Wat is Samidoun, de pro-Palestijnse organisatie die de regering wil verbieden? 

De nieuwe wet viseert onder andere organisaties die herhaaldelijk “haatdragende of gewelddadige boodschappen verspreiden”, die “terroristische organisaties verheerlijken” of “democratische structuren ondermijnen”. 

Na een advies van de veiligheidsdiensten als Staatsveiligheid of het OCAD, zal de minister van Binnenlandse Zaken eigenhandig zo’n organisatie kunnen ontbinden. Concreet kunnen de lokalen van een organisatie gesloten worden, hun financiële middelen bevroren en hun juridische structuur worden ontbonden.

Het wordt ook mogelijk om de activiteiten van een organisatie voor 30 dagen te verbieden. Voor dat laatste is ook een akkoord van de minister van Justitie en Defensie nodig. Een verbod zal wel altijd aangevochten kunnen worden, benadrukt de federale regering. 

Donderdag ging premier Bart De Wever (N-VA) dieper in op het wetsontwerp, tijdens een debat in de Kamer. Daar noemde De Wever expliciet de pro-Palestijnse organisatie Samidoun als voorbeeld.

Die organisatie is controversieel omdat ze geen afstand neemt van groepen die op de Europese terreurlijst staan, zoals Hamas en de uiterst linkse PFLP, het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina. Samidoun wijst ook resoluut een tweestatenoplossing af en pleit voor de ontmanteling van de staat Israël. 

"Organisaties zoals Samidoun verheerlijken terroristische organisaties en hun gruweldaden, maar zorgen ervoor dat ze nooit op heterdaad betrapt worden op het aanzetten tot geweld", zei De Wever. "Ze maken gebruik van onze vrijheden om ongewenst gedrag te verspreiden zonder strafbare feiten te plegen." Ook zonder zulke strafbare feiten, zou het nu mogelijk worden om de organisatie te verbieden. 

De organisatie zegt "niet verbaasd" te zijn over de uitspraken van De Wever. "We hebben nooit een misdaad of gewelddaad gepleegd in België of daarbuiten", reageert de coördinator van Samidoun, Mohammed Khatib tegenover VRT NWS. "Ik word niet gezocht door een rechtbank, in tegenstelling tot de Israëlische premier, Netanyahu, die onder aan aanhoudingsbevel staat van het Internationaal Strafhof." 

"Dit is ook een aanval op de vrijheid van meningsuiting in België", aldus Khatib. "Waarom nemen ze ons als voorbeeld? Omdat we ons verzetten tegen de genocide, tegen de uithongering van Palestijnen?" Mocht de federale regering concrete stappen ondernemen, zal Samidoun "alle juridische middelen" gebruiken om daar beroep tegen aan te tekenen. 

De uitspraken van De Wever komen niet uit de lucht vallen. In april 2024 vroeg toenmalig staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole de Moor (CD&V) om het vluchtelingenstatuut te herbekijken van de coördinator van Samidoun. Intussen is hij daarover gehoord, maar hij verblijft nog steeds in België. 

Samidoun werd ook al verboden in Duitsland . Ze zouden "het gebruik van geweld onderschrijven om politieke doeleinden te bereiken", klonk het daar. Ook in bijvoorbeeld Nederland en op het Europese niveau stellen partijen Samidoun al langer in vraag. En Khatib werd in oktober ook de toegang tot Nederland ontzegd, toen hij een lezing wilde geven aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

De Israëlische regering schreef minstens twee brieven over Samidoun aan voormalig minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V). Daarin vraagt Israël om Samidoun ook in België te verbieden. Sinds 2021 brandmerkt Israël de organisatie als een 'terreurorganisatie'. De Europese coördinator van Samidoun, Mohammed Khatib, wordt in de brieven van Israël onomwonden omschreven als 'een terrorist'. 

De N-VA en Vlaams Belang volgen al langer de Israëlische lijn. Kamerlid Theo Francken (N-VA) noemde Samidoun een 'terreurorganisatie ', riep op om Khatib 'op te sluiten' en vraagt om Samidoun op de 'terreurlijst van de EU te zetten' . Ook Vlaams Belang riep al op om Samidoun te verbieden. Aan Franstalige kant volgt bijvoorbeeld Denis Ducarme van de MR die oproep. 

"Samidoun betekent 'vastberadenheid'", zegt Khatib. "We zijn een netwerk voor solidariteit met Palestijnen, en voor de Palestijnse politieke gevangenen. Ons voornaamste doel is om te pleiten voor de vrijlating van die politieke gevangenen." Naar eigen zeggen wil de organisatie vooral betogingen organiseren, politiek debatten of lezingen houden, films screenen, oproepen tot een boycot. 

Khatib ziet zichzelf als een van de mede-oprichters van het informele Samidoun-netwerk, in 2010. Lidmaatschap of kantoren bestaan er niet. Financiering komt van vrijwillige donaties, zegt hij. Zelf werd Khatib geboren in een vluchtelingenkamp in Libanon, waarna hij in België werd erkend als politiek vluchteling. "Daar heb ik vijf jaar voor moeten vechten", zegt hij.

