Na de aardbeving nabij het Russische schiereiland Kamtsjatka circuleren op sociale media tal van video's over de vermeende impact van die aardbeving. Sommige beelden tonen aangespoelde walvissen, andere hevige schokken en tsunami’s. Veel van deze video's zijn misleidend. Zo worden oude beelden van walvissen uit 2023 gedeeld, een aardbeving in Myanmar van maart dit jaar, en een tsunami in Indonesië uit 2018.
Na de aardbeving bij Rusland: valse beweringen over walvissen en foute beelden op sociale media
Nele Baeyens
Gepubliceerd:
In het kort
Wat? In de nacht van 29 op 30 juli vond een aardbeving plaats op zee, op 130 kilometer van het Russische schiereiland Kamtsjatka. In verschillende landen rond de Stille Oceaan is een tsunamialarm afgekondigd, dat de hele dag van kracht bleef. Op sociale media circuleren heel wat beelden die zozegd de impact tonen van die aardbeving.
Maar? Tussen deze beelden zitten oude beelden van andere aardbevingen in Myanmar, eerdere tsunami's in Indonesië en AI-gegenereerde beelden.
Beelden van aangespoelde walvissen zijn oude beelden
Na de aardbeving op het Russische schiereiland Kamtsjatka werden op X video’s gedeeld van aangespoelde walvissen. Vijf Belugawalvissen zouden gestrand zijn aan de kust van het schiereiland enkele dagen voor de aardbeving.
Lokale vissers zouden voor de dieren gezorgd hebben en hen na de aardbeving weer vrijgelaten hebben. Volgens verschillende berichten op X, die miljoenen keren bekeken werden, zouden de walvissen de aardbeving hebben voelen aankomen.
Een omgekeerde zoekopdracht op de beelden toont echter dat de video dateert van 2 jaar geleden. Zo'n omgekeerde zoekopdracht doe je door een screenshot te nemen van de video en Google dan te laten zoeken op dat shot.
De beelden zijn wel degelijk gemaakt op het Russische schiereiland, maar dateren van augustus 2023. Toen spoelden effectief 5 Belugawalvissen aan. Lokale vissers zorgden ervoor dat ze niet uitdroogden en voldoende voedsel kregen. Enkele uren later konden de dieren veilig terugkeren naar de zee. In dit nieuwsartikel wordt de gebeurtenis besproken en in deze youtubevideo van 18 augustus 2023 zijn de beelden te zien.
Conclusie
Op sociale media wordt beweerd dat 5 walvissen enkele dagen voor de aardbeving zouden zijn aangespoeld op het Russische schiereiland Kamtsjatka. Volgens de berichten zouden de dieren de aardbeving hebben aangevoeld.
Maar de video dateert van 2023 en heeft niets te maken met de recente aardbeving.
We beschouwen de video en de bewering als onwaar.
Oude beelden uit Myanmar
Op sociale media gaan ook heel wat beelden rond die de impact van de aardbeving zouden laten zien. Zo gaat een video viraal waarin een vrouw achter de kassa van een winkel door elkaar geschud wordt. Alle rekken en producten in de winkel vallen om door de schokken. De video werd verschillende keren gedeeld op X en haalde daar miljoenen views. Ook op TikTok gaat de video rond en werd hij onder andere gedeeld door een Argentijns nieuwskanaal en op Instagram door een Indisch nieuwskanaal .
Een omgekeerde zoekopdracht toont aan dat de beelden dateren van maart dit jaar en afkomstig zijn uit Myanmar . De video werd opgenomen door een bewakingscamera tijdens een aardbeving op 28 maart. Amerikaanse factcheckers van Lead Stories schreven hier ook al een artikel over.
Oude beelden uit Indonesië
Ook een andere video , die massaal gedeeld wordt op TikTok, zou een tsunami tonen als gevolg van de aardbeving. Maar ook deze beelden zijn ouder en werden gemaakt in Indonesië.
Via een omgekeerde zoekopdracht vinden we socialemediaberichten terug die stellen dat de beelden in Palu gefilmd zijn, een stad op het eiland Sulawesi. Daar vond in 2018 inderdaad een tsunami plaats. VRT NWS deelde deze video toen naar aanleiding van die ramp.
AI-beelden
Daarnaast circuleren ook die met artificiële intelligentie zijn gemaakt. Zo werden deze indrukwekkende golven gedeeld op TikTok , die zo'n 300.000 keer bekeken werden. Rechtsonder in beeld is echter het logo van OpenAI te zien, het bedrijf achter ChatGPT.
Conclusie
Na de aardbeving in Rusland worden op sociale media veel beelden gedeeld. Zo is er een video van een vrouw in een winkel die hevig door elkaar wordt geschud, en twee video’s van een tsunami die op komst zou zijn.
Maar deze beelden zijn oud of nep.
De video van de vrouw is opgenomen in Myanmar. Eén van de tsunamivideo’s is gefilmd in Indonesië, de andere is gegenereerd met artificiële intelligentie.
We beschouwen deze video's als onwaar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
