Ooievaar uit Zwin overwintert op afvalberg in Noord-Frankrijk: "Hoogst uitzonderlijk voor zo'n jonge vogel"

Ooievaars zijn trekvogels, die eind augustus vertrekken naar het zuiden, waar ze gaan overwinteren. Soms vliegen ze zelfs tot in Mali, dat is 4.000 kilometer ver. Het Zwin Natuur Park voert al jaren onderzoek naar de trek: waar de ooievaars naartoe trekken, de hoogte waarop ze vliegen en hoe lang ze op een plaats blijven. Al 7 jaar voorziet het Zwin daarvoor elk jaar nieuwe, jonge ooievaars van een zender.

"We hebben dit jaar een bijzondere vaststelling gedaan", zegt directeur Ina De Wasch. "Een jonge ooievaar die vorig jaar in het Zwin is geboren, is afgelopen winter op 100 kilometer van het Zwin gebleven, op een afvalstort in Blaringem in Noord-Frankrijk. Hij heeft daar voedsel gezocht en is daar de hele winter gebleven, tussen oudere ooievaars."

"Ooievaars hebben een ingebakken trekinstinct", legt wetenschappelijk medewerker Wouter Faveyts uit. "Maar het zijn ook sociale dieren. Ze passen zich makkelijk aan. Ze ontdekken dat er makkelijk voedsel te vinden is op afvalverwerkingssites her en der in Europa. Daar blijven ze dan." 

"Dus naarmate ooievaars ouder worden, blijven ze dichter bij huis en trekken ze niet meer helemaal tot in Afrika", gaat De Wasch verder. "Hoe ouder ze worden, hoe minder ver ze trekken, is een eerdere conclusie uit ons zenderproject. Maar een jonge ooievaar trekt eigenlijk altijd ver weg. Dus voor een jonge ooievaar is het echt zeer uitzonderlijk dat hij zo dichtbij is gebleven."

Voorlopig is dus nog maar 1 jonge ooievaar niet ver weg getrokken. "We zijn zeer benieuwd of hij een trendsetter wordt", vraagt Faveyts zich af. "Voorlopig is hij de uitzondering op de regel, om op zo'n jonge leeftijd al te beslissen dat Noord-Frankrijk goed genoeg is. We hebben dit voorjaar weer 8 jonge ooievaars van een zender voorzien. En we zijn nu natuurlijk zeer benieuwd wat die 8 gaan doen. Wellicht zullen de meesten heel ver trekken."

"Dat ze op een afvalberg dichtbij huis overwinteren, is niet zo'n goed nieuws voor de gezondheid van de jonge ooievaars", gaat Wouter Faveyts verder. "Ze eten junkfood op de afvalberg, voedsel dat niet zo gezond is. En bovendien kunnen ze op een afvalberg plastic inslikken of verstrikt raken in plastic, dus er zijn zeker grote risico's aan verbonden. Maar tegelijkertijd zien we wel dat de ooievaarspopulatie in België en eigenlijk in heel West-Europa, het goed doet! Beter dan vele decennia het geval is geweest."

Het Zwin Natuur Park zet het zenderproject zeker verder, om op te volgen welke kant het opgaat met de ooievaarstrek. Sinds de start van het project in 2018 hebben al 39 Zwinooievaars een zender gekregen, daarvan zijn er nog 17 in leven. Elk jaar krijgen weer nieuwe, jonge ooievaars een zendertje aangebracht.

"Er zijn momenteel nog zo'n 20 ooievaars in het Zwin aanwezig: oudere vogels, maar ook jongen, die in de komende weken zullen vertrekken. Uit het zenderonderzoek blijkt dat jonge vogels op een mooie dag tussen 10 en 20 augustus, vertrekken naar het zuiden.