Vrijwilligers van het Stadsarchief hebben miljoenen pagina’s van de Leuvense schepenbankregisters ingescand.

Na 15 jaar middeleeuwse teksten scannen: "Digitale schepenbankregisters vertellen veel over het Leuven van toen"

Het Leuvense Stadsarchief is klaar met de digitalisering van de middeleeuwse schepenbankregisters. Dat zijn documenten waarin alle beslissingen van de Leuvense schepenen staan opgetekend, van midden 14de tot eind 18de eeuw. Die registers geven een goed beeld van hoe het er in de middeleeuwen in Leuven aan toeging.

Jeroen Guns

za 26 jul. 2025 13u23

Vrijwilligers van het Leuvense Stadsarchief hebben de schepenbankregisters bladzijde per bladzijde gescand. Aangezien het om miljoenen pagina's gaat, heeft dat werk maar liefst 15 jaar geduurd. Jos, Cati, Ayse en Olivier namen de laatste loodjes voor hun rekening.

"In totaal gaat het om 1.128 schepenbankregisters, die we stuk voor stuk hebben ingescand", zegt Marika Ceunen van het Stadsarchief. "Die kunnen nu allemaal online geraadpleegd worden. Je hoeft de originele registers dus niet meer op te vragen in de leeszaal, je kan ze voortaan gewoon op de computer lezen."

Alle officiële optekeningen van 1360 tot 1795

Zoals het woord het zegt, zijn het registers waarin de beslissingen van de schepenen staan opgetekend. "Schepenen waren in de middeleeuwen rechters, een soort van notarissen eigenlijk. In die registers vind je dus beschrijvingen van kleine en grote misdrijven, gaande van diefstallen tot moord, alles wat de middeleeuwse Leuvenaar kon mispeuteren."

"Daarnaast gaan ze ook over allerlei overeenkomsten tussen mensen, bijvoorbeeld over de verkoop van een stuk grond of een huis. Alles waarmee de Leuvenaar van 1360 tot 1795 bezig was, en wat officieel moest worden vastgelegd, vind je in die registers terug."

Middeleeuwse badstoof

Zo krijgt de lezer over verschillende eeuwen heen een beeld van het leven in de stad. "Het lijkt misschien saai om zulke akten te lezen, maar dan sta je ineens midden in de 15e eeuw, waar je een 'badstoof' ziet verschijnen, een verdoken bordeel eigenlijk. In de akte wordt opgesomd wat daar allemaal stond: warm water om je te wassen, mooie bedden, zetels om gasten te ontvangen... Het zijn fantastische akten die in de schepenbankregisters staan."

Voorlopig moet een lezer wel het middeleeuws schrift een beetje onder de knie hebben om er echt mee weg te kunnen. "Met een andere groep vrijwilligers vertalen we die teksten nu naar een leesbaar Nederlands, niet zoals men in de 15e eeuw schreef maar zoals we dat nu doen. Dan moet je niet meer die oude schrifttekens leren om te kunnen lezen wat er staat."

"Zo worden die teksten interessant, niet alleen voor onderzoekers, maar voor iedereen die in de geschiedenis van de stad geïnteresseerd is. Onze vrijwilligers hebben een opleiding paleografie (de studie van oud schrift en oude lettervormen) gekregen en zijn nu bezig met die vertaling", besluit Ceunen.