Experts noemen miljoenen condooms van USAID die dreigen te vervallen in loods in Geel "verspilling" en "hallucinant"

In een opslagplaats van de opgedoekte Amerikaanse ontwikkelingsorganisatie USAID in ons land, in Geel, liggen miljoenen condooms en andere voorbehoedsmiddelen opgeslagen. Een andere stock ligt in de Verenigde Arabische Emiraten, samen goed voor 12 miljoen dollar. 

De toestand van het medisch materiaal is moeilijk te achterhalen. Ook de locatie van de opslagplaats is niet duidelijk. Volgens de Washington Post zou de regering Trump van plan zijn om de voorraden te vernietigen. Hulporganisaties die ervoor hadden gepleit om de goederen te verdelen, zouden niet gehoord zijn. Er wordt geïnsinueerd dat ze ervoor zouden moeten betalen. Intussen tikt de klok en zijn veel van de middelen al bijna niet meer bruikbaar. 

Bij Sensoa, de organisatie die werkt rond reproductieve rechten van de vrouw, zijn ze verontwaardigd, maar niet verbaasd. "Dit is verspilling", zegt Heleen Heysse van Sensoa. "Zonder voorbehoedsmiddelen, zullen veel vrouwen in het Zuiden kans lopen op een voortijdige of ongewenste zwangerschap, met ook gevaarlijke zwangerschappen tot gevolg". 

Heleen Heysse ziet een ideologische en politieke reden achter wat er gebeurt, of beter: niet gebeurt, in de opslagplaats in Geel. "De Republikeinen in de VS en president Trump in het bijzonder, houden vast aan het traditionele kerngezin. Ze kanten zich tegen gezinsplanning, tegen het recht op een veilige abortus, tegen LGBTQ-rechten. We zien dat in de VS zelf, maar ook wereldwijd, waar de regering-Trump voorbehoedsmiddelen zoals deze blokkeert."

Gynaecoloog en voorvechter van reproductieve vrouwenrechten Marleen Temmerman werkt al vele jaren als professor in Kenia. Zij reageert stomverbaasd op het nieuws over de opslagplaats. "Ik vind het hallucinant, een aanfluiting van de rechten van miljoenen kwetsbare vrouwen die die middelen nodig hebben. Het is kafkaiaans en absurd."

Marleen Temmerman ziet overigens al maanden de gevolgen van de sluiting van USAID. De organisatie was er een grote sponsor van humanitaire programma's. Nu valt dat abrupt weg. Er is geen geld meer, mensen worden ontslagen, middelen komen niet meer terecht.

"We zien zeker in de armste gebieden vrouwen die geen toegang meer hebben tot voorbehoedsmiddelen, niet meer terechtkunnen in de zorg. En daardoor zien we nu al een verhoging van de moedersterfte en nieuwe gevallen van hiv. "

België heeft de voorbije jaren erg ingezet op vrouwenrechten. Alexander De Croo (Open VLD) was er als minister voor Ontwikkelingssamenwerking en daarna als premier een voortrekker van. België lanceerde mee de bewustmakingscampagne She Decides in 2017.

De regering pompt jaarlijks ook bijna 40 miljoen euro in VN-organisaties en programma's in partnerlanden, die werken rond gezinsplanning, reproductieve gezondheid en hiv-bestrijding. Ook slachtoffers van bijvoorbeeld verkrachtingen in conflictgebieden als Oost-Congo, krijgen veel aandacht. 

Maar de nieuwe regering-De Wever heeft aangekondigd dat er fel zal bespaard worden op internationale samenwerking. Het zou een kwart minder krijgen dan nu. Marleen Temmerman vreest dat België het voorbeeld volgt van een aantal andere voormalige voortrekkers zoals Nederland en het Verenigd Koninkrijk, die ook al fors besparen en meer inzetten op binnenlandse uitgaven en defensie.

Temmerman was een tijdlang senator voor Vooruit (toen nog SP.A) en waarschuwt: "Ik hoop dat de regering-De Wever niet gaat knippen in internationale samenwerking, want dat is een boemerang. We moeten hier in Afrika investeren, stabiliseren en mensen opleiden zodanig dat minder mensen de nood hebben te vluchten en naar onze landen te komen."