Maximaal leeftijdsverschil van drie jaar in seksueel strafrecht is onevenredig, stelt Grondwettelijk Hof

Enkele concrete voorbeelden maken het probleem duidelijk. Een persoon die de dag voor zijn 18e verjaardag seksuele betrekkingen heeft met een minderjarige die net 14 jaar is geworden, pleegt geen misdrijf. Diezelfde persoon die de dag nadien seksuele betrekkingen heeft met diezelfde minderjarige, pleegt echter wel een misdrijf. Bovendien pleegt iemand die op zijn 18e verjaardag seks heeft met een minderjarige die 14 jaar en 11 maanden oud is, een misdrijf, zelfs als ze al maanden seksuele betrekkingen hadden die niet konden worden bestraft.

Dat heeft alles te maken met een bepaling in het Seksueel Strafrecht dat in de vorige legislatuur op een nieuwe leest werd geschoeid. Voor alle duidelijkheid: in de aangehaalde voorbeelden ging het steeds om seks met wederzijdse toestemming. Het probleem ligt bij de maximale leeftijdsgrens die in de wet is opgenomen waarbinnen seks tussen een meerderjarige en een minderjarige toegelaten is.

Volgens de nieuwe regels wordt een minderjarige die jonger is dan 16 jaar, niet geacht te kunnen instemmen met seksuele betrekkingen. Er bestaan wel uitzonderingen wanneer de minderjarige minstens 14 jaar is. Dan kan die wel instemmen met seksuele betrekkingen met een minderjarige die minstens 14 jaar oud is, of met een meerderjarige indien het leeftijdsverschil niet meer dan drie jaar bedraagt.

Dat leidt dus tot incoherente situaties. Het Hof merkt wel op dat de wetgever op die manier voor een evenwicht heeft willen zorgen tussen de bescherming van minderjarigen tegen seksueel misbruik en de eerbiediging van de seksuele autonomie van minderjarigen. Voor seks tussen een meerderjarige en een minderjarige beoogt het maximale leeftijdsverschil dat zij een betrekkelijk vergelijkbare maturiteit hebben. En omgekeerd, voor seksuele betrekkingen tussen minderjarigen van 14 jaar of ouder, moet het gebrek aan een maximaal leeftijdsverschil voorkomen dat seks met instemming tussen jongeren wordt gecriminaliseerd. 

Het Hof merkt op dat die incoherente situaties zich niet zouden kunnen voordoen indien de seksuele betrekkingen tussen een meerderjarige en een minderjarige tussen 14 jaar en 16 jaar waren onderworpen aan een maximaal leeftijdsverschil van vier jaar in plaats van drie jaar, of indien dat maximale leeftijdsverschil van drie jaar niet samen zou bestaan met een gebrek aan een maximaal leeftijdsverschil voor tussen minderjarigen die 14 jaar of ouder zijn. In elk geval houdt de huidige toestand een schending in van de Grondwet.