Minderjarige asielzoekers zullen voortaan geen opvang meer krijgen als ze zelf een nieuw asielverzoek indienen nadat hun ouders geweigerd zijn. Dat heeft de regering beslist. De helft van die aanvragen bevat volgens de asieldiensten geen nieuwe elementen. Volgens de regering dienen die enkel om de asielopvang in België te rekken. Maar dat is niet altijd het geval. In sommige gevallen heeft het kind wel degelijk nood aan bescherming, zegt Dirk Vanheule, professor Vreemdelingenrecht aan de Universiteit Antwerpen.
Geen opvang meer voor minderjarigen die nieuw asieldossier indienen nadat aanvraag van ouders al werd geweigerd
In 2024 vroegen 470 minderjarige asielzoekers opnieuw asiel aan in België nadat het dossier van hun ouders al geweigerd was.
In de helft van de gevallen droegen die kinderen of jongeren nieuwe redenen aan waarom ze vinden dat het dossier toch opnieuw bekeken moet worden. Maar soms dienen minderjarige asielzoekers een nieuwe aanvraag in zonder dat er sprake is van zo'n nieuw element. Volgens minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) maken zij misbruik van de asielprocedure om langer opvang te kunnen krijgen.
Daar wil Van Bossuyt nu op 2 manieren een mouw aan passen. Vanaf eind deze week zal een gezin geen recht meer hebben op opvang als een kind van dat gezin een nieuwe asielaanvraag indient. Het kan zijn dat het gezin opnieuw opvang krijgt, maar dat zal dan pas gebeuren nadat het commissariaat-generaal het dossier bekeken heeft en vaststelt dat er nieuwe elementen zijn in het dossier.
Asielaanvragen van minderjarigen krijgen wel voorrang. Het zal dus geen maanden of jaren duren.
Vrouwenbesnijdenis
Maar, zo waarschuwt Dirk Vanheule (UAntwerpen): de overheid dreigt het kind met het badwater weg te gooien.
"Het opzet van de wetgever is om misbruiken te voorkomen. Dat is een legitieme doelstelling. Dan gaat het bijvoorbeeld om ouders die druk zetten op hun kinderen om een nieuwe aanvraag in te dienen."
"Maar je moet natuurlijk wel voorzichtig zijn: kinderen hebben het recht om asiel aan te vragen. Het kan gebeuren dat kinderen eigen motieven hebben die nog niet door de ouders zijn aangehaald."
Het gaat dan vaak om taboe-onderwerpen die niet gemakkelijk besproken worden of op tafel gelegd. "In het verleden zijn er zo zaken geweest, bijvoorbeeld van minderjarige meisjes die vrezen voor vrouwenbesnijdenis", herinnert Vanheule zich. "Of het gaat om een jongen die homoseksueel is. Zij moeten een asielaanvraag kunnen indienen én opvang kunnen genieten."
Belang van het kind
De Raad van State zegt in zijn advies bij het wetsontwerp dat er altijd rekening moet gehouden worden met het belang van het kind. Als er nieuwe of andere redenen zijn aangebracht voor asiel door het kind, dan heeft dat kind recht op opvang. En ook het gezin vanzelfsprekend, want één van de mensenrechten is dat gezinnen samen kunnen wonen. "De opvang moet in dat geval meteen bij de aanvraag ingaan", zo verduidelijkt Vanheule.
"Dat is dus een belangrijke bedenking van het Raad van State", aldus de professor. "De wetgever heeft trouwens gezegd dat het opvangagentschap Fedasil de opvang kan beëindigen. Dat zou dus niet automatisch mogen gebeuren na een weigering van de asielaanvraag van de ouders."
Fedasil zal geval per geval moeten bekijken: is hier een duidelijk bewijs van misbruik?
Dirk Vanheule, professor Vreemdelingenrecht, UAntwerpen
Maar hoe bindend is dat advies van de Raad van State? Of anders gezegd: is Fedasil verplicht om daarnaar te luisteren? "Het Kinderrechtenverdrag en de Grondwet zeggen dat men altijd het belang van het kind moet meenemen als een van de belangrijkste criteria."
"Fedasil zal dus geval per geval moeten bekijken: is hier een duidelijk bewijs van misbruik van de asielprocedure? Kunnen we verwachten dat de commissaris-generaal, die het dossier zal bekijken, zal besluiten dat er geen nieuwe elementen zijn? En als we denken dat er wel degelijk sprake is van misbruik en de opvang dus stopgezet kan worden, zal het kind dan niet in erbarmelijke omstandigheden belanden?"
"Als die afweging niet wordt gemaakt, kan Fedasil in theorie veroordeeld worden bij een rechtszaak", denkt Vanheule.
Het is wel degelijk belangrijk dat de overheid alert blijft voor het een beslissing neemt. Want een aantal minderjarige asielzoekers hebben wel degelijk goede redenen om een nieuwe aanvraag in te dienen. Dat blijkt uit cijfers van het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen. In de helft van de gevallen is er sprake van een nieuw element. 20 procent krijgt uiteindelijk toch zelf een erkenning als vluchteling, nadat de ouders een weigering kregen.
