dat betekent niet dat artiesten massaal moeten overschakelen op Tidal, waarschuwt De Hertogh: "Zij betalen misschien het meeste aan artiesten per stream, maar aangezien het aantal luisteraars er heel klein is, betekent dat weinig."

Streaming levert dus sowieso weinig op voor artiesten. De Hertogh ziet dan ook een verschuiving in de inkomstenbronnen van muzikanten: "Hun portefeuille wordt veel minder bepaald door opgenomen muziek en veel meer door live-optredens en merchandise. We zien dan ook dat als er echt nog grootse dingen te beleven zijn, zoals het totaalspektakel als Tomorrowland, dan hebben klanten er steeds meer geld voor over."