In de Congolese hoofdstad Kinshasa is het proces tegen oud-president Joseph Kabila begonnen. Hij wordt beschuldigd van "misdaden tegen de vrede" omdat hij de M23-rebellen in het oosten van het land steunt. Kabila zelf is niet aanwezig in de rechtbank: hij heeft enkele jaren in Zuid-Afrika gewoond en reisde in mei naar de Oost-Congolese stad Goma, die door M23 wordt bezet. Hij verwerpt de beschuldigingen tegen hem en zegt dat het gerecht tegen hem wordt misbruikt.
Proces tegen Congolese oud-president Joseph Kabila begint in Kinshasa, in afwezigheid van de beklaagde
Rik Arnoudt
Gepubliceerd:
Joseph Kabila is oud-president en senator-voor-het leven. Hij wordt beschuldigd van "deelname aan een opstand, misdaden tegen de vrede en de menselijke veiligheid, doodslag met voorbedachten rade, verraad, verkrachting, foltering en deportatie en gewelddadige bezetting van Goma". Dat staat zo vermeld in de akte van beschuldiging die in de rechtbank is voorgelezen. Volgens de aanklagers speelt Kabila onder een hoedje met Rwanda en wil hij het wettelijke gezag in Kinshasa met geweld omverwerpen.
Kabila zou een van de oprichters zijn van de 'Alliance fleuve Congo', die wordt beschouwd als de politieke arm van rebellenbeweging M23, die met de steun van Rwanda grote delen van het oosten van Congo bezet houdt. Rwanda wordt ervan beschuldigd dat het op die manier de hand legt op de vele bodemrijkdommen in de streek.
Eerder deze maand hebben de Congolese regering en de rebellen een princiepsakkoord voor een staakt-het-vuren gesloten, onder bemiddeling van Qatar, maar in de praktijk zwijgen de wapens in Oost-Congo nog altijd niet.
Kabila riskeert de doodstraf
"De beslissing om meneer Kabila te vervolgen heeft niets te maken met een eerlijk proces", zegt Emmanuel Shadary, secretaris-generaal van de partij van Kabila. "Met een justitieapparaat dat niet onafhankelijk is, is een veroordeling nu al zeker. De rest is theater." Joseph Kabila riskeert te worden veroordeeld tot de doodstraf.
Joseph Kabila was 18 jaar lang president van Congo. Hij volgde zijn vader Laurent-Désiré Kabila op, nadat die in 2001 was vermoord. Hij was toen amper 29.
Hij werd democratisch verkozen in 2006. Tegenstanders beschuldigden hem van corruptie en zelfverrijking. Toen zijn 2e termijn in 2016 afliep, weigerde hij af te treden. Dat leidde tot dodelijke protesten.
Uiteindelijk kwamen er verkiezingen in 2018. Emmanuel Shadary was toen de kandidaat van Kabila, maar moest het afleggen tegen oppositiekandidaten Martin Fayulu en Félix Tshisekedi. Hoewel Fayulu het meeste stemmen had behaald, riep de kiescommissie Tshisekedi uit tot president, met de steun van Kabila. Achter de schermen bleef Kabila veel macht behouden en vormde hij eigenlijk een alsmaar groter wordende bedreiging voor de positie van president Tshisekedi.
Waarnemers zien het proces dat vandaag is begonnen als een poging om politiek af te rekenen met Kabila. In hoeverre dat het prille vredesproces in het oosten van het land in gevaar brengt, blijft voorlopig nog onduidelijk.
