Bijna een jaar geleden begon in Frankrijk het proces-Pelicot, over de jarenlange verkrachting door tientallen mannen van Gisèle Pelicot. En hoewel Franse politici toen van alles beloofden, is er sindsdien nog nauwelijks iets gebeurd. Actieplannen worden niet uitgevoerd en wetten en maatregelen zijn nog steeds niet van kracht.
Ondanks verontwaardiging en beloftes: nieuwe Franse wetten na proces-Pelicot laten nog altijd op zich wachten
Frank Renout
Gepubliceerd:
"Het is abnormaal dat er nog niets is gebeurd. President Macron hoeft alleen maar zijn handtekening te zetten. Hoe ingewikkeld kan het zijn om even een pen te pakken en dat te doen?", zei Assemblée-lid Sandrine Josso tegen tv-zender BFM.
Zij kwam, mede naar aanleiding van de zaak-Pelicot, met een plan om het drogeren van slachtoffers aan te pakken. Gisèle Pelicot werd jarenlang door haar man gedrogeerd en daarna, terwijl ze buiten bewustzijn was, verkracht. Politica Sandrine Josso stelde voor om het voor slachtoffers makkelijker te maken om zich medisch te laten testen op onvrijwillig toegediende drugs. Met het medische ‘bewijs’ dat ze zijn gedrogeerd zouden slachtoffers ook sneller aangifte doen.
Dat plan is al vijf maanden geleden aangenomen in het Franse parlement en zou op 1 juli worden ingevoerd. "Het is nu bijna augustus en er is nog steeds niets gebeurd", aldus Josso. Het ministerie van Volksgezondheid liet in een reactie weten dat het plan is voorgelegd aan specialisten voor advies. Pas dit najaar wordt het waarschijnlijk ook echt van kracht.
Is Frankrijk echt veranderd?
En het is niet het enige plan dat (nog) niet werd uitgevoerd of dat bleef hangen in de bureaucratische molen. En dat is opvallend, want de rechtszaak-Pelicot leidde vorig jaar tot verontwaardigde reacties in Frankrijk en ver daarbuiten.
Een groep van meer dan 100 linkse Franse parlementariërs publiceerde een open brief in Le Monde: "Beste Gisèle Pelicot, u bent een heldin en we hebben u gehoord." De Franse voorzitster van het parlement Yaël Braun-Pivet schreef op X: "Dankuwel, mevrouw Pelicot. De wereld is niet meer hetzelfde dankzij u." In de pers werd geschreven over "de rechtszaak die Frankrijk heeft veranderd".
Maar dat blijkt – bijna een jaar na de start van de rechtszaak – dus tegen te vallen. In november vorig jaar beloofde toenmalig premier Michel Barnier een grootschalig plan om geweld tegen vrouwen aan te pakken. Daar is vervolgens weinig meer van vernomen. Zelfs de zoon van Gisèle Pelicot verscheen een maand later op tv met de oproep aan de politiek om het niet bij mooie woorden te laten.
Deze maand deden tientallen feministische en vrouwenorganisaties nog een dringende oproep: de geplande bezuinigingen van premier Français Bayrou, de opvolger van Michel Barnier, zouden de strijd tegen seksueel geweld in gevaar brengen. "Opvanghuizen en hulporganisaties kunnen nu al nauwelijks alle hulpvragen van slachtoffers aan. Met de nieuwe bezuinigingen wordt zelfs het voortbestaan van die organisaties bedreigd."
Momentum misgelopen
Het Franse parlement heeft inmiddels wel een wet aangenomen om verkrachting juridisch gezien strenger te formuleren, zodat daders sneller kunnen worden aangepakt. Als iemand geen instemming verleent voor seks is per definitie sprake van verkrachting, staat in die wettekst.
Vroeger waren onder meer het gebruik van geweld en dwang criteria voor verkrachting. Daar is nu dus aan toegevoegd dat iemand expliciet toestemming moet geven voor seks. "Als je zwijgt, stem je niet langer automatisch toe. Iemand moet expliciet ‘ja’ zeggen", aldus minister Aurore Bergé. Zonder nadrukkelijke instemming is seks volgens de wet verkrachting.
Voor velen is de zaak-Pelicot nu – een jaar later – al weer iets van lang geleden
De Franse regering sprak van een ‘grote doorbraak’ nadat de wet vorige maand door allebei de kamers van het parlement was goedgekeurd. Maar: ook deze wet treedt voorlopig niet in werking. De Senaat besloot namelijk om een minimaal aantal woorden in de wettekst te veranderen. En daarom moet nu over de complete wettekst opnieuw worden gestemd door een gezamenlijke commissie van de Eerste en Tweede Kamer. En dat zal ook pas dit najaar gebeuren.
Met het gebrek aan maatregelen lijkt de Franse politiek het momentum te zijn misgelopen. Vorig jaar bleek uit een peiling dat maar liefst 80 procent van de Fransen – vrouwen en mannen – vond dat de zaak-Pelicot een aanleiding was om actie te ondernemen. Inmiddels is er een nieuwe regering en wordt er fors bezuinigd, waar alle Fransen in het dagelijkse leven de effecten van zullen merken. Voor velen is de zaak-Pelicot nu – een jaar later – al weer iets van lang geleden.
