Van "weinig respect" tot "terugkeren naar de natuur": gemengde reacties op pleidooi voor 'composteren van overledenen'

Begraven, cremeren, of het lichaam afstaan aan de wetenschap: dat zijn in een notendop de mogelijkheden na een overlijden. Dit jaar wordt ook tijdens een proefproject resomatie, of watercrematie, getest, waarbij het lichaam van een overledene opgelost wordt in een chemische vloeistof.

Maar Vlaams Parlementslid en Leuvens schepen voor Begraafplaatsen Bieke Verlinden wil de keuze nog verbreden. Zij pleit voor 'veraarden' of 'humaan composteren'. Dit gebeurt in een speciaal ontworpen installatie, waar het lichaam samen met organisch materiaal, zoals bladeren, hooi of mos wordt afgebroken door micro-organismen. Na enkele maanden ontstaat compost, die kan gebruikt worden als bodemverbeteraar. Het is volgens Verlinden veel duurzamer dan begraven of cremeren. 

Maar zitten mensen daar wel op te wachten? "Zeg nooit nooit, maar ik weet niet of veel mensen daarvoor zullen openstaan", zegt Gilbert Pues van Begrafenissen Pues uit Herent. "Het woord composteren doet automatisch denken aan afvalverwerking in de tuin, aan een hoopje dat je maakt om te gebruiken als mest. Ik zie dat toch niet meteen gebeuren met de oma of de opa. Naar mijn aanvoelen, maar dat is persoonlijk, getuigt dat van weinig respect voor de overledenen."

Al verandert de tijdsgeest natuurlijk: 30 jaar geleden stonden veel mensen ook weigerachtig tegenover de nieuwe trend van het cremeren, terwijl dat intussen helemaal is ingeburgerd. "Dat klopt", zegt Gilbert Pues, "maar met as wordt heel zorgvuldig omgesprongen. Alles kan worden getraceerd, en de mogelijkheden wat de nabestaanden met de as kunnen doen, zijn legio."

Nabestaanden kunnen inderdaad kiezen om de as uit te strooien, op een strooiweide of bijvoorbeeld op zee, om de urne op een begraafplaats te zetten of thuis te bewaren. "De as kan zelfs verwerkt worden in een juweeltje", voegt hij er nog aan toe. "Hoe dan ook: je hebt controle over wat er met de as gebeurt, wat niet het geval is met humaan composteren."

Maar niet alle uitvaartverzorgers zijn het met Pues eens. Sandra De Haes van Uitvaartzorg Op Eigen Wijze uit Schriek, bij Heist-op-den-Berg, vindt het 'veraarden' net een heel mooi idee. "Het voelt als de meest pure manier om in verbinding te blijven met de natuur", zegt ze. "Op die manier leiden we onszelf terug naar de natuur, zoals we gekomen zijn. De mensen die bij mij terechtkomen, zijn daar echt naar op zoek", vertelt ze. 

"Vaak zijn het mensen die heel bewust bezig zijn met natuur en duurzaamheid, die bewust in het leven staan. Zij kiezen voor de 'korte keten', voor een manier van sterven die past bij hoe ze hebben geleefd, zonder tussenkomst van techniek. Ze vinden het een rustgevend idee dat ze voeding voor de natuur kunnen worden."

Op enkele plaatsen in Vlaanderen bestaan al natuurbegraafplaatsen, waar overledenen op een natuurlijke manier kunnen worden begraven, met bioafbreekbare kisten en urnen en zonder gedenktekens. "Maar bij 'veraarden' wordt de natuur nog wat extra ondersteund zodat het proces van vergaan sneller gebeurt", weet Sandra. 

Het resomeren, het oplossen in water dus, daar zijn zowel Gilbert Pues als Sandra De Haes minder voor te vinden. "Minder natuurlijk", vindt Sandra, terwijl het Gilbert doet denken aan 'de perfecte misdaad'.