Sport Vlaanderen en wing- en windsurfclub aan het Schulensmeer in Lummen willen dat er een structurele aanpak van blauwalgen komt. Ze hebben daarover een brief geschreven naar Vlaams minister van Welzijn en Volksgezondheid Caroline Gennez (Vooruit). De club uit Lummen kan door de bacterie al voor het 2e jaar op rij geen kamp laten doorgaan op de eigen plas en stelt nu voor om de blauwalgen uit het water te scheppen of te bestrijden met driehoeksmosselen.
Mosselen als duurzame oplossing voor blauwalg? Vlaamse watersporters en windsurfers vragen minister Gennez om structurele aanpak
"De toestand is vrij dramatisch. Vorig jaar is het hele seizoen verloren gegaan en dit jaar gaat het dezelfde weg op", vertelt Steven Meert van de wing- en windsurfclub aan het Schulensmeer in Lummen. "Tot nu toe zijn waarden gemeten van boven de 300, terwijl je maar rond de 25 mag zitten. Veel beterschap lijkt dan ook niet meteen op komst."
Ondertussen zijn volgens Meert verschillende Vlaamse waterplassen geïnfecteerd waar windsurfers actief zijn. Het gaat onder meer om Provinciaal domein De Ster in Sint-Niklaas, het kanaal Roeselare-Leie en de Eglegemvijver in Mechelen. "Het is echt dramatisch aan het worden. Er moet naar structurele oplossingen gezocht worden."
De club is dan ook niet bij de pakken blijven zitten. Ze wordt naar eigen zeggen erg goed geholpen door het gemeentebestuur van Lummen. "Verder hebben we ook samengezeten met Sport Vlaanderen en Wind & Watersport Vlaanderen vzw. Samen met hen hebben we een brief geschreven naar Vlaams minister van Welzijn en Volksgezondheid Caroline Gennez."
14 dagen geleden is de 1e brief naar de minister verstuurd. Ondertussen heeft Meert nog geen antwoord gehad.
Oplossingen op korte termijn
Op korte termijn vraagt de club in Lummen om de blauwalgen zo veel als mogelijk uit het water te scheppen. "Zo kan je de huidige vervuiling sneller verminderen om sneller weer open te gaan. In Broechem heeft het al gewerkt. We hopen daarrond advies te krijgen."
Samen met de andere clubs wil Meert ook rond de tafel zitten met Gennez. "We willen constructief overleg over de strengheid en criteria van de huidige maatregelen, die in onze ervaring soms disproportioneel zijn en mogelijk nog worden verstrengd", klinkt het. "In Nederland blijft het soms wel toegelaten."
Een mengeling van stalen die om de 10 meter zijn genomen, kan representatiever zijn
Steven Meert, wing- en windsurfclub aan het Schulensmeer in Lummen
Zelf stellen de clubs voor om uitzonderingen te voorzien voor ervaren watersporters, gebaseerd op hun watersportpaspoort. Ook de manier waarop stalen genomen worden, moet anders.
"Bij ons gebeurt dat hoofdzakelijk aan de steigers, waar bacteriën zich ophopen. In het midden van het water, waar watersport doorgaat, is de situatie vaak veel gunstiger. Een mengeling van stalen die om de 10 meter zijn genomen, kan representatiever zijn."
Driehoeksmossel als oplossing op lange termijn?
Op lange termijn willen de watersportliefhebbers dat er meer geld vrij komt voor het zoeken naar een natuurlijke buffer tegen de bacterie. Dat geld kan dan bijvoorbeeld gaan naar universiteiten.
"In 2024 is onderzoek verschenen in Antwerpen van een onderzoeker die nu aan de KU Leuven werkt. Hij heeft onderzocht of driehoeksmosselen een middel kunnen zijn in de strijd tegen blauwalgen. We hopen dat dat project voortgezet kan worden in het Schulensmeer."
Meert legt eenvoudig uit hoe de mosselen kunnen helpen. "Tijdens het onderzoek zijn de mosselen in containers gestoken. Die worden dan in het water gehangen. Water stroomt door de containers en de mosselen voeden zich met de blauwalg. Ze halen ook het gif uit het water dat de blauwalgen produceren."
De mosselen kunnen op grote schaal dus misschien een oplossing zijn. Maar Meert beseft dat er wel een kanttekening bij de onderzoekspiste geplaatst moet worden. "De mossel is een exoot. We zullen met Natuurpunt moeten bekijken hoe we de mossel kunnen inzetten in natuurgebieden. Met de afgesloten containers zijn de mosselen wel onder controle te houden."
"Op zich zijn de mosselen een goede gedachte", vertelt Froukje Rienks van het Nederlands Instituut voor Ecologie. Daar hebben ze jaren geleden al het nut van de mosselen onderzocht. "Maar het is geen duurzame oplossing. Na enkele jaren moet je de mosselen weer opnieuw uitzetten, omdat ze zich niet goed kunnen voortplanten door de slechtere waterkwaliteit. Bovendien kunnen ze als invasieve exoot problemen veroorzaken. In Nederland mogen we ze niet meer inzetten."
Hoe is dat onderzoek met de mosselen in Nederland verlopen?
Op lange termijn is er volgens Rienks maar 1 oplossing. "Per meer of waterweg moet je bekijken hoe je minder voedingsstoffen in het water terecht laat komen. Denk dan aan minder mest of ganzenpoep in je water laten zitten", besluit Rienks.
Vlaamse Milieumaatschappij: "Waterkwaliteit verbeteren is enige aanpak"
"Blauwalgen zijn bacteriën die heel hardnekkig zijn. Zodra ze in een vijver zitten, zijn ze heel moeilijk weg te krijgen", zegt Katrien Smet van de Vlaams Milieumaatschappij.
"Ze voeden zich met een teveel aan nutriënten in het water. Dat kan bijvoorbeeld lokaas van vissers zijn, maar ook afkomstig zijn van afstromend water van akkers of ongezuiverd afvalwater dat er terechtkomt."
"Het Schulensmeer bestaat natuurlijk uit een gigantische hoeveelheid water. Er zouden dus heel wat mosselen nodig zijn als je het water op die manier wil zuiveren", zegt Smet. "Ik denk dat de enige echte aanpak het verbeteren van de waterkwaliteit is, bijvoorbeeld door de vervuiling van het water te beperken."
Kamp wijkt deze zomer uit naar Nederland
Voor het kamp van begin augustus trekt de Lummense club naar de Brouwersdam in Nederland. Dankzij hun sponsor kan de club er voordelig een kamp organiseren. "Onze eigen monitoren zullen er ook lesgeven om hun persoonlijke begeleiding verder te kunnen zetten", laat Meert nog weten.
De inschrijvingen voor de noodoplossing zijn pas geopend. Het is de bedoeling dat er per kamp 20 tot 30 jongeren meegaan. "De omstandigheden daar zijn erg goed. Er is meer wind en we krijgen nieuw materiaal van onze sponsor", besluit Meert nog.
WWSV: "Globale aanpak nodig"
Wind & Watersport Vlaanderen heeft het probleem rond blauwalg al meermaals aangekaart bij Sport Vlaanderen en de kabinetten van Sport en Openbare werken.
"Diverse organisaties, provincies zijn met de problematiek bezig, maar er is geen gezamenlijk overleg en de informatie wordt niet overal gedeeld. Er wordt te veel naast elkaar gewerkt. Sport Vlaanderen kan hier een trekkende rol in spelen", zegt algemeen directeur Alain Lescrauwaet.
WWSV stelt ook voor om te focussen op zogenoemde quick-wins, zoals het verplaatsen van watersportzones bij een besmetting, de snelheid van staalnames verbeteren en het inschakelen van universiteiten die mee helpen zoeken naar oplossingen.
Burgemeester van Lummen Luc Wouters (CD&V) laat alvast weten dat hij het werken met verschillende zones in het water, om zo blauwalgen te vermijden, te riskant vindt.
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd:
