Nederland mag alleenstaande mannelijke asielzoekers niet terugsturen naar ons land: "België kan hen niet van bed, bad en brood voorzien"

Normaal gesproken mogen Europese landen asielzoekers terugsturen naar het land waar ze zich als eerste hebben gemeld. Dat is geregeld in de zogenoemde Dublinverordening, die moet voorkomen dat een asielzoeker in meerdere landen een aanvraag indient.

Volgens de Raad van State in Nederland lopen alleenstaande mannen in België echter het reële risico dat zij op straat terechtkomen en niet worden voorzien in "hun meest elementaire levensbehoeften van bed, bad en brood". Dat is in strijd met de mensenrechten, stelt de Raad, en daarom moet Nederland de asielaanvraag van deze mannen zelf in behandeling nemen.

Over hoeveel asielzoekers het exact gaat, is niet bekend. Volgens het Nederlandse Algemeen Dagblad heeft Nederland vorig jaar 2.200 mensen teruggestuurd naar een ander EU-land, waarvan meer dan driekwart naar Duitsland, Frankrijk, Spanje en Oostenrijk. De rest ging naar 'overige landen', waaronder België.

In maart 2024 oordeelde de Nederlandse Raad van State nog dat zijn minister van Asiel en Migratie asielzoekers wél mocht terugsturen naar ons land. Toen werd nog aangenomen dat België aan verbeteringen in de opvang werkte. Uit recente informatie blijkt echter "dat die verbeteringen zijn uitgebleven, en dat er ook geen uitzicht is op uitbreiding van de opvangcapaciteit".

Het tekort aan opvangplekken voor alleenstaande mannelijke asielzoekers is niet langer tijdelijk maar is structureel geworden, klinkt het. Ook is het onduidelijk of ze terechtkunnen bij noodopvang of daklozenopvang. Daarnaast krijgen ze in ons land geen goede rechtsbescherming: "Uitspraken van rechters worden niet nageleefd en opgelegde dwangsommen blijven onbetaald".

De Nederlandse Raad oordeelt dan ook dat"de Belgische autoriteiten onvoldoende doen om de opvang- en beschermingsproblemen op te lossen" en spreekt over "een systeemfalen". Het AD noemt "een ongekend harde uitspraak over ons buurland".

Volgens Fedasil, het Belgisch federaal agentschap voor de opvang van asielzoekers, staan er momenteel 1.800 mannen op de wachtlijst. "Zij worden geleidelijk aan uitgenodigd. Het aantal daalt al enkele maanden, velen krijgen tijdelijk opvang in de centra voor daklozen in Brussel".

"Dit is een moeilijke zaak voor zowel België als voor ons buurland", zegt minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) in een schriftelijke reactie. "Ik heb een asielcrisis geërfd. Dit land neemt vandaag al meer verantwoordelijkheid op dan proportioneel is binnen Europa. Onze samenleving kan dit niet meer dragen."

Van Bossuyt wijst erop dat er geen sprake is van 'onverschilligheid', zoals het Arrest stelt, maar van jarenlange structurele overbelasting. "Daarom zetten we nu resoluut in op een beleid dat inzet op 3 pijlers: het beperken van de instroom, het verhogen van de uitstroom en het tegengaan van misbruik van de asielprocedure. Dat is nodig om humane bescherming te kunnen bieden aan wie er wel recht op heeft."

De minister geeft nog mee dat de huidige wachtlijst voor alleenstaande mannen die geen opvang kunnen krijgen inderdaad aan het slinken is, en dat de eerstvolgende voor de opvang uitgenodigd wordt zodra er een plaats is in het reguliere opvangnetwerk.