"Is er een dokter aan boord?" Dit is waarom er niet altijd een dokter aanwezig is op je vlucht

Radio 2-luisteraar Myriam Neroli kreeg al eens te maken met een sterfgeval op haar vlucht. Ze vertelt erover in de nieuwste aflevering van 'Mens erger je niet', de podcast van het consumentenprogramma 'WinWin' op Radio2. "Iemand werd onwel. Er werd opgeroepen of er een dokter aan boord was, maar die was er niet. Na de landing hebben we vernomen dat de persoon in kwestie overleden was. Hoe de persoon precies overleden is, hebben we nooit geweten."

Wanneer passagiers zich plots onwel voelen, rekenen luchtvaartmaatschappijen op de hulp van een arts onder de reizigers. Door een oproep via de intercom proberen ze die te vinden. In de Code van de Medische Deontologie staat trouwens geschreven dat artsen verplicht zijn om mensen te helpen wanneer ze in nood zijn. Iedere arts heeft die code ondertekend en is dus daartoe verplicht. Maar waarom is er niet standaard een arts aan boord van een vliegtuig die ter hulp kan schieten in geval van nood? 

"Het is zowel praktisch als financieel niet haalbaar om al onze vluchten van een dokter te voorzien", zegt Nico Cardone, woordvoerder bij Brussels Airlines. "We hebben ook niet standaard een brandweerman, politieman of vroedvrouw aan boord. Als we die allemaal zouden meenemen aan boord, dan wordt vliegen onbetaalbaar." 

Daarnaast benadrukt Cardone de weinige keren waarop een dokter nodig is aan boord: "Het komt bijna nooit voor dat de hulp van een dokter gevraagd wordt, het zou dus echt overbodig zijn om die er altijd bij te hebben."  

Wat zijn de medische richtlijnen waar luchtvaartmaatschappijen rekening mee moeten houden? Thomas De Spiegelaere is woordvoerder bij de Federale Overheidsdienst Mobiliteit en verduidelijkt: "In een verordening van de Europese Commissie (nr. 965/2012, 5 oktober 2012) staat geschreven dat zowel flight crew als cabin crew duidelijke procedures dienen te volgen wat betreft de veiligheid op een vliegtuig. Op iedere vlucht moet een EHBO-kit aanwezig zijn. Bij vluchten die over poolgebieden of woestijnen vliegen, is er ook de verplichting van een medische noodkit. Het personeel wordt jaarlijks opnieuw opgeleid om de medische kits te kennen en correct te leren gebruiken."

"Dat zijn de minimumvereisten voor een luchtvaartmaatschappij. Het staat een maatschappij vrij om die verder in te vullen", zegt De Spiegelaere. 

Hoewel er dus niet standaard een arts meevliegt, verzekert Cardone wel dat het luchtvaartpersoneel van Brussels Airlines voldoende opgeleid is om correct te handelen bij noodgevallen. "Onze cabin crew krijgt in hun opleiding een EHBO-cursus waarin ze al redelijk veel leren over zaken die op een vliegtuig kunnen gebeuren", zegt Cardone. "Ze weten hoe ze iemand gerust kunnen stellen, hoe ze iemand in een veilige positie kunnen leggen, hoe ze iemand zuurstof moeten toedienen en kennen zelfs de basis van een bevalling." Cardone vertelt ook dat die cursus effectief ieder jaar opgefrist wordt bij de medewerkers.

"Als er toch iemand zo ernstig in nood is en er bijstand van hulpdiensten nodig is, dan landen we op de dichtsbijzijnde luchthaven", zegt Cardone. "Al zullen we dat wel enkel doen als dat nodig is, want zo'n tussenstop kost zowel tijd als geld." 

Cardone wijst op het belang van een goede gezondheid wanneer je als passagier het vliegtuig opstapt."Bij elke vlucht vragen we aan heel het team: 'Is iedereen fit to fly?' En dat is belangrijk, want als je je niet fit voelt om te vliegen, blijf je beter thuis. Dat geldt zowel voor ons personeel als voor passagiers. Denk dus de ochtend voor je vlucht even na of jij je goed voelt om te vliegen. Als dat niet zo is, ga je best eerst even naar de dokter."

"Natuurlijk begrijp ik ook dat je niet zomaar je vlucht zal laten schieten omdat het je heel wat extra kosten kan opleveren. Als er echter tijdens de vlucht iets zou gebeuren met je, dan kan de schade nog groter zijn dan geldbedragen." 

"Ondanks dat we dus niet standaard een dokter mee aan boord hebben, kan je je als dokter wel melden bij de aankoop van je ticket", zegt Cardone. "Dat doe je door bij de aanspreking bijvoorbeeld 'arts' aan te duiden in de plaats van bijvoorbeeld 'mijnheer', 'mevrouw' of 'non-binair'. 

KLM en Lufthansa, vliegtuigmaatschappijen uit Nederland en Duitsland, hebben al een concreet platform waar ze artsen oproepen om zich te melden wanneer ze meevliegen. Zo hebben ze een overzicht van de aanwezigheid van artsen, weten ze hoeveel het er zijn én weten ze ook op welke stoel(en) die zich bevinden. "Op die manier kunnen we een dokter op een subtiele manier aanspreken in geval van nood en hoeven we het niet meteen af te roepen", schrijft KLM.