Voor het eerst een rode lijst voor wilde bijen: bijna 1 op de 3 soorten in Vlaanderen bedreigd

"Verontrustend", zo noemt Natuurpunt de resultaten van de eerste Vlaamse Rode Lijst voor wilde bijen. Minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) noemt ze dan weer "een wake-upcall".

Op de rode lijst staat welke bijen bedreigd zijn en welke maatregelen genomen kunnen worden om de bestuivers te beschermen. Het is de eerste keer dat Natuurpunt en het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek zo'n overzicht hebben gemaakt. 

Uit de cijfers blijkt dat 10 procent (35 soorten) van de inheemse bijensoorten al is verdwenen. Ook is 30 procent (101 soorten) bedreigd of kwetsbaar. Daarnaast is 12 procent (40 soorten) bijna in gevaar, maar 44 procent (148 soorten) wordt momenteel als niet in gevaar beschouwd. Over de overige 5 procent (16 soorten) is er niet voldoende informatie. 

Opvallend: onze bijen gaan vooral achteruit in natuurlijke leefgebieden, zoals heide, graslanden, bossen en aan de kust. In de steden nemen ze dan weer toe, omdat enkele soorten zich aangepast hebben aan stedelijke omgevingen. 

Dankzij de rode lijst hebben natuurbeschermers nu een centraal overzicht waarmee ze doelgerichte acties kunnen ondernemen om bijen te redden. "Eindelijk hebben we een lijst die volgens internationaal erkende methodieken is vastgelegd", zegt Samuel De Rycke van de wilde bijen en wespenwerkgroep van Natuurpunt.

"Nu weten we welke soorten écht bedreigd zijn in Vlaanderen en moeten we niet meer vanuit een buikgevoel spreken. We weten concreet welke soorten het moeilijk hebben, waardoor we concrete maatregelen kunnen nemen."

De data is er, hoog tijd dus om maatregelen te nemen, vindt Natuurpunt. Ook voor Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) is het een 'wake-upcall'. "De bijen zijn onmisbaar voor onze ecosystemen en voedselproductie, daarom hebben we een concreet actieplan om de weerbaarheid van bijen te versterken. Dat vandaag bijna de helft van de soorten in Vlaanderen bedreigd is, is een duidelijke wake-upcall"

"Heel concreet: we hebben meer bloemen en bijenhabitats nodig, daarnaast moeten we bewuster omgaan met gewasbescherming en natuur en landbouw samenbrengen om meer kansen te geven voor de wilde bij. Vlaanderen neemt deze uitdaging ernstig, en dit is een belangrijke stap om onze bestuivers beter te beschermen."

Naast de Vlaamse maatregelen, kan iedereen zijn steentje bijdragen om onze bijen te redden. Zo roept Natuurpunt op om veel wilde planten en bloemen aan te leggen in je tuin en om geen pesticides te gebruiken. "Daarnaast kan je deelnemen aan de Insectenzomer van Natuurpunt. Als je met onze app Obsidentify bijen in je tuin scant, kan je kijken welke soorten in jouw tuin of omgeving voorkomen", geeft De Rycke mee. 

Een (klein) lichtpuntje: in Limburg doen de wilde bijen het iets beter dan in de rest van Vlaanderen. "Het is een groene provincie met heel wat natuurgebieden en landschappen, maar dus ook heel wat hotspots voor de bestuivers. Denk maar aan de mijnterrils, dat zijn stenige warme plaatsen met heel wat bloemen en nestgelegenheden. Ook aan de Grensmaas doen bijen het bijvoorbeeld redelijk goed."