De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zal een nieuw wetsvoorstel voorleggen aan het parlement dat de onafhankelijkheid van de anticorruptiediensten moet garanderen. Eerder was een wet aangenomen die volgens critici de overheid de macht gaf om tussen te komen in corruptiezaken. Dat leidde tot veel kritiek en protest.
Zelensky maakt bocht na protest: nieuw wetsvoorstel moet onafhankelijkheid van anticorruptiediensten garanderen
Het Oekraïense parlement heeft gisteren een wet aangenomen die het toezicht op 2 belangrijke anticorruptie-agentschappen zal verscherpen. Concreet gaat het over de nationale anticorruptiebrigade NABU en de vervolgingsinstantie SAPO. Ze worden door de wetswijziging onder direct gezag geplaatst van de procureur-generaal. Die wordt door president Zelensky benoemd.
Zelensky zelf ondertekende enkele uren later het besluit. Critici vreesden dat de regering daardoor kon tussenkomen in corruptiezaken op hoog niveau en dat zo de democratie in het land in gevaar kwam.
Nationale betogingen
De beslissing leidde tot manifestaties tegen de regering. In de hoofdstad Kiev gingen duizenden mensen de straat op, net als in de westelijke stad Lviv en de havenstad Odessa. Het gaat om de eerste grote protesten tegen de regering sinds de Russische inval in februari 2022.
Demonstranten droegen borden met teksten als "Veto tegen de wet" en "Bescherm het anticorruptiesysteem, bescherm de toekomst van Oekraïne".
"Oekraïne heeft veel minder middelen dan Rusland in deze oorlog", zei Ihor Lachenkov, een bloggende activist die op zijn sociale media mensen aanspoorde deel te nemen aan het protest. "Als we ze misbruiken, of erger nog, ze in de zakken van dieven laten belanden, nemen onze kansen op overwinning af. Al onze middelen moeten naar de strijd gaan."
Oleh Symoroz, een veteraan die in de oorlog twee benen verloor en aan het protest deelneemt, is woedend. "In plaats van een voorbeeld te stellen van nultolerantie voor corruptie, gebruikt de president zijn macht om controle te krijgen over strafzaken waarbij zijn bondgenoten betrokken zijn."
De grootste betoging vond plaats in Kiev:
Ook ongerustheid bij bondgenoten
Ook de Europese Unie geeft aan bezorgd te zijn over de wet. Het bestrijden van corruptie is cruciaal voor de poging van Oekraïne om lid te worden van de Europese Unie en aanspraak te kunnen blijven maken op miljarden euro's aan westerse hulp.
In een bericht op X noemde de EU-commissaris voor Uitbreiding, Marta Kos, de ontwikkelingen "een serieuze stap terug". "Onafhankelijke instanties zoals NABU en SAPO zijn essentieel voor het EU-pad van Oekraïne. De rechtsstaat blijft centraal staan in de toetredingsonderhandelingen met de EU."
De Oekraïense tak van de internationale anticorruptie-organisatie Transparency International bekritiseerde het besluit en zei dat het een van de belangrijkste hervormingen ondermijnt sinds de Maijdanrevolutie in 2014 en het vertrouwen van internationale partners schaadt.
Zelensky rechtvaardigde aanvankelijk de nieuwe wet. "Er moet meer gerechtigheid komen. Natuurlijk zullen NABU en SAPO hun werk voortzetten. Het is ook belangrijk dat de procureur-generaal zich inzet om ervoor te zorgen dat degenen die de wet overtreden echt ter verantwoording worden geroepen. Dit is wat Oekraïne echt nodig heeft."
Op X liet Zelensky weten dat hij inmiddels gesprekken met de betrokken diensten heeft gevoerd. Hij kondigde eveneens een "diepgaande werkvergadering" voor volgende week aan. Binnen 2 weken moet er een gezamenlijk plan op poten staan.
Zelensky maakt bocht
President Volodymyr Zelensky heeft nu aangekondigd dat hij een nieuw wetsvoorstel zal indienen bij het parlement. Dat komt als reactie op al de kritiek over een beperking van de autoriteit van anticorruptieorganen.
In zijn avondlijke toespraak benadrukte Zelensky dat de onafhankelijkheid van deze instanties gewaarborgd blijft, stellende dat "alle standaarden voor de onafhankelijkheid van anticorruptie-instellingen van kracht zullen zijn".