Nederlands Openbaar Ministerie zit al een week zonder internet door hacking (en het kan nog weken aanslepen)

Vorige week vrijdag koppelde het Openbaar Ministerie zijn systemen van het internet, nadat het Nationaal Cyber Security Centrum gewaarschuwd had voor een "kwetsbaarheid" in het systeem. Het ging meer bepaald om het systeem waardoor medewerkers op afstand kunnen inloggen op het netwerk van het Openbaar Ministerie. 

Op dat moment was nog niet duidelijk of die fout in het systeem ook misbruikt was. Door het internet af te koppelen konden ICT'ers onderzoeken wat er precies aan de hand is en of er effectief iemand binnengedrongen was in de systemen. 

Wat blijkt: het Openbaar Ministerie is inderdaad gehackt, zo ontdekte het NRC. Of er ook informatie gestolen is, en om welke gegevens dat dan precies gaat, is nog niet duidelijk. Marthyne Kunst van het crisisteam vergelijkt het met een flatgebouw: "We hebben gezien dat de portiekdeur open is. Nu moeten we kijken of iemand in de woningen is geweest en meer nog, of ze ook in de kasten geweest zijn".

De gevolgen zijn niet min. Medewerkers kunnen bijvoorbeeld wel nog mailen met elkaar, maar niet met de buitenwereld. Ze kunnen ook alleen nog inloggen op kantoor, niet meer vanop andere plekken en de digitale systemen zijn maar beperkt toegankelijk. 

"We moeten weer veel printen en op papier de deur uitdoen", beschrijft Marthyne Kunst aan NOS. "We gaan eigenlijk jaren terug in de tijd", voegt ze bij VRT NWS toe. Dat gaat dan bijvoorbeeld over documenten bedoeld voor advocaten. Die moeten nu per post verstuurd worden, en de advocaten moeten ook ter plekke hun papieren indienen. "Het is veel moeilijker en duurt ook langer, iedereen heeft meer werk."

Dat veroorzaakt heel wat vertraging. "Het kan daardoor voorkomen dat rechtszaken niet door kunnen gaan", zegt Kunst. Hoe vaak dat al gebeurd is sinds vorige week, is niet duidelijk. Daar zijn momenteel nog geen cijfers van. Er zijn wel noodprocessen en er zijn afspraken gemaakt welke zaken voorrang moeten krijgen, maar zeker de zaken die nu binnenkomen en spoedzaken ondervinden gevolgen. 

De situatie kan bovendien nog weken duren, zegt het OM. "De oplossing is ingewikkeld en vergt tijd."

Ze moeten eerst zeker zijn dat het lek gedicht is en dat de hackers uit het systeem zijn. NRC kon de hand leggen op een interne toelichting waarin staat: "We mogen en kunnen geen enkel risico lopen om weer met het internet te verbinden zonder dat we weten dat de actor uit ons netwerk is. (...) Het is groots en meeslepend. Medewerkers staan sinds vorige week 24 uur per dag aan om het hack het hoofd te bieden."

De digitale systemen zullen stapsgewijs opnieuw opgestart moeten worden, eens het veilig is. Al zijn de eerste stappen wel al gezet: magistraten kunnen intussen wel weer dossiers raadplegen - wat eerst ook niet kon. 

Het onderzoek naar de hacking gaat intussen onverminderd verder. Het is voorlopig nog niet duidelijk wie er achter de hacking zit. Zijn het cybercriminelen die bijvoorbeeld geld willen verdienen door het OM af te persen? Of gaat het om spionage? Dat zal het verdere onderzoek nu moeten uitwijzen. 

Het is niet de eerste keer dat er een probleem opduikt met de systemen van het Openbaar Ministerie. Ook vorige maand waarschuwde het NCSC al dat er zwakke plekken zaten in het systeem. Eind maart werd het parket ook al even losgekoppeld door een storing. Toen bleek dat het niet om een aanval van buitenaf ging. Dat lijkt dus nu wel even anders.