Katholieke chatbot wil jongeren helpen met levensvragen: "Willen een tegengewicht bieden tegen radicale ideeën"

'Talk to God', 'Brother Junaid' ... Wie een beetje googelt vindt allerlei religieuze of zelfs 'goddelijke' chatbots, de ene gemaakt door een religieuze organisatie, de andere vermoedelijk met iets minder serieuze bedoelingen. Nieuw in het rijtje: VIA, de eerste Belgische katholieke ChatGPT.

Kamino lanceerde die naar eigen zeggen omdat jongeren steeds vaker antwoorden zoeken op het internet, ook op levensvragen. "Enerzijds zie je uit Franse studie dat 45% van de "nieuwe" gelovigen aangeeft dat hun allereerste contacten rond geloven online zijn", zegt directeur Sofi Van Ussel.

"Anderzijds zie je toenemende bewegingen zoals de manosphere, politiek (vaak uit Amerika) die hun overtuigingen en handelen staven vanuit het christendom. Waardoor jongeren die zoekend zijn fout geïnformeerd worden." VIA moet daar een tegengewicht in bieden.

En inderdaad, wie enkele vragen intikt, zal weinig oordeel merken. Vragen over relaties ("Ik ben homo, wat nu?" of "mijn lief heeft mij bedrogen, wat moet ik doen?") leveren antwoorden op met vooral veel begrip en weinig oordeel, in tegenstelling tot sommige bestaande bots in het Engels. "Iemand wil dat ik me bekeer tot de islam, wat moet ik doen?" wordt ook zacht beantwoord met een pleidooi voor religieuze vrijheid en dialoog.

Maar of de grote zorgen van de jeugd daarmee beantwoord worden, is minder zeker. "Komt er een nieuwe wereldoorlog?" wordt afgeblokt met "Het spijt me, maar dit valt buiten mijn expertise". De bot nodigt uit om contact op te nemen met Kamino.

Dat was een bewuste keuze. VIA is niet gevoed met zo ongeveer het hele internet, zoals veel chatbots wél zijn, maar enkel met de visie van Kamino en documenten uit de Kerk. "Hij is gevoed met content die we zelf gecontroleerd hebben", zegt Van Ussel. "Via zal steeds terugvallen op de door ons vastgelegde bronnen en de informatie steeds met de nodige nuance meegeven."

Geen alwetende God achter de computer dus. "Als Via het antwoord niet kan vinden op basis van de bronnen, geeft de bot dat ook eerlijk mee. Enkele jongeren probeerden het systeem al uit, en merkten dat snel. "Sommige probeerden hun huiswerk ermee te maken, maar dat is niet gelukt", lacht Van Ussel.

Via zal dus niet zomaar beginnen hallucineren, een gekend risico bij chatbots. Met de huidige technologieën kramen die af en toe onzin uit, een verkeerde som van alle info die AI raadpleegt. En de bekendste chatbots bakken er ook weinig van als je ze om een factcheck vraagt.

Nog zo'n risico is dat mensen een chatbot als persoon gaan aanschouwen, het zogenaamde "Eliza-effect". "VIA is geen vriendje voor mensen die zich eenzaam voelen. Voor ons blijft de ontmoeting tussen mensen heel belangrijk. VIA is wel een laagdrempelige en veilige plek waar jongeren hun vragen kunnen stellen over geloven, maar het is geen plaatsvervangende mens."