Hoe warmer het weer, hoe meer afval achterblijft op het strand

De jaarcijfers van vorig jaar liegen niet: aan de Belgische kust werd vorig jaar 137.000 liter afval ingezameld, 25 procent meer dan wat de vzw Proper Strand Lopers het jaar daarvoor had verzameld.

Dit jaar heeft de vzw enkel nog maar cijfers tot juni. Tot dan werd er 39.786 liter afval geraapt. Als we kijken naar dezelfde periode vorig jaar, doen we het dit jaar een stuk beter. In 2023 werd er in dezelfde periode namelijk 7.000 liter meer verzameld. 

Tim Corbisier van Proper Strand Lopers wil wel benadrukken dat wat betreft de volumes afval die op het strand worden opgehaald, de hoeveelheid sterk afhankelijk is van het aantal vrijwilligers. "Op het strand is het soms dweilen met de kraan open en kunnen we maar zoveel verzamelen als we handen hebben. Terwijl er nóg meer afval op ons ligt te wachten." 

"Toch, zoals het er nu naar uitziet, zullen we dit jaar een minder grote afvalberg hebben dan afgelopen jaar", voorspelt Corbisier. "Vorig jaar was het natste jaar ooit gemeten. Het hogere waterpeil en debiet zorgen ervoor dat er sneller meer afval naar zee gedreven wordt." 

Dat kan met de droge en warme zomer dit jaar wel eens anders zijn. Minder afval uit de zee, maar misschien wel meer afval op het strand?  Steeds meer mensen vinden hun weg naar de kust, weet ook Corbisier. "Het zijn als het ware klimaatvluchtelingen die de warme grootsteden ontvluchten", zegt hij begripvol. 

Het zijn wel die mensen die verantwoordelijk zijn voor ongeveer 20 procent van het afval dat Proper Strand Lopers verzamelt. De overige 80 procent spoelt op de stranden aan. "De 32.000 liter die we tijdens de zomermaanden vorig jaar hebben verzameld, is vooral te wijten aan de drukte op de stranden."

Meer mensen op het strand, maar daarom niet meer capaciteit, weet Corbisier. "Vooral in kustgemeenten met een station wordt het proppen. Een stad als Oostende is daar al wat beter op voorzien dan Blankenberge bijvoorbeeld, daar loopt het echt de spuigaten uit." 

Proper Strand Lopers probeert toch de schade te beperken door ten eerste adviezen te geven aan die drukke kustgemeenten. "Dat kan gaan over iets simpel als de vuilnisbakken. Die hebben namelijk beter een grote opening zodat die minder snel verstopt raken. Dan denken mensen snel dat ze hun afval naast de vuilbak moeten leggen." 

Het harde werk loont, want de strandgangers zijn doorheen de jaren al beter gesensibiliseerd, vindt Corbisier. "We weten dat het aantal afval dat we ruimen afhankelijk is van de dagtemperatuur. Vroeger werd het problematisch vanaf 27 of 28 graden. Dat is nu anders."  

Nu betekent een stijging in temperaturen nog steeds een stijging in de hoeveelheid afval, maar liggen de temperaturen al wat hoger. "Dus tot op een bepaald niveau helpen de maatregelen, hopen we." 

Wanneer het kwik boven de 30 graden gaat, is afval op het strand wel onvermijdelijk. Dat toonde 12 augustus vorig jaar bijvoorbeeld, toen er op 1 dag 4.000 liter afval werd verzameld.

"Ook dit jaar hadden we al een paar hete dagen in mei en juni. Toen haalden we op 1 dag 900 liter afval bij elkaar. Dat kan ook al tellen. Hopelijk hebben we daarmee wel de piek gehad en leren mensen steeds beter hun afval opruimen." 

De vzw Proper Strand Lopers probeert de strandgangers daar bewuster van te maken door hen rechtstreeks aan te spreken. "Soms vragen we gewoon of ze hun eigen afval willen opruimen. Daar is wel bijna iedereen toe bereid als we het vragen."

Soms gaan ze ook verder. "We vertellen de strandgangers wat we doen en vragen om wat te helpen. Door zichzelf als vrijwilliger te zien, worden ze zich er bewust van dat iedereen verantwoordelijk is voor zijn eigen afval." 

"We proberen zo het kritieke punt te vermijden waarop niemand nog verantwoordelijkheid neemt. Daarom vragen we het op tijd. We willen niet dat mensen zoveel afval rond hen zien dat ze het gevoel hebben dat het geen nut heeft om je verantwoordelijkheid op te nemen."

De vrijwilligers zijn 1 ding, maar het is ook aan de strandgemeenten om voor de juiste vorm van handhaving te zorgen. Daar knelt het schoentje, volgens de vzw. "De burgemeesters zeggen in de media soms wel dat ze hogere boetes gaan geven, maar eigenlijk is er nog nooit een boete uitgedeeld." 

"Een sigarettenpeuk kan je nog aan iemand toewijzen. Toch kan je niet constant naast iemand staan en zo bewijzen dat die persoon degene is die verantwoordelijk is voor het afval. Maar zo ontstaat er wel straffeloosheid."

Ook daar kwam Proper Strand Lopers al met een suggestie. "We dachten aan een experiment waarbij iedereen verantwoordelijk is voor zijn eigen strandplaats. Neem dan bijvoorbeeld een diameter van 2 meter en al het afval dat daar belandt, moeten de strandgangers opruimen."

Corbisier denkt dat dat experiment een stap in de goede richting is. "Toch is dat blijkbaar niet eenvoudig te implementeren. Maar dan is het aan de overheden om een beter plan te bedenken en hun verantwoordelijkheid op te nemen", sluit hij af.