Hoe zelfgemaakte netten en jachtgeweren cruciale wegen in Oekraïne beschermen tegen Russische drones

In het oosten van Oekraïne schuift Rusland elke dag een beetje op. In Pokrovsk proberen Russische troepen de Oekraïense verdediging te breken. Russische infanteristen zijn door de linies geglipt — kleine infiltraties, maar efficiënt. 

De Oekraïense stellingen houden niet overal stand: er zijn te weinig soldaten, te weinig reserves. In het zuiden van de stad zijn al appartementsblokken in Russische handen. Ook in delen van het centrum zijn ze binnengedrongen. Oekraïense eenheden proberen hen op te sporen en uit te schakelen, maar de opmars lijkt begonnen.

Pokrovsk was jarenlang een belangrijke draaischijf voor het Oekraïense leger. Met een treinstation, brede aanvoerroutes en een strategische ligging tussen het front en de grote stad Dnipro. Alles kwam hier samen: troepen, voorraden, gewonden. Maar dat voordeel is voorbij. Pokrovsk raakt stilaan ingesloten, en dus verschuift de logistiek. 

Nu is Dobropillia aan de beurt. Alleen is de Russische druk intussen zo groot, dat het ook daar alle hens aan dek is. Eind vorige week werd de verplichte evacuatie voor burgers afgekondigd. Naar schatting een kleine 1.000 kinderen zijn nog in de stad en moeten nu dringend naar veiligere oorden worden gebracht.

Maar om Dobropillia te bereiken, moet je over de T0514: een strook asfalt tussen Kramatorsk en Dobropillia, net geen 40 kilometer lang. Het lijkt inmiddels op de corridor des doods: de Russen kennen het traject, volgen het met drones en vallen alles aan wat beweegt.

We rijden tegen 140 kilometer per uur, scheren rakelings door de bochten en dreigen meermaals van de weg te geraken. Er is geen andere keuze. Russische drones houden de wacht, klaar om elke voorbijrijdende wagen achterna te zitten.

In de velden werken graafmachines op volle toeren; diep in de grond worden steeds meer grachten gegraven om tanks tegen te houden. Driehoekige betonblokken - de zogenoemde drakentanden - en prikkeldraad vormen verdedigingslijnen die moeilijk te doorbreken zijn.

Halverwege de T0514-weg stuiten we op een dozijn mannen. Sommigen met ontbloot bovenlijf – het is snikheet – anderen in militaire uitrusting. Ze bengelen aan zelfgemaakte stellingen, prutsen met plastic draad en sjouwen met ladders. We parkeren in het aanpalend bos en stappen op hen af.

Vitaly (39) staat in vol militair ornaat: kogelvrij vest, helm, camouflagepak dat in de middagzon het zweet van zijn voorhoofd doet gutsen. Over zijn schouder hangt een jachtgeweer, een Sovjetmodel MC 21-12 uit de jaren 60.

"Mijn vader leerde me ermee jagen toen ik zo groot was", zegt hij, zijn hand ter hoogte van zijn heup. "In de bossen rond Loetsk, in West-Oekraïne. We jaagden op wilde zwijnen, hazen, van alles. Vandaag jaag ik nog steeds. Maar niet meer op dieren."

Hij kijkt omhoog, naar de blauwe lucht. "Op deze weg kan elk moment het einde betekenen. Je moet altijd op je hoede zijn. De Russen kijken mee."

Het is een nieuwigheid langs dit deel van het front. Ondanks de afstand – goed 20 kilometer – slagen Russische drone-operatoren erin om ook hier de druk flink op te voeren. "De weg is officieel gesloten. Enkel militaire voertuigen mogen passeren. En burgers uit de omliggende dorpen."

Vitaly is hier sinds 2 maanden gestationeerd, maar kwam meer dan een jaar geleden vrijwillig bij het leger. Eerst militaire school, daarna een tijdlang in de zuidelijke stad Cherson, waar hij een checkpoint bemande en belast was met het uitschakelen van drones. Nu: deze corridor.

Zijn team werkt aan camouflagenetten boven de weg. De mannen sjouwen tussen geïmproviseerde stellingen, prutsen met plastic draad en knopen alles met de hand vast. "We gebruiken alles wat we vinden: landbouwplastic, resten van oude serres, stukken touw. Het is een soort recyclage."

"Niemand weet precies hoe dit moet", gaat hij voort. "Wij horen bij de eersten die dit doen, en leren een beetje al doende. De bedoeling is om de hele weg van Dobropillia tot aan Kramatorsk te bedekken." Zo’n 40 kilometer.

Het is een techniek die zowat overal langs het front z’n intrede doet. Van Soemy in het noordoosten tot het zuidelijk front bij Zaporizja. "Deze weg is onze levenslijn. Een alternatieve route bestaat, maar die duurt ruim 2 uur. Deze kost je nog geen 40 minuten — als je tenminste heelhuids aankomt."

Plots wordt de dreiging hoorbaar. Een onheilspellend geluid zwelt aan — eerst zacht, dan dreigend luid. Een Russische drone cirkelt boven de weg, op zoek naar een doelwit. We duiken het bos in en houden ons koest. Vitaly gaat op de uitkijk, heft zijn jachtgeweer en vuurt verschillende patronen. Een tweede drone verschijnt en cirkelt boven de baan.

Na een 5-tal minuten is het weer stil. "Natuurlijk ben ik bang", zegt de militair nog vol adrenaline. "Je went nooit aan het geluid van die drones. Maar zodra je het doel vast hebt, ben je alleen nog bezig met overleven en neemt de focus alle angst weg."

Een bijkomende uitdaging, zo bevestigt Vitaly, is het gebrek aan technologisch materiaal om drones tijdig te detecteren. "We hebben wel toestellen die aangeven wanneer er eentje nadert, maar die zijn niet erg nauwkeurig en nemen niet alle types drones in beschouwing. We vertrouwen daarom vooral op onze oren."

Op de baan werken de militairen intussen verder aan de netten. Op het asfalt liggen de brokstukken van een uitgeschakelde drone. "Die netten zijn erg efficiënt", merkt een van de mannen op. Hij wijst naar een hoopje schroot. "Als ze hierin vliegen, gaat het ontstekingsmechanisme vaak niet af. Ze blijven gewoon hangen. Maar het is natuurlijk geen waterdichte oplossing."

De explosieven die Russische dronepiloten gebruiken op deze strook zijn eerder beperkt. "Ongeveer 200 gram, vastgemaakt met tape aan de drone. Het is vooral bedoeld om pick-ups uit te schakelen." Om de paar minuten scheert een voertuig voorbij. In de verte weerklinkt het gedreun van een tractor: een boer maait zijn veld. "Veel burgers blijven in hun dorpen wonen", merkt Vitaly op. "Ondanks de gevaren."

Dobropillia, aan het einde van deze kwetsbare asfaltweg, blijft voorlopig onder controle. Maar de druk neemt toe, en elke dag schuift het front iets dichterbij. Als ook deze logistieke ader wordt afgesneden, dreigt de situatie langs dit deel van het front voor Oekraïne nog moeilijker te worden.

Vitaly wil er liever niets over zeggen. Maar gezien de gestage Russische opmars, houdt hij rekening met het ergste. Voor de bewoners van de dorpen langs de T0514 blijft er dan maar de keuze: vluchten - of blijven, en hopen dat het goed afloopt.