In enkele weken tijd heeft zowat de helft van de inwoners van het eilandstaatje Tuvalu in de Stille Oceaan zich aangemeld om een visum te krijgen voor Australië. Ze maken gebruik van een speciaal visumprogramma dat is ingesteld omdat het eiland ernstig bedreigd wordt door de klimaatverandering, met een stijgende zeespiegel en grotere kans op extreem stormweer. Het gaat om het eerste structurele programma voor klimaatvluchtelingen in zijn soort.
Hoe Tuvalu spookeiland dreigt te worden: helft inwoners vraagt Australisch visum aan wegens klimaatdreiging
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Tuvalu is een piepklein eilandstaatje in de immense Stille Oceaan, ongeveer halfweg tussen Australië en Hawaï. Het telt ongeveer 10.000 inwoners. Maar hoe paradijselijk de foto's op het internet er ook uitzien, er hangen donkere wolken boven de verschillende eilandjes en atollen.
Door het smelten van de polen stijgt de zeespiegel - nu nog langzaam, maar het is een proces dat zich steeds verder zal doorzetten. Op de ijskap in Groenland smelten recordhoeveelheden weg, terwijl ook Antarctica steeds kwetsbaarder wordt voor de klimaatopwarming.
In 2023 was volgens een studie de zeespiegel rond Tuvalu structureel met 15 centimeter gestegen tegenover 30 jaar eerder. Rond 2050 zou de belangrijkste infrastructuur onder het zeeniveau liggen bij vloed.
Tuvalu is helemaal omringd door de oceaan en steekt amper boven de zeespiegel uit. Het hoogste punt is ongeveer 5 meter. Het is daarom erg kwetsbaar. Bij stormen kan het zeeniveau nog extra stijgen. Dat gebeurde al verschillende keren, waarbij delen van het eiland onderliepen. Inwoners gebruikten zelfs al afval om in de mate van het mogelijke een dam op te werpen tegen het water.
Een inwoner van Tuvalu slaakte op de klimaatconferentie in Dubai (2023) nog een emotionele noodkreet en bracht daarbij ook een liedje. Maar overtuigende klimaatbeslissingen bleven uit op de klimaatconferentie.
Speciaal visumprogramma
Australië wil inwoners een uitweg bieden. Er werd een speciaal visumprogramma opgestart voor inwoners van Tuvalu. Het zogenoemde Falepili Mobility Pathway-programma biedt inwoners de kans om permanent in Australië te gaan wonen, om er te gaan studeren en/of te werken. Iedereen kon zich aanmelden.
De periode voor aanmelding liep van 16 juni tot 18 juli. Volgens de laatste cijfers hebben 5.157 van de 10.643 inwoners dat ook gedaan, de helft van de bevolking dus. Zij komen nu in aanmerking voor een loterijsysteem.
Elk jaar worden er tot 280 aanvragers uitgeloot. Als de uittocht effectief op volle snelheid zou komen, kan Tuvalu over enkele decennia een volledig spookeiland zijn. Er zullen los van het visumprogramma ook andere emigranten zijn. Tuvalu zou volgens schattingen over 10 jaar al 40 procent van zijn bevolking kwijt kunnen zijn. Die leegloop kan ook anderen ertoe aanzetten om te verhuizen.
Pat Conroy, de Australische minister voor de Stille Oceaan, noemde het visumprogramma eerder "een mijlpaal" in de relaties tussen Australië en Tuvalu. Het is het eerste dat specifiek (en structureel) klimaatvluchtelingen wil opvangen. Mogelijk volgen er in de toekomst deals met andere eilandstaten.
