7 op de 10 Belgische werknemers vinden dat er niet genoeg richtlijnen zijn rond het gebruik van AI op de werkvloer. Dat blijkt uit een rondvraag van HR-bedrijf Acerta. Nochtans is het gebruik van AI goed ingeburgerd, ongeveer de helft van de werknemers gebruikt het tijdens het werk. "Er is zeker geen onwil om AI-tools in te voeren of opleidingen te organiseren, maar veel bedrijven kijken een beetje de kat uit de boom."
Door de nieuwe Europese AI-verordening zijn bedrijven in Europa sinds februari verplicht om de AI-geletterdheid bij hun personeel te bevorderen. Elk bedrijf dat beslist dat AI gebruikt mag worden, moet ervoor zorgen dat werknemers weten hoe bepaalde AI-tools werken en wat de mogelijke risico's zijn. Maar uit een bevraging van HR-bedrijf Acerta bij 2.000 werknemers en 500 bedrijven blijkt dat ongeveer 7 op de 10 werkende Belgen vinden dat er niet genoeg richtlijnen zijn rond AI op de werkvloer.
Het gebruik van AI-toepassingen op de werkvloer is nochtans goed ingeburgerd in ons land. Cijfers van Eurostat toonden eerder al aan dat België in de EU bij de koplopers is qua gebruik van artificiële intelligentie op de werkvloer. En ook uit de bevraging van Acerta blijkt dat de helft van de werknemers een of meerdere AI-tools gebruikt voor zijn of haar job. 10,2 procent doet dat zelfs dagelijks.
Zo'n 43 procent van de ondervraagde werknemers geeft wel aan dat ze eigenlijk niet weten of het gebruik van artificiële intelligentie wel is toegestaan op hun werk. Nochtans is dat bij een meerderheid van de bedrijven wel zo: zo'n 53 procent van de werkgevers staat AI-tools toe onder bepaalde voorwaarden, iets meer dan 34 procent staat ze zelfs toe zonder beperkingen. Slechts 12 procent van de werkgevers verbiedt alle AI-tools.
1 op de 3 bedrijven gaf nog geen opleiding
Om het personeel voor te bereiden op de AI-evolutie, bieden heel wat bedrijven vandaag al opleidingen aan. Zo'n 40 procent van de ondervraagde ondernemingen bood vorig jaar opleidingen rond AI aan, en 24 procent plant dat om dit jaar nog te doen.
Maar ongeveer 35 procent heeft nog geen AI-opleidingen gegeven. Daar zijn ook een aantal ondernemingen bij die zeggen dat ze geen plannen hebben om trainingen en opleidingen te organiseren.
"We zien dat ondernemingen vooral nog een beetje de kat uit de boom kijken", zegt Ellen Van Grunderbeek, juridisch experte bij Acerta Consult. "Er is zeker geen onwil om AI-systemen te implementeren of om opleidingen te organiseren, maar veel bedrijven wachten nog wel wat af."
"Dat is een beetje uit onwetendheid omdat ze niet al te goed weten wat het wettelijk kader rond AI allemaal inhoudt. Maar ook een stukje uit onzekerheid, omdat ze zich graag laten leiden door voorbeelden uit hun omgeving of door sectorale initiatieven."
Toch zijn goede opleidingen wel noodzakelijk, vindt Van Grunderbeek. Er wordt heel wat vertrouwelijke en gevoelige informatie verwerkt via een AI-systeem, dus dan is het wel belangrijk dat werknemers weten hoe ze daarmee moeten omgaan, maar ook dat ze weten bij wie ze kunnen aankloppen als ze op een probleem stoten."
Volgens Van Grunderbeek is er bij de werknemers wel een grote "opleidingsappetijt". 60 procent van de werknemers is geïnteresseerd in opleidingen rond AI op de werkvloer. "Mensen voelen ook wel dat AI hier blijft, en dat ze daar zeker mee aan de slag moeten gaan."
"Ook oudere werknemers zijn geïnteresseerd", weet Van Grunderbeek. "Ongeveer de helft heeft interesse in een opleiding. We kunnen dit alleen maar toejuichen, en het is nu aan de bedrijven om hier werk van te maken."
Sancties voor wie verplichtingen niet naleeft
De verplichting van Europa om de AI-geletterdheid van werknemers te bevorderen, wil ook zeggen dat er sancties zijn voor bedrijven die dat niet doen. Vanaf 2 augustus gaat een nieuw onderdeel van de Europese verordening in werking, waaronder ook het sanctiemechanisme.
"Dat is een beetje een dubbel verhaal", weet Van Grunderbeek. "Enerzijds staan er in de verordening een aantal sancties die meteen kunnen worden opgelegd aan de organisaties. Maar voor de geletterdheid is het zo dat de lidstaten tegen 2 augustus een kader moeten uitwerken hoe ze zullen omgaan met sancties op onvoldoende geletterdheid."
Elke Europese lidstaat moet ook aanduiden welke instanties verantwoordelijk zullen zijn voor inspecties en controles bij organisaties. Maar zo'n nationaal kader zal er in ons land nog niet zijn tegen 2 augustus. "We verwachten dat het Belgisch systeem vorm zal krijgen in het najaar van dit jaar", aldus Van Grunderbeek.
