De Amerikaanse regering heeft meer dan 240.000 pagina's aan documenten vrijgegeven over de moord op de Afro-Amerikaanse burgerrechtenactivist Martin Luther King. De familie van King is kritisch over de vrijgave en historici reageren lauw.
Amerikaanse regering geeft documenten vrij over moord op Martin Luther King, familie is kritisch
Trees Vanhoutte
Gepubliceerd:
De directeur van de Amerikaanse Nationale Inlichtingendiensten Tulsi Gabbard maakte maandag bekend dat de overheid 240.000 pagina's aan documenten over de moord op de zwarte dominee en burgerrechtenactivist Martin Luther King Jr. in 1968 heeft vrijgegeven.
Wie was Martin Luther King?
Martin Luther King Jr. (1929–1968) was een Amerikaanse dominee die het belangrijkste gezicht van de Amerikaanse burgerrechtenbeweging werd in de jaren 60.
In zijn befaamde 'I have a dream'- toespraak tijdens de Mars op Washington in 1963 sprak King over hoe hij ervan droomde om in een Amerika zonder racisme te leven.
King speelde een sleutelrol in de goedkeuring van de Civil Rights Act (1964) die een einde maakte aan de segregatie in het zuiden van de VS, en bij de Voting Rights Act (1965) die discriminatie bij het stemmen verbood.
Op 4 april 1968 werd hij vermoord in Memphis, Tennessee, waar hij steun bood aan stakende zwarte vuilnisophalers. Zijn dood leidde tot massale protesten en diepe nationale rouw. Zijn vermoedelijke moordenaar, James Earl Ray, werd pas 2 maanden later gevat.
De documenten waren al sinds 1977 gerechtelijk verzegeld en zijn nu voor het eerst digitaal toegankelijk via het Nationaal Archief van de VS. Volgens de Amerikaanse overheid is de publicatie een "overwinning voor de transparantie".
De Amerikaanse president Donald Trump beloofde tijdens zijn kiescampagne vorig jaar al om de documenten vrij te geven, net zoals documenten over de moord op voormalig president John F. Kennedy in 1963. In maart werden die documenten al vrijgegeven.
Geen grote onthullingen
De vrijgave van de documenten betekent vooral een nieuwe stroom aan materiaal voor onderzoekers, journalisten en historici. Of ze daarmee ook echt dichter bij de waarheid komen, blijft onzeker.
Volgens King-biograaf David Garrow bevat de vrijgegeven collectie weinig echt nieuwe informatie. Veel documenten waren al eerder gedeeld, andere zijn volgens hem nauwelijks leesbaar door veroudering of gebrekkige digitalisering.
De publicatie omvat verslagen van ondervragingen, tips van het publiek, vragen van de CIA over King’s anti-oorlogsretoriek en zelfs James Earl Ray’s inschrijvingen voor danslessen.
Wat ontbreekt zijn de meest explosieve stukken: de originele FBI-tapes en opnames van King’s gesprekken, die onder gerechtelijk zegel blijven tot 2027. Die tapes maken deel uit van de spionagecampagne die de FBI – onder leiding van directeur J. Edgar Hoover – voerde in een poging King te discrediteren, onder meer via beschuldigingen over zijn privéleven.
Volgens historici moet dat materiaal - als het vrijgegeven wordt - uiterst kritisch bekeken worden: "Veel ervan was bedoeld om Hoover te plezieren", zegt politicoloog Larry Sabato tegen de Amerikaanse krant The New York Times. "Hij wilde koste wat kost ‘vuil’ vinden over MLK."
Familie is kritisch
De twee nog levende kinderen van Dr. King, Bernice (62) en Martin Luther King III (67), kregen vooraf toegang tot de documenten. Ze roepen onderzoekers en het publiek op om de documenten "met empathie, terughoudendheid en respect" te behandelen.
In een gezamenlijke verklaring uitten ze hun afkeer van de manier waarop de FBI destijds hun vader viseerde. "Hij was het doelwit van een indringende, roofzuchtige en diep verontrustende desinformatie- en surveillancecampagne", klinkt het.
De familie herhaalt bovendien haar twijfel over de schuld van James Earl Ray, de man die in 1969 veroordeeld werd voor de moord. Ze verwijzen naar een burgerlijke rechtszaak in 1999 waarin een jury oordeelde dat King het slachtoffer was van een bredere samenzwering.
Alveda King, nicht van Martin Luther King Jr. en uitgesproken Trump-supporter, verdedigde de vrijgave wel als "een historische stap naar waarheid".
Afleiding van Epstein
Critici vinden de timing van de vrijgave opvallend. Trump staat sinds vorige week ook onder hevige druk van zijn eigen achterban om de documenten van een ander dossier vrij te geven: die van kindermisbruiker Jeffrey Epstein.
Ook Bernice King liet via Instagram verstaan dat ze de timing verdacht vindt. Ze postte een zwart-witfoto van haar vader met de woorden: "Doe nu het Epstein-dossier". Haar organisatie, het King Center, noemde de timing "ongelukkig".