De visie van Samidoun is "een vrij Palestina 'from the river to the sea' (van de Jordaanrivier tot aan de Middellandse Zee, red.) waar iedereen gelijk is, met een recht op gezondheidszorg, onderwijs, een rechtsgeldig paspoort en toelating tot internationale universiteiten." 

In die politieke visie van Samidoun is er zoals gezegd geen plaats voor de staat Israël. Dat is ook hoe we zijn uitspraak van een vrij Palestina 'from the river to the sea' moeten begrijpen, legt Khatib uit.

"Het betekent dat de staat van Israël ontmanteld moet worden, een staat die gestoeld is op racisme en superioriteitsdenken. Het betekent dat de militaire instellingen ontmanteld moeten worden die de staat leiden. En het betekent dat we de koloniale mentaliteit moeten ontmantelen, en het racisme dat diep verankerd zit in de Israëlische samenleving." Een scenario met twee staten, een Israëlische en een Palestijnse, noemt Khatib dan ook "racistisch". 

Tegen de onderdrukking van Palestijnen vindt Khatib geweld gerechtvaardigd. "Elke dag bezetten kolonisten meer en meer Palestijnse grond. Dat is illegaal. Om daar tegenin te gaan, hebben Palestijnen het recht om zich te bewapenen." 

Daarbij beschouwt Khatib elke persoon die op het grondgebied van Israël woont als een kolonist. "We moeten natuurlijk wel rekening houden met de ethiek van het Palestijnse verzet. Het is niet het doel van het Palestijnse verzet om burgers te viseren", vindt hij.

Samidoun onderschrijft anderzijds de aanslag van 7 oktober 2023 , toen Hamas duizenden raketten afvuurde op Israël, gewapende militanten de grens overstaken en honderden Israëlische burgers werden vermoord en ontvoerd.

"Het is een normale reactie van een bevolking die onder kolonialisme leeft sinds 1948", reageert Khatib. "Het is zelfs de plicht van het Palestijnse volk om zich daartegen te verzetten", zegt hij. "Het is toch niet onze taak, als Palestijnen in 2024, om aan de Europeanen uit te leggen wat kolonialisme is?" 

"Wij steunen elke actie van het Palestijnse verzet. En dat houdt ook in: elke verpleegkundige die nog actief is in het Al-Shifa-ziekenhuis (het grootste ziekenhuis in de belegerde Gazastrook, red.), elke arts, elke bakker, iedereen die het Palestijnse volk in leven houdt tijdens deze genocide."

"Intussen vechten anderen. En ik huldig hen, want met hun bloed en hun zelfopoffering garanderen ze mijn bestaan", zegt Khatib. "Dat is waarom ik dit interview kan geven. Dus, uiteraard hebben Palestijnen het recht om zich te verzetten. En als dat verzet illegaal is, dan is dat een andere discussie."

Het voornaamste argument tegen Samidoun is hun verwantschap met de PFLP en hun steun voor Hamas, twee organisaties die op de Europese terreurlijst staan. 

Gevraagd naar die terreurlijst, reageert Khatib dat "die geschrapt zou moeten worden". Hamas en de PFLP zijn volgens Samidoun simpelweg geen terroristische organisaties. "Die Palestijnse organisaties zijn deel van de Palestijnse samenleving en vertegenwoordigen het volk." Khatib zegt dat daarbij dat hij "elke politieke organisatie steunt die vecht voor de bevrijding van Palestina". 

Volgens de N-VA steunt Samidoun niet alleen die PFLP, maar is Khatib er ook lid van. Dat ontkent hij zelf. "Ik ben geen lid van de PFLP, maar ik respecteer en bewonder ze wel", zegt hij. "Ik zie de PFLP als een linkse, progressieve en belangrijke Palestijnse organisatie", klinkt het. "Ik ontken niet dat we een relatie hebben met de PFLP. Ik ben fier op dat verband, maar ik ben geen lid van die organisatie." 

"Deze druk die nu op onze organisatie wordt gelegd, komt vooral door druk vanuit Tel Aviv (de Israëlische hoofdstad, red.). Sinds het begin van de genocide, tot op de dag van vandaag, blijven de Belgische instanties het standpunt van Tel Aviv overnemen. Dit heeft niets te maken met wat wij doen in België, waar we pleiten voor rechtvaardigheid, vrede en gelijkwaardigheid voor het Palestijnse volk."

Samidoun is mogelijk niet de enige organisatie die in het vizier komt van de federale regering. Begin juli lekte een OCAD-rapport uit dat waarschuwde voor radicalisering binnen de klimaatbeweging, onder andere bij de organisatie Code Rood. OCAD verwees ook naar de gelieerde groep Stop Arming Israel, die recent actievoerde bij het chemiebedrijf Syensqo in Haren en vernielingen aanbracht bij OIP in Doornik. 

Tijdens een debat op 15 juli over dat rapport, verwees minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR) expliciet naar de "wet om radicale organisaties te kunnen verbieden", die toen nog in de maak was.