De Taliban hebben Afghaanse burgers die zijn uitgezet uit Pakistan en Iran mishandeld, gearresteerd en bedreigd vanwege hun identiteit of persoonlijke verleden. Dat blijkt uit een nieuw rapport van de Verenigde Naties.
Teruggekeerde Afghanen worden mishandeld en bedreigd door Taliban, zegt VN-rapport
Trees Vanhoutte
Gepubliceerd:
Volgens het nieuwe rapport zijn Afghaanse burgers die terugkeren naar hun land het slachtoffer geworden van ernstige mensenrechtenschendingen. Getuigen in het rapport spreken van foltering, willekeurige arrestaties, mishandeling en bedreigingen. Sommigen van hen zijn ondergedoken of gevlucht uit vrees voor represailles van de Taliban.
Zowel Pakistan als Iran zetten miljoenen Afghanen uit die volgens hen illegaal in hun landen verblijven. De Afghaanse autoriteiten riepen landgenoten eerder op om terug te keren en beloofden amnestie voor wie het land had verlaten na de machtsovername door de Taliban in 2021. Maar mensenrechtenorganisaties en de VN waarschuwen dat sommige terugkeerders gevaar lopen.
Gevaar voor vrouwen en voormalige regeringsmedewerkers
Volker Türk, Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN, benadrukt dat niemand zou mogen worden teruggestuurd naar een land waar hij of zij gevaar loopt vanwege identiteit of persoonlijke achtergrond. Vooral vrouwen en meisjes lopen extra risico, aldus Türk: "Zij worden onderdrukt louter vanwege hun geslacht."
Sinds de Taliban opnieuw aan de macht zijn, wordt de vrijheid van vrouwen en meisjes in Afghanistan steeds verder ingeperkt. Meisjes kunnen maar tot het 6e leerjaar naar school en vrouwen mogen bepaalde jobs - zoals arts - niet meer uitoefenen. Vrouwen mogen ook niet in een auto zitten zonder een mannelijke begeleider en zelfs zingen of praten in het openbaar is voor vrouwen verboden.
Maar ook oud-medewerkers van de voormalige regering lopen gevaar. Onlangs kwam nog aan het licht dat de Britse regering 4.500 Afghanen naar het Verenigd Koninkrijk heeft gehaald nadat hun gegevens naar buiten waren gekomen door een grootschalig datalek. Het ging daarbij om Afghanen die hadden samengewerkt met het Britse leger en van wie de overheid bang was dat de Taliban een wraakcampagne tegen hen zouden beginnen.
Een voormalig regeringsfunctionaris vertelde aan de VN dat hij bij zijn terugkeer in 2023 werd gearresteerd en zwaar gemarteld met stokken, kabels en waterboarding. Dat laatste is een techniek waarbij een doek over het gezicht wordt gelegd, waar water over wordt gegoten. Hij werd ook geconfronteerd met een schijnexecutie.
De VN waarschuwt dat ook mensen met bepaalde beroepen, zoals journalisten en mensenrechtenactivisten, niet veilig zijn in Afghanistan.
De Taliban reageren ontkennend op het VN-rapport. Ze beweren dat terugkeerders juist goed worden opgevangen en dat ze hulp krijgen bij administratie, transport, hervestiging en juridische ondersteuning. De Afghaanse binnenlandse veiligheidsdienst zou zelfs zorgen voor een "warm welkom".
Onzekere toekomst voor Afghanen in diaspora
Sinds de overname van de Taliban in 2021 zijn miljoenen Afghanen op de vlucht. In buurlanden Iran en Pakistan worden ze nu massaal uitgezet, terwijl ook in het Westen de opvangmogelijkheden steeds beperkter worden.
In de Verenigde Staten verloren begin deze week duizenden Afghanen hun tijdelijke bescherming tegen uitzetting. Een federale rechter oordeelde dat de beslissing van de regering-Trump om de status te beëindigen, mag doorgaan. Amerikaanse migratiediensten stellen dat de situatie in Afghanistan "verbeterd" is. Die conclusie wordt door hulporganisaties fel betwist.
Bovendien ligt het hervestigingsprogramma voor Afghaanse vluchtelingen sinds januari stil, en een inreisverbod voor Afghanen maakt het voor velen vrijwel onmogelijk om nog naar de VS te migreren.
Ook Duitsland heeft al mensen uitgezet naar Afghanistan, ondanks dat het land geen diplomatieke banden heeft met de Taliban. Volgens de overheid gaat het enkel over Afghaanse mannen met een zwaar crimineel verleden.
In ons land krijgt maar 1 op de 3 Afghaanse asielzoekers effectief asiel. Geweigerde asielzoekers krijgen het bevel om het grondgebied te verlaten, maar kunnen niet worden gedwongen terug te keren.
